II KO 3/21

Sąd Najwyższy2021-02-17
SNKarneinneŚrednianajwyższy
przekazanie sprawywłaściwość sądudobro wymiaru sprawiedliwościbezstronnośćsędziaoskarżonyradca prawnySąd NajwyższySąd Rejonowy

Podsumowanie

Sąd Najwyższy nie uwzględnił wniosku Sądu Rejonowego o przekazanie sprawy innemu sądowi, uznając, że fakt wykonywania zawodu przez jednego z oskarżonych na terenie właściwości sądu nie stanowi wystarczającej podstawy do wątpliwości co do jego bezstronności.

Sąd Rejonowy w T. wystąpił do Sądu Najwyższego z wnioskiem o przekazanie sprawy karnej dotyczącej M. K., A. G. i S. B. innemu sądowi, argumentując, że jeden z oskarżonych, A. G., jest radcą prawnym wykonującym zawód na terenie właściwości sądu, co może budzić wątpliwości co do jego bezstronności. Sąd Najwyższy nie uwzględnił wniosku, stwierdzając, że sam fakt wykonywania zawodu przez oskarżonego nie stanowi wystarczającej przesłanki do zagrożenia dla dobra wymiaru sprawiedliwości i że ewentualne indywidualne względy powinny być rozwiązywane w trybie wniosku o wyłączenie sędziego.

Sąd Rejonowy w T. złożył wniosek do Sądu Najwyższego o przekazanie sprawy karnej przeciwko M. K., A. G. i S. B. do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu, powołując się na dobro wymiaru sprawiedliwości. Uzasadnienie wniosku opierało się na fakcie, że jeden z oskarżonych, A. G., jest radcą prawnym wykonującym zawód na terenie właściwości Sądu Rejonowego w T., co zdaniem sądu pierwszej instancji, może w odbiorze społecznym wzbudzać wątpliwości co do bezstronności sędziów i wpływać na ocenę ich obiektywizmu. Sąd Najwyższy, rozpoznając wniosek, uznał go za niezasadny. W uzasadnieniu podkreślono, że instytucja przekazania sprawy innemu sądowi ma charakter wyjątkowy i powinna być stosowana tylko w szczególnych przypadkach, gdy zagrożenie dla dobra wymiaru sprawiedliwości jest realne. Sąd Najwyższy stwierdził, że sam fakt wykonywania zawodu przez oskarżonego na terenie właściwości sądu nie stanowi wystarczającej przesłanki do uznania, że mogłoby to wpłynąć na obiektywizm i bezstronność wszystkich sędziów tego sądu. Wskazano, że jeśli istnieją indywidualne względy mogące budzić wątpliwości co do bezstronności konkretnego sędziego, powinny one być rozwiązywane poprzez złożenie wniosków o wyłączenie sędziego na podstawie art. 42 § 1 k.p.k. Podkreślono również, że sądy nie powinny unikać prowadzenia spraw trudnych, a przeciwwagą dla ewentualnych negatywnych opinii powinna być sprawność procedowania i trafność orzekania. Dodatkowo zauważono, że ten sam fakt nie stanowił dotąd przesłanki do wyłączania się Sądu Rejonowego od prowadzenia innych spraw z udziałem A. G. jako pełnomocnika, co sugeruje, że wątpliwości co do bezstronności nie były dotąd uznawane za realne.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, sam fakt wykonywania zawodu przez oskarżonego na terenie właściwości sądu nie stanowi wystarczającej podstawy do przekazania sprawy innemu sądowi, jeśli nie istnieją inne, realne przesłanki świadczące o zagrożeniu dla dobra wymiaru sprawiedliwości.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy podkreślił wyjątkowy charakter instytucji przekazania sprawy i konieczność istnienia realnego zagrożenia dla dobra wymiaru sprawiedliwości. Stwierdzono, że sam fakt wykonywania zawodu przez oskarżonego nie wpływa automatycznie na obiektywizm wszystkich sędziów, a ewentualne wątpliwości co do bezstronności konkretnego sędziego powinny być rozwiązywane poprzez wnioski o wyłączenie.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

nie uwzględnić wniosku

Strona wygrywająca

Sąd Rejonowy w T. (wniosek odrzucony)

Strony

NazwaTypRola
M. K.osoba_fizycznaoskarżony
A. G.osoba_fizycznaoskarżony
S. B.osoba_fizycznaoskarżony

Przepisy (4)

Główne

k.p.k. art. 37

Kodeks postępowania karnego

Instytucja przekazania sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu ze względu na dobro wymiaru sprawiedliwości ma charakter wyjątkowy i wymaga istnienia realnego zagrożenia dla tego dobra.

Pomocnicze

k.p.k. art. 42 § § 1

Kodeks postępowania karnego

W przypadku indywidualnych wątpliwości co do bezstronności sędziego, należy składać wnioski o jego wyłączenie.

k.k. art. 300 § § 2

Kodeks karny

k.k. art. 12 § § 1

Kodeks karny

Argumenty

Skuteczne argumenty

Instytucja przekazania sprawy jest wyjątkowa i wymaga realnego zagrożenia dla dobra wymiaru sprawiedliwości. Sam fakt wykonywania zawodu przez oskarżonego na terenie właściwości sądu nie stanowi wystarczającej przesłanki do przekazania sprawy. Ewentualne wątpliwości co do bezstronności konkretnego sędziego powinny być rozwiązywane poprzez wnioski o wyłączenie.

Odrzucone argumenty

Fakt wykonywania zawodu przez oskarżonego (radcę prawnego) na terenie właściwości sądu pierwszej instancji może budzić wątpliwości co do bezstronności sędziów i wpływać na ocenę ich obiektywizmu.

Godne uwagi sformułowania

dobro wymiaru sprawiedliwości wyjątkowy charakter instytucji zbyt szerokie jej stosowanie może spowodować skutki wręcz sprzeczne z ratio legis zagrożenie dla dobra wymiaru sprawiedliwości jest realne sądy nie powinny unikać prowadzenia spraw dla nich trudnych

Skład orzekający

Jerzy Grubba

sprawodawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Uzasadnienie wniosków o przekazanie sprawy innemu sądowi, interpretacja pojęcia 'dobra wymiaru sprawiedliwości' w kontekście wykonywania zawodu przez strony postępowania."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej i interpretacji art. 37 k.p.k.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje praktyczne zastosowanie przepisów o właściwości sądu i pokazuje, kiedy obawy o bezstronność są uzasadnione, a kiedy nie. Jest to ciekawe dla prawników procesowych.

Czy radca prawny pracujący w mieście może sprawić, że sprawa trafi do innego sądu? Sąd Najwyższy odpowiada.

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

SN
Sygn. akt II KO 3/21
POSTANOWIENIE
Dnia 17 lutego 2021 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Jerzy Grubba
w sprawie
M. K., A. G. i S. B.
oskarżonych o czyny z art. 300§2 k.k. w zw. z art. 12§1 k.k. i in.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu
w dniu 17 lutego 2021r.
wniosku Sądu Rejonowego w T.
z dnia 30 grudnia 2020r., sygn. akt II K (…)
o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu
na podstawie art. 37 k.p.k.
p o s t a n o w i ł:
nie uwzględnić wniosku.
UZASADNIENIE
Sąd Rejonowy w T., wskazanym wyżej postanowieniem, na podstawie art. 37 k.p.k., wystąpił do Sądu Najwyższego z inicjatywą przekazania sprawy przeciwko
M. K., A. G. i S. B.
do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości.
Wniosek Sądu został uzasadniony faktem, że sprawa dotyczy m in. A. G., który jest radcą prawnym, który od wielu lat wykonuje zawód na terenie, na którym znajduje się siedziba Sądu właściwego do rozpoznania sprawy, co w odbiorze społecznym może wzbudzać wątpliwość co do bezstronności sędziów i wpływać na ocenę ich obiektywizmu oraz swobodę orzekania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Wniosek Sądu Rejonowego w T. nie zasługiwał na uwzględnienie.
Uzasadnienie wydanego w tym przedmiocie postanowienia nie zawiera przekonujących argumentów mogących świadczyć o tym, że pozostawienie niniejszej sprawy we właściwości sądu powołanego ustawowo do jej rozpoznania, mogłoby stanowić zagrożenie dla dobra wymiaru sprawiedliwości, będącego wyłącznym kryterium przekazania sprawy – na podstawie art. 37 k.p.k. – innemu sądowi równorzędnemu. W orzecznictwie Sądu Najwyższego wielokrotnie wskazywano na wyjątkowy charakter instytucji uregulowanej we wskazanym przepisie, podkreślając, że zbyt szerokie jej stosowanie może spowodować skutki wręcz sprzeczne z
ratio legis
powołanego przepisu, osłabiając poczucie zaufania nie tylko do konkretnego sądu, lecz również do całego wymiaru sprawiedliwości (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4 sierpnia 2000r., II KO 156/00, Prok. i Pr. 2001, nr 1, poz. 9). Tylko więc w szczególnych wypadkach, gdy zagrożenie dla dobra wymiaru sprawiedliwości jest realne, uznać można, że istnieją istotne racje przemawiające za odstąpieniem od konstytucyjnej zasady rozpoznania sprawy przez sąd właściwy, również w znaczeniu miejscowym.
Takiej okoliczności nie może stanowić sam fakt, że sprawa dotyczy osoby, która wykonuje swój zawód na terenie właściwości Sądu Rejonowego w T.. Brak jest bowiem jakichkolwiek przekonujących przesłanek świadczących o tym, że ta okoliczność mogłaby wpłynąć na obiektywizm i bezstronność wszystkich sędziów tego sądu.
Jeżeli zaś istnieją indywidualne względy tego typu, winny one zostać rozwiązane poprzez złożenie wniosków w trybie art. 42§1 k.p.k.
Przypomnieć więc tylko należy, że sądy nie powinny unikać prowadzenia spraw dla nich trudnych, a przeciwwagą dla ewentualnych negatywnych opinii, które przecież zawsze mogą się pojawić, powinna być sprawność procedowania i trafność orzekania, wskazujące na to, że postępowanie przeprowadzone zostało rzetelnie, zaś wydane orzeczenie, znajdujące oparcie w obowiązujących przepisach, wolne jest od pozaprocesowych wpływów.
Co więcej, jak wynika z uzasadnienia wniosku, ten sam fakt, związany z miejscem wykonywania owej działalności, nie stanowił dotąd przesłanki do wyłączania się tego Sądu od prowadzenia innych spraw z udziałem p. A. G., w których był on pełnomocnikiem stron. Skoro zaś w ocenie Sądu mogły zaistnieć realne wątpliwości co do bezstronności sędziów rozpoznających takie sprawy, powinno się składać każdorazowo analogiczne wnioski.
Uwzględniając powyższe, Sąd Najwyższy orzekł, jak na wstępie.

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę