II KO 72/10

WYROK  Z  DNIA  17  SIERPNIA  2011  R. 
II  KO  72/10 
 
Wszczęciu oraz prowadzeniu postępowania lustracyjnego w sprawie 
sędziego sądu powszechnego, który złożył oświadczenie, o jakim mowa w 
art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 18 października 2006 r. o ujawnieniu informacji o 
dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz tre-
ści tych dokumentów (Dz. U. 2007 r. Nr 63, poz. 425 ze zm.) nie stoi na 
przeszkodzie brak zezwolenia sądu dyscyplinarnego, o którym mowa w art. 
80 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszech-
nych (Dz. U. Nr 98, poz. 1070 ze zm.). 
 
Przewodniczący: sędzia SN T. Artymiuk (sprawozdawca). 
Sędziowie SN: K. Cesarz, S. Zabłocki. 
 
Sąd Najwyższy w sprawie Elżbiety W., w przedmiocie stwierdzenia 
zgodności z prawdą oświadczenia lustracyjnego, po rozpoznaniu na posie-
dzeniu w dniu 17 sierpnia 2011 r., w trybie art. 544 § 2 i 3 k.p.k. w zw. z art. 
21-d ust. 1 ustawy z dnia 18 października 2006 r. o ujawnieniu informacji o 
dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944 – 1990 oraz 
treści tych dokumentów (Dz. U. 2007 r. Nr 63, poz. 425 ze zm.), wniosku 
obrońcy osoby lustrowanej o wznowienie postępowania zakończonego 
prawomocnym orzeczeniem Sądu Apelacyjnego w W. z dnia 23 czerwca 
2004 r., utrzymującym w mocy orzeczenie Sądu Apelacyjnego w W. z dnia 
2 marca 2004 r., 
 

 
2
w z n o w i ł  postępowanie i u c h y l i ł  zaskarżone orzeczenie oraz utrzy-
mane nim w mocy orzeczenie Sądu pierwszej instancji, a sprawę p r z e -
k a z a ł  do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w R. (...). 
 
 
U Z A S A D N I E N I E  
 
Orzeczeniem z dnia 2 marca 2004 r., Sąd Apelacyjny w W. stwierdził, 
że Elżbieta W., wówczas sędzia Sądu Rejonowego w R., złożyła niezgodne 
z prawdą oświadczenie, o którym mowa w art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 11 
kwietnia 1997 r. o ujawnieniu pracy lub służby w organach bezpieczeństwa 
państwa lub współpracy z nimi w latach 1944 – 1990 osób pełniących 
funkcje publiczne (Dz. U. 1999 r. Nr 42, poz. 428 ze zm. – dalej w tekście 
określana jako ustawa lustracyjna z 1997 r.). 
Po rozpoznaniu odwołania obrońcy Elżbiety W., orzeczeniem Sądu 
Apelacyjnego w W. z dnia 23 czerwca 2004 r., orzeczenie Sądu pierwszej 
instancji zostało utrzymane w mocy, zaś postanowieniem z dnia 15 grudnia 
2004 r., Sąd Najwyższy oddalił kasację obrońcy lustrowanej, jako oczywi-
ście bezzasadną. 
Prawomocnym wyrokiem z dnia 5 stycznia 2010 r. Europejski Trybu-
nał Praw Człowieka (Sekcja Czwarta) stwierdził, że w postępowaniu lustra-
cyjnym prowadzonym wobec Elżbiety W. doszło do naruszenia art. 6 ust. 1 
i 3 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (Dz. 
U. 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm.). Jednocześnie ETPCz wywiódł, że 
„uznanie naruszenia [zapisów Konwencji] stanowi samo w sobie sprawie-
dliwe zadośćuczynienie za krzywdę moralną doznaną przez skarżącą”. 
W dniu 13 września 2010 r. do Sądu Najwyższego wpłynął wniosek 
obrońcy Elżbiety W. o wznowienie postępowania lustracyjnego. Jako pod-
stawę prawną wniosku jego autor powołał przepis art. 540 § 3 k.p.k., zaś 
jego podstawą faktyczną uczynił cytowany wyżej wyrok ETPCz. Skarżący 

 
3
wniósł o uchylenie orzeczeń lustracyjnych zapadłych wobec Elżbiety W. w 
obu instancjach i – alternatywnie – o umorzenie postępowania na podsta-
wie art. 547 § 3 k.p.k. w zw. z art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 
pkt 10 k.p.k. lub przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi 
Okręgowemu w R. 
Zdaniem autora wniosku zawarte w wyroku ETPCz stwierdzenia o 
„ograniczeniu lustrowanej oraz jej obrońcy w dostępie do akt oznaczonych 
klauzulą >>ściśle tajne<<, a w szczególności niemożność wynoszenia po-
za kancelarię tajną notatek z tych akt, sporządzonych przez skarżącą czy 
jej obrońcę, w zasadniczy sposób uniemożliwiały skarżącej pełne wykorzy-
stanie informacji w nich zawartych, jako że zmusiły ją oraz jej prawnika do 
powoływania się wyłącznie na swoją pamięć w procesie przygotowania do 
obrony”, w powiązaniu z uprzywilejowaną pozycją Rzecznika Interesu Pu-
blicznego, oznaczają, że w toku postępowania lustracyjnego Elżbiety W. 
poważnie zredukowana została zdolność skarżącej do zapewnienia sobie 
rzetelnego procesu, co w efekcie stanowiło dla niej nadmierne obciążenie, 
nie spełniając zasad sprawiedliwego procesu i równości broni między stro-
nami tego postępowania (s. 3 wniosku). Ponieważ ujawnione przez Trybu-
nał naruszenie przepisów art. 6 ust. 1 i 3 Konwencji dotyczyło – w ocenie 
skarżącego – „głównego nurtu procesu” w jego newralgicznej części, jaką 
stanowi prawo do obrony, uzasadnia to przyjęcie istnienia „potrzeby” 
wznowienia postępowania na podstawie art. 540 § 3 k.p.k. 
Natomiast żądanie umorzenia postępowania skarżący umotywował 
treścią art. 181 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, odwołując się jedno-
cześnie do uchwały Zgromadzenia Ogólnego Sędziów Trybunału Konsty-
tucyjnego z dnia 13 lipca 2010 r., w której stwierdzono, że: 
„1. W świetle orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego oraz Europej-
skiego Trybunału Praw Człowieka, w związku z przepisami ustawy z dnia 
18 października 2006 r. o ujawnieniu informacji o dokumentach organów 

 
4
bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz treści tych dokumentów (Dz. 
U. 2007 r. Nr 63, poz. 425 ze zm. – w dalszej części uzasadnienia powoły-
wana jako ustawa lustracyjna z 2006 r. – uwaga SN), a w szczególności 
art. 19 i art. 21 tej ustawy: określona w powołanej wyżej ustawie odpowie-
dzialność osób zobowiązanych do złożenia oświadczenia, o którym mowa 
w art. 7 ust. 1 tej ustawy – jest odpowiedzialnością karną w rozumieniu art. 
42 Konstytucji RP. 
2. Zgodę na pociągnięcie sędziego Trybunału Konstytucyjnego do 
odpowiedzialności określonej przepisami ustawy o ujawnieniu informacji 
wyraża na podstawie art. 196 Konstytucji RP i art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 1 
sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643 ze 
zm.) Zgromadzenie Ogólne Sędziów Trybunału Konstytucyjnego”. 
W ocenie obrońcy, z uwagi na identyczność regulacji dotyczących 
immunitetu sędziego Trybunału Konstytucyjnego (art. 196 Konstytucji RP) 
oraz określonego w art. 181 Konstytucji RP immunitetu sędziego sądu po-
wszechnego, do pociągnięcia sędziego do odpowiedzialności karnej, a taki 
charakter ma – jak to wynika z powołanej wyżej uchwały – również postę-
powanie lustracyjne, wymagane jest uprzednie wyrażenie zgody na 
wszczęcie postępowania przez sąd dyscyplinarny. Brak takiej zgody, jak w 
wypadku lustrowanej Elżbiety W., skutkować musi – stosownie do przepisu 
art. 17 § 1 pkt 10 k.p.k. – umorzeniem postępowania. 
W pisemnej odpowiedzi na wniosek Dyrektor Biura Lustracyjnego In-
stytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi 
Polskiemu wniósł „o stwierdzenie, że brak jest podstaw do wznowienia w 
trybie art. 21d ustawy z dnia 18 października 2006 r. o ujawnieniu informa-
cji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz 
treści tych dokumentów (...) i art. 540 § 3 k.p.k. prawomocnie zakończone-
go postępowania lustracyjnego wobec lustrowanej Elżbiety W., a następnie 

 
5
umorzenia go zgodnie z treścią art. 547 § 3 k.p.k. w zw. z art. 439 § 1 pkt 9 
k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 10 k.p.k.”. 
Z uzasadnienia odpowiedzi wynika, że – zdaniem Dyrektora Biura 
Lustracyjnego – wniosek obrońcy Elżbiety W., nie powinien być uwzględ-
niony przede wszystkim z uwagi na lakoniczność, a w zasadzie brak szer-
szej argumentacji wskazującej na wpływ stwierdzonego przez ETPCz na-
ruszenia przepisów Konwencji na wynik przeprowadzonego wobec niej po-
stępowania lustracyjnego. Autor odpowiedzi, analizując treść uzasadnienia 
wyroku organu międzynarodowego, doszedł m.in. do wniosku, że argumen-
tacja tam zawarta, oceniana w świetle – wymaganej dyspozycją art. 540 § 
3 k.p.k. – „potrzeby” wznowienia postępowania, ani też inne okoliczności 
sprawy, przy braku przekonującej argumentacji ze strony obrońcy, nie dają 
podstaw do uwzględnienia wniosku o wznowienie. 
Nie zgodził się również z twierdzeniem skarżącego, że Elżbiecie W., 
jako sędziemu, przysługuje w ramach postępowania lustracyjnego immuni-
tet. Odwołując się do dotychczasowego orzecznictwa, w tym również Try-
bunału Konstytucyjnego (wyrok z dnia 11 maja 2007 r., K 2/07, OTK-A 
2007, nr 5, poz. 48) oraz poglądów wyrażanych w piśmiennictwie wywiódł, 
że pomimo uznania penalnego charakteru ustaw lustracyjnych nigdy nie 
utożsamiano odpowiedzialności za „kłamstwo lustracyjne” z „odpowiedzial-
nością karną” traktując ją co najwyżej jako odpowiedzialność quasi-karną. 
W jego ocenie, tego powszechnie obowiązującego dotychczas poglądu nie 
może zmienić treść uchwały Zgromadzenia Ogólnego Sędziów Trybunału 
Konstytucyjnego z dnia 13 lipca 2010 r., wydanej w oparciu o trudną do 
ustalenia podstawę prawną i niezawierającej nawet namiastki wykładni 
bądź argumentacji odwołującej się do obowiązującego prawa, która nie ma 
przy tym żadnego zewnętrznego znaczenia prawnego i jest co najwyżej 
aktem o charakterze wewnętrznym, wiążącym Zgromadzenie Ogólne Sę-
dziów TK w zakresie rozpoznawania wniosków o uchylenie immunitetu sę-

 
6
dziów Trybunału. Dokonując, w odpowiedzi na wniosek, wykładni art. 181 
Konstytucji RP oraz przepisów art. 80 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – 
Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz. 1070 ze zm. – 
dalej w tekście u.s.p.) Dyrektor Biura Lustracyjnego uznał, że „odpowie-
dzialność karna” w rozumieniu przepisów o immunitecie nie różni się zna-
czeniowo od powszechnego jej rozumienia i jest to „odpowiedzialność za 
przestępstwo”, którego definicja zawarta została w art. 1 i 7 k.k., zaś kłam-
stwo lustracyjne, nawet jeżeli uznać, że jest zagrożone quasi-sankcją, 
określonych w tych przepisach kryteriów nie spełnia. Rezultat dokonanej 
przez siebie wykładni autor odpowiedzi wsparł również analizą przepisów 
art. 20 ust. 3 ustawy lustracyjnej z 2006 r. (wszczęcie postępowania lustra-
cyjnego na wniosek osoby, która złożyła oświadczenie lustracyjne stwier-
dzające fakt jej pracy lub służby w organach bezpieczeństwa państwa lub 
współpracy z nimi, a domagającej się ustalenia, że jej praca, służba lub i 
współpraca była wymuszona poprzez groźbę utraty życia lub zdrowia) i art. 
20 ust. 5 tejże ustawy (wszczęcie postępowania lustracyjnego na wniosek 
osoby, która została publicznie pomówiona o fakt pracy lub służby w orga-
nach bezpieczeństwa albo współpracy z nimi), wywodząc – przy odwołaniu 
się do zasady jednolitości terminologicznej, że zrównanie postępowania 
lustracyjnego z „odpowiedzialnością karną” w rzeczywistości pozbawiałoby 
osoby pełniące funkcję publiczną, z którą wiąże się immunitet (np. sędzie-
go, posła, prokuratora), możliwości przeprowadzenia postępowania lustra-
cyjnego na ich wniosek. 
Sąd Najwyższy rozważył, co następuje. 
O ile zgodzić należy się z obrońcą Elżbiety W. (pomimo trafnie pod-
niesionego w stanowisku Dyrektora Biura Lustracyjnego zauważenia co do 
lakoniczności zaprezentowanej we wniosku o wznowienie argumentacji), 
że w niniejszej sprawie w związku z treścią orzeczenia organu międzyna-
rodowego ujawniła się „potrzeba” wznowienia wobec lustrowanej postępo-

 
7
wania, o tyle za bezzasadną uznana być musi jego konkluzja dotycząca 
orzeczenia następczego w tej części, w której postuluje umorzenie postę-
powania lustracyjnego na podstawie przepisów art. 547 § 3 k.p.k. w zw. z 
art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 10 k.p.k. 
Zarówno w orzecznictwie (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 23 
kwietnia 2009 r., II KO 63/08, R-OSNKW 2009, poz. 965; z dnia 9 grudnia 
2009 r., IV KO 103/09, R-OSNKW 2009, poz. 2502; z dnia 28 kwietnia 
2010 r., II KO 64/09, R-OSNKW 2010, poz. 925), jak i piśmiennictwie (zob. 
P. Hofmański, S. Zabłocki: Glosa do wyroku ETPCz z dnia 25 marca 1998 
r., sygn. 45/1997/829/1035, w sprawie Belziuk przeciwko Polsce, Palestra 
1998, nr 7-8, s. 16; A. Bojańczyk: Podważanie prawomocnego wyroku są-
du karnego przez Europejski Trybunał Praw Człowieka w Strasburgu. Pró-
ba zarysu zagadnienia (Część II), Palestra 2001, nr 7-8, s. 125; S. Zabłocki 
[w:] Z. Gostyński [red.]: Kodeks postępowania karnego. Komentarz, War-
szawa 2004, t. III, s. 672; P. Hofmański, E. Sadzik, K. Zgryzek: Kodeks po-
stępowania karnego. Komentarz, Warszawa 2004, t. III, s. 235; P. Grze-
gorczyk: Skutki wyroków Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w kra-
jowym porządku prawnym, PS 2006, nr 6, s. 7 i nast.; T. Grzegorczyk: Ko-
deks postępowania karnego. Komentarz, Warszawa 2008, s. 1142), istnie-
je zgodność poglądów co do wiążącego sądy polskie charakteru orzeczeń 
ETPCz stwierdzających przez ten organ naruszenia w toku krajowego po-
stępowania sądowego Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podsta-
wowych Wolności. 
Nie oznacza to, że każde orzeczenie ETPCz, w którym – uwzględnia-
jąc skargę strony procesu zakończonego prawomocnym wyrokiem – wy-
tknięto naruszenie przepisów Konwencji, powinno skutkować niejako au-
tomatycznie wznowieniem postępowania. Stanowiący w takim wypadku 
podstawę wznowienia art. 540 § 3 k.p.k., pomimo tego, że posługuje się 
zwrotem „wznawia się na korzyść oskarżonego”, nakłada na sąd orzekają-

 
8
cy w przedmiocie wznowienia postępowania obowiązek każdorazowego 
badania „potrzeby” takiego wznowienia w kontekście wszystkich okoliczno-
ści stwierdzonych treścią orzeczenia organu międzynarodowego działają-
cego z mocy umowy ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską. W związ-
ku z tym rozważając kwestię ewentualnego wznowienia konieczne jest w 
szczególności poczynienie przez tenże sąd ustaleń, na ile stwierdzone w 
wyroku ETPCz naruszenie zasad Konwencji miało wpływ na treść orzeczeń 
sądów krajowych zapadłych w toku prawomocnie zakończonego postępo-
wania objętego wnioskiem o wznowienie opartym o przepis art. 540 § 3 
k.p.k. To z kolei powoduje, że wznowienie postępowania nastąpić może 
wyłącznie wówczas, gdy uchybienia, których dopuściły się organy proce-
sowe w toku postępowania objętego wnioskiem, o którym mowa w art. 540 
§ 3 k.p.k., dotyczyły „głównego nurtu procesu”, nie zaś kwestii ubocznych, 
a więc takich, które nie mogły mieć wpływu na treść zapadłych w toku tego 
postępowania prawomocnych orzeczeń (zob. postanowienie Sądu Najwyż-
szego z dnia 7 września 2001 r., III KO 29/01, LEX nr 450767, a także po-
wołane już wyżej wyroki Sądu Najwyższego z dnia 23 kwietnia 2009 r., II 
KO 63/08 oraz z dnia 28 kwietnia 2010 r., II KO 64/09). 
W tym stanie rzeczy – pomijając kwestię orzeczeń ETPCz stwierdza-
jących naruszenia „materialne”, a więc takich, w których przyczyna ujaw-
nionego naruszenia Konwencji tkwi w samej treści orzeczenia sądu krajo-
wego, a nie w przebiegu postępowania, które doprowadziło do jego wyda-
nia – nie może budzić wątpliwości, że o ile brak podstaw do uznania „po-
trzeby” wznowienia postępowania w wypadku stwierdzonych przez ETPCz 
naruszeń proceduralnych incydentalnych oraz takich, którym trudno przypi-
sać skutek w postaci wpływu na treść orzeczenia (np. przewlekłość postę-
powania, przewlekłość stosowania tymczasowego aresztowania), o tyle za 
niezasadną uznać należy konstatację – a do tego sprowadza się de facto 
stanowisko Dyrektora Biura Lustracyjnego zawarte w odpowiedzi na wnio-

 
9
sek obrońcy Elżbiety W. – o braku takiej potrzeby, przy tej kategorii proce-
duralnych naruszeń Konwencji, które związane są z prawem do rzetelnego 
procesu, zasadą równości broni czy też prawem do obrony, a to ze wzglę-
du na ich strukturalny i kompleksowy, a przede wszystkim gwarancyjny 
charakter (zob. M. Wąsek-Wiaderek: Wznowienie postępowania karnego w 
następstwie wyroku Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, Studia i 
Analizy Sądu Najwyższego Tom IV, Warszawa 2010, s. 294 i nast.). 
Do tej ostatniej kategorii należą niewątpliwie orzeczenia ETPCz, w 
których stwierdzono naruszenie art. 6 ust. 1 i 3 Konwencji w sprawach lu-
stracyjnych prowadzonych na podstawie ustawy o lustracji z 1997 r. (wyroki 
ETPCz: z dnia 24 kwietnia 2007 r., Matyjek przeciwko Polsce, skarga nr 
38184/03; z dnia 17 lipca 2007 r., Bobek przeciwko Polsce, skarga nr 
68761/01; z dnia 15 stycznia 2008 r., Luboch przeciwko Polsce, skarga nr 
37469/05; z dnia 17 lutego 2009 r., Jałowiecki przeciwko Polsce, skarga nr 
34030/07; z dnia 28 kwietnia 2009 r., Rasmussen przeciwko Polsce, skar-
ga nr 38886/05). Zawarte w uzasadnieniach wyroków Trybunału w powoła-
nych wyżej sprawach wywody wskazujące na stwierdzone przez ten organ, 
w toku prowadzonych postępowań lustracyjnych, uchybienia związane z 
niejawnością dokumentów i ograniczeniem dostępu do akt sprawy osoby 
lustrowanej, które skutkowały w jego ocenie naruszeniem prawa do spra-
wiedliwego i rzetelnego procesu, zasady równości stron oraz prawa do 
obrony, stały się podstawą wznowienia prawomocnie zakończonych postę-
powań lustracyjnych m.in. wobec Alicji R. (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 
18 listopada 2009 r., II KO 79/09, R-OSNKW 2009, poz. 2312) oraz wobec 
Zbigniewa L. (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 sierpnia 2010 r., II KO 
115/09, R-OSNKW 2010, poz. 1587). Jak wskazano w tych ostatnich orze-
czeniach „ograniczenia związane z dostępem lustrowanego i jego obrońcy 
do akt oznaczonych klauzulą «ściśle tajne» dotyczą «głównego nurtu pro-
cesu» i to w jego newralgicznej części, jaką stanowi prawo do obrony. Sko-

 
10
ro zdaniem Europejskiego Trybunału Praw Człowieka to w tej właśnie sfe-
rze – art. 6 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 3 Konwencji – nastąpiło uchybienie 
standardowi rzetelnego i sprawiedliwego procesu, to owa "potrzeba", o któ-
rej mowa w art. 540 § 3 k.p.k., staje się zupełnie jednoznaczną”. Koniecz-
ność wznowienie prawomocnie zakończonych postępowań lustracyjnych, w 
których – w związku z utrudnionym dostępem do akt niejawnych – Trybunał 
stwierdził naruszenie art. 6 ust. 1 i 3 Konwencji, uznać należy więc za 
oczywistość i nie ma w tych wypadkach znaczenia jednoznaczność mate-
riału dowodowego, na którym oparte zostało orzeczenie stwierdzające 
„kłamstwo lustracyjne”, bowiem regulacje konwencyjne nie odnoszą się w 
takim wypadku do kontroli merytorycznej orzeczeń krajowych, ale do „spo-
sobu” dojścia do nich, a więc do rzetelności procedowania. 
Sytuacja taka wystąpiła również w toku postępowania lustracyjnego, 
o którego wznowienie wniósł obrońca Elżbiety W. Wprawdzie, wbrew wy-
wodom skarżącego, uzasadnienie wyroku ETPCz z dnia 5 stycznia 2010 r., 
skarga nr 23119/05, nie zawiera wprost tego rodzaju konstatacji na jakie 
powołuje się on w swoim wniosku z dnia 4 września 2010 r., nie ulega jed-
nak wątpliwości, że to właśnie w sferze dostępu (ograniczonego) lustrowa-
nej i jej obrońcy do akt oznaczonych klauzulą „ściśle tajne” oraz uprzywile-
jowanej pozycji Rzecznika Interesu Publicznego Trybunał dostrzegł pod-
stawy do uznania, że w przypadku Elżbiety W. „procedura lustracyjna skie-
rowana przeciwko skarżącej, nie była w całości sprawiedliwa” i w efekcie 
tego stwierdził, że doszło w toku tego postępowania do naruszenia art. 6 
ust. 1 i 3 Konwencji (pkt 31 uzasadnienia wyroku ETPCz). Powyższe wyni-
ka zarówno z tych części uzasadnienia orzeczenia Trybunału, w których 
określono przedmiot zaskarżenia (pkt 3 – zarzut braku sprawiedliwości w 
postępowaniu lustracyjnym przez poddanie w wątpliwość poufności doku-
mentów oraz niesprawiedliwość zasad dotyczących dostępu do akt oraz 
pkt 16 – wskazanie przez skarżącą na naruszenia zasad równości broni w 

 
11
ramach sprawiedliwego procesu oraz braku możliwości przygotowania do 
obrony, gdyż w przeciwieństwie do Rzecznika Interesu Publicznego, który 
dysponował kopiami wszystkich dokumentów, ona sama mogła jedynie za-
poznać się z aktami zaopatrzonymi klauzulą „tajne”, bez prawa do robienia 
notatek), uznano, że skarga nie jest nieuzasadniona w myśl art. 35 ust. 3 
Konwencji oraz że nie jest ona również niedopuszczalna z jakichkolwiek 
innych powodów i odrzucono w tym zakresie sprzeciw Rządu (pkt 23, 24 i 
25 – przyjęcie, że istnieją podstawy do rozpoznania, czy skarżąca w wa-
runkach specyficznych zasad dostępu do swoich akt miała możliwość 
sprawiedliwego procesu w ramach skierowanej przeciwko niej procedury 
lustracyjnej), a wreszcie odwołując się do uprzednio wydanych orzeczeń w 
sprawach lustracyjnych – powołane już wyżej skargi Matyjek przeciwko 
Polsce, Jałowiecki przeciwko Polsce, Rasmussen przeciwko Polsce – i za-
uważając iż podnoszone były w nich kwestie podobne jak w przedmiotowej 
sprawie, które skutkowały stwierdzeniem naruszenia art. 6 ust. 1 i 3 Kon-
wencji (pkt 30) przyjęto ostatecznie „po zapoznaniu się z wszystkimi przed-
łożonymi dowodami”, że „Rząd nie przedstawił żadnego faktu, ani argu-
mentu, który mógłby uzasadniać w niniejszym przypadku inną (niż wynika-
jąca z orzecznictwa w tego typu sprawach – uwaga SN) decyzję” (pkt 31). 
W tym stanie rzeczy w pełni uprawnione jest stwierdzenie, że to wła-
śnie z powodu tajności dokumentów oraz ograniczeń lustrowanej w dostę-
pie do tego rodzaju akt, zwłaszcza w porównaniu do uprzywilejowanej po-
zycji Rzecznika Interesu Publicznego, Trybunał doszukał się zredukowania 
po stronie Elżbiety W. prawa do rzetelnego i sprawiedliwego procesu, na-
ruszenia zasady równości broni, a w efekcie tego ograniczenia także prawa 
do obrony, zaś okoliczności dotyczące ustalonych przez ETPCz w tym 
przedmiocie faktów znajdują potwierdzenie w dokumentacji procesowej 
zgromadzonej w aktach prawomocnie zakończonego postępowania lustra-

 
12
cyjnego prowadzonego w związku ze złożonym przez wyżej wymienioną w 
dniu 16 grudnia 1998 r. oświadczeniem lustracyjnym. 
Z protokołu rozprawy z dnia 2 marca 2004 r., na której zakończono 
postępowanie lustracyjne przed Sądem Apelacyjnym w W. jako sądem 
pierwszej instancji, wynika, że w tym czasie część dokumentacji archiwal-
nej, która stała się podstawą wydanego w tym dniu rozstrzygnięcia stwier-
dzającego „kłamstwo lustracyjne” Elżbiety W., a zaliczonej w poczet mate-
riału dowodowego, stanowiły materiały „tajne” znajdujące się w teczce (...). 
Co więcej, klauzulę „ściśle tajne” z akt postępowania lustracyjnego 
prowadzonego wobec Elżbiety W. odnośnie do dokumentów zgromadzo-
nych w teczce nr (...) uchylono dopiero postanowieniem Sądu Apelacyjne-
go w W. z dnia 20 grudnia 2007 r., a więc już po prawomocnym zakończe-
niu postępowania lustracyjnego orzeczeniem tego Sądu z dnia 23 czerwca 
2004 r. 
W tym stanie rzeczy, konfrontując pisemne motywy orzeczenia 
ETPCz z dokumentacją procesową zgromadzoną w aktach lustracyjnych 
nie może budzić wątpliwości, że stwierdzone przez Trybunał naruszenia 
proceduralne w postaci art. 6 ust. 1 i 3 Konwencji, a dotyczące podstawo-
wych gwarancji procesowych osoby lustrowanej, łączą się z „głównym nur-
tem procesu” i to właśnie w jego newralgicznej części (prawo do obrony), a 
tym samym mogły wywrzeć wpływ na treść kwestionowanych przez Elżbie-
tę W. wyroków sądów lustracyjnych obu instancji. Zobowiązuje to sąd 
wznowieniowy, w tym wypadku Sąd Najwyższy, do postąpienia po myśli 
art. 540 § 3 k.p.k., a więc wznowienia postępowania lustracyjnego wobec 
wymienionej, uchylenia orzeczeń sądów lustracyjnych obu instancji i prze-
kazania sprawy do ponownego rozpoznania sądowi a quo, którym w tym 
wypadku – stosownie do treści art. 63a ust. 4 ustawy lustracyjnej z 2006 r. 
oraz § 1 pkt 8 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 21 lutego 
2007 r. (Dz. U. Nr 35, poz. 224) – jest obecnie Sąd Okręgowy w R. Oczy-

 
13
wiste jest bowiem, że stwierdzone przez ETPCz naruszenia zasad rzetel-
nego procesu i równości broni oraz prawa do obrony wymagają powtórze-
nia całego postępowania, z zachowaniem obowiązujących sądy krajowe 
unormowań konwencyjnych. 
Sąd Najwyższy nie uwzględnił natomiast dalej idącego wniosku 
obrońcy lustrowanej o umorzenie postępowania lustracyjnego w oparciu o 
przepis art. 17 § 1 pkt 10 k.p.k. 
Analizując zaprezentowaną w tym zakresie przez skarżącego moty-
wację oczywiste jest, że dokonana przez niego wykładnia pojęcia „odpo-
wiedzialność karna” w rozumieniu art. 181 Konstytucji RP oraz art. 80 § 1 
u.s.p. oparta została przede wszystkim na poglądzie wyrażonym przez 
Zgromadzenie Ogólne Sędziów Trybunału Konstytucyjnego w cytowanej 
już wyżej uchwale z dnia 13 lipca 2010 r. Rzecz w tym, co trafnie podkreślił 
w swoim stanowisku Dyrektor Biura Lustracyjnego, że uchwale tej trudno 
przypisywać jakiekolwiek znaczenie i moc wiążącą, skoro podjęta została 
ona w oparciu o trudną do ustalenia podstawę prawną, takowej nie może 
bowiem stanowić ani art. 14 § 1 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybu-
nale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643 ze zm.) określający kompe-
tencje Zgromadzenia Ogólnego Sędziów Trybunału, ani uszczegóławiający 
te kompetencje § 2 Regulaminu Trybunału Konstytucyjnego stanowiącego 
załącznik do uchwały Zgromadzenia Ogólnego Sędziów Trybunału Konsty-
tucyjnego z dnia 3 października 2006 r. w sprawie Regulaminu Trybunału 
Konstytucyjnego (M.P. Nr 72, poz. 720). Kompetencji do podjęcia wskaza-
nej uchwały, której treść ma charakter abstrakcyjny bowiem nie wiąże się 
(brak ku temu przekonujących przesłanek) z postępowaniem lustracyjnym 
lub dyscyplinarnym dotyczącym konkretnego sędziego Trybunału Konsty-
tucyjnego, i nie poparta została jakąkolwiek merytoryczną wykładnią – poza 
odwołaniem się do bliżej niesprecyzowanych orzeczeń Trybunału Konsty-
tucyjnego i Europejskiego Trybunału Praw Człowieka – nie sposób doszu-

 
14
kiwać się również w przepisach Konstytucji czy ustawy o Trybunale Konsty-
tucyjnym odnoszących się do uprawnień samego Trybunału, skoro podjęta 
została przez organ Trybunału Konstytucyjnego jakim jest Zgromadzenie 
Ogólne Sędziów tego Trybunału, a nie przez Trybunał Konstytucyjny jako 
organ władzy sądowniczej w związku z rozpoznawaną sprawą. 
Bez wątpienia szersze rozważania dotyczące pojęcia „odpowiedzial-
ność karna” na gruncie przepisów regulujących kwestie immunitetów, na-
wiązujące też do wskazanej uchwały Zgromadzenia Ogólnego Sędziów 
Trybunału, zawarte zostały w orzeczeniach sądów powszechnych, w któ-
rych problematyka wyrażania zgody na pociągnięcie do takiej odpowie-
dzialności wynikała z faktu prowadzenia przed tymi sądami, po dacie pod-
jęcia powyższej uchwały, postępowań w oparciu o przepisy ustawy lustra-
cyjnej z 2006 r. Zauważyć przy tym należy, że do tego czasu kwestia zgody 
odpowiedniego organu na wszczęcie postępowania lustracyjnego wobec 
osób korzystających z immunitetów formalno – prawnych nie pojawiła się 
ani na etapie procedowania w instancjach a quo i ad quem sądów lustra-
cyjnych, ani w związku z wnoszonymi w sprawach tych kasacjami, cho-
ciażby w kontekście wystąpienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej 
określonej w art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 10 k.p.k. 
Procedujący po dniu 13 lipca 2010 r. Sąd Apelacyjny we Wrocławiu 
postanowieniem z dnia 26 października 2010 r., II AKz 542/10 (LEX nr 
621282), w sprawie związanej z badaniem zgodności z prawdą oświad-
czenia lustracyjnego prokuratora, po rozpoznaniu zażalenia prokuratora 
oddziałowego biura lustracyjnego, utrzymał w mocy orzeczenie Sądu 
pierwszej instancji umarzające postępowanie lustracyjne na podstawie art. 
17 § 1 pkt 10 k.p.k. w zw. z art. 19 ustawy lustracyjnej z 2006 r. Rozstrzy-
gając w podany sposób sąd ad quem podzielił pogląd prawny wyrażony w 
uchwale Zgromadzenia Ogólnego Sędziów Trybunału Konstytucyjnego z 
dnia 13 lipca 2010 r., że odpowiedzialność osoby lustrowanej określona w 

 
15
tej ostatniej ustawie, jest „odpowiedzialnością karną” w rozumieniu art. 42 
Konstytucji, wywodząc m.in. że to wykładnia tego właśnie przepisu a nie 
przepisów części ogólnej Kodeksu karnego zaważyła na zajętym przez 
Trybunał stanowisku. Odwołując się do innych orzeczeń polskiego sądu 
konstytucyjnego, a także rozstrzygnięć ETPCz, Sąd Apelacyjny przypo-
mniał o penalnym charakterze postępowania lustracyjnego wynikającym z 
objęcia określoną sankcją, podobną do przewidzianego w prawie karnym 
materialnym środka karnego, osób którym udowodniono w toku tego po-
stępowania złożenie niepolegającego na prawdzie oświadczenia lustracyj-
nego, a także podkreślił, że „konstytucyjne” znaczenie pojęcia „odpowie-
dzialności karnej” nie może być ustalane przez odwołanie się do obowiązu-
jącego ustawodawstwa, bowiem w takim wypadku przepis art. 42 Konsty-
tucji utraciłby swoje funkcje gwarancyjne. Analizując przepisy ustawy lu-
stracyjnej z 2006 r. Sąd ten doszedł do przekonania, że ustawa ta jest 
unormowaniem pozakodeksowym, w której określono autonomiczne cele i 
zasady odpowiedzialności karnej. Z kolei dokonując wykładni przepisów 
regulujących immunitety formalno – prawne zauważył, że pozbawienie 
osób z immunitetów tych korzystających ochrony w zakresie stawianego im 
zarzutu złożenia fałszywego oświadczenia lustracyjnego, stanowiłoby real-
ne niebezpieczeństwo dla nich samych, ale również dla obowiązującego 
porządku prawnego poprzez możliwość wpływania na ich zachowania 
(głównie w sferze powinności zawodowych), za pomocą wszczynania po-
stępowań, zwłaszcza takich, które mają fikcyjny charakter. Wreszcie powo-
łując się na przepisy ustawy lustracyjnej z 2006 r.: art. 19 – zgodnie z któ-
rym w sprawach w tej ustawie nieuregulowanych, stosuje się odpowiednio 
przepisy Kodeksu postępowania karnego, art. 21 ust 1 – statuującego za-
stosowanie, w zakresie procesowej pozycji osoby lustrowanej, przepisów 
dotyczących oskarżonego w postępowaniu karnym oraz art. 21 ust. 2 – 
przewidującego, że do prokuratora Biura Lustracyjnego i prokuratora od-

 
16
działowego biura lustracyjnego Instytutu Pamięci Narodowej mają zasto-
sowanie przepisy dotyczące oskarżyciela publicznego w postępowaniu 
karnym, a także zwracając uwagę na stanowisko Prokuratora Generalnego 
zajęte w odpowiedzi na pismo Dyrektora Biura Lustracyjnego Instytutu Pa-
mięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu 
„w związku z wątpliwościami powstałymi na tle uchwały Zgromadzenia 
Ogólnego Sędziów Trybunału Konstytucyjnego (PG VIII G 40/18/10 dot. BL 
– 0737/10), Sąd Apelacyjny wypowiedział pogląd, że: „składany na pod-
stawie ustawy lustracyjnej (z 2006 r. – uwaga SN) wniosek o wszczęcie 
postępowania przeciwko określonej osobie oraz o stwierdzenie złożenia 
przez tę osobę niezgodnego z prawdą oświadczenia lustracyjnego, o któ-
rym mowa w art. 20 ust. 1 i 2 ustawy lustracyjnej, jest w istocie skargą pro-
cesową zmierzająca do zainicjowania postępowania w przedmiocie pocią-
gnięcia określonej osoby do odpowiedzialności karnej. Powinność wyjed-
nania zgody właściwego sądu dyscyplinarnego na wystąpienie z tym wnio-
skiem w stosunku do osoby chronionej prawno – karnym immunitetem for-
malnym, spoczywa na prokuratorze Biura Lustracyjnego lub prokuratorze 
oddziałowego biura lustracyjnego Instytutu Pamięci Narodowej, który na 
podstawie zgromadzonego materiału dowodowego powziął wątpliwość co 
do prawdziwości złożonego przez tę osobę oświadczenia lustracyjnego, i 
który zamierza wystąpić do sądu z wyżej wskazanym wnioskiem”. 
Można domniemywać, że do podobnego wniosku – będącego efek-
tem zaakceptowania poglądu wyrażonego w wielokrotnie już powoływanej 
uchwale Zgromadzenia Ogólnego Sędziów Trybunału Konstytucyjnego – 
doszły również i te sądy, które umorzyły postępowanie lustracyjne wobec: 
sędziego w stanie spoczynku i sędziego Trybunału Konstytucyjnego (po-
stanowienia Sądu Okręgowego w Krakowie odpowiednio z dnia 23 listopa-
da 2010 r., III K 417/07 i z dnia 22 grudnia 2010 r., III K 209/10), posła i sę-
dziego (wyroki Sądu Okręgowego w Gliwicach z dnia 20 września 2010 r., 

 
17
IV K 69/07 i z dnia 21 września 2010 r., IV K 23/10), sędziego (Sąd Okrę-
gowy w Szczecinie orzeczeniem z dnia 22 grudnia 2010 r., III K 217/09) – 
orzeczenia powołane w uzasadnieniu uchwały Sądu Najwyższego z dnia 
23 marca 2011 r., I KZP 31/10, (OSNKW 2011, z. 3, poz. 23). 
Do odmiennej konkluzji doszedł natomiast Sąd Najwyższy, który roz-
strzygając przedstawione na podstawie art. 441 § 1 k.p.k. przez Sąd Ape-
lacyjny w K. zagadnienie prawne wymagające zasadniczej wykładni usta-
wy: „Czy art. 54 ustawy z dnia 20 czerwca 1985 r. o prokuraturze (tekst 
jedn.: Dz. U. 2008 r. Nr 7, poz. 39 – dalej w tekście ustawa o prokuraturze 
– uwaga SN) znajduje zastosowanie do osoby poddanej postępowaniu lu-
stracyjnemu w trybie ustawy z dnia 18 października 2006 r. o ujawnieniu 
informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944-
1990 oraz treści tych dokumentów (tekst jedn.: Dz. U. 2007 r. Nr 63, poz. 
425)”, w przywołanej powyżej uchwale z dnia 23 marca 2011 r., I KZP 
31/10, uznał, że: „zawarty w art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1985 r. 
o prokuraturze (Dz. U. 2008 r. Nr 7, poz. 39 ze zm.) termin «odpowiedzial-
ność karna» oznacza wyłącznie odpowiedzialność za przestępstwo lub 
przestępstwo skarbowe”. 
Sąd Najwyższy w składzie orzekającym w niniejszej sprawie pogląd 
powyższy w całej rozciągłości podziela uznając nadto, że przeprowadzona 
w uzasadnieniu tej uchwały wykładnia pojęcia „odpowiedzialność karna” 
ma pełne odniesienie również w zakresie interpretacji powyższego zwrotu 
na gruncie art. 181 Konstytucji RP oraz art. 80 § 1 u.s.p. Wprawdzie w 
przypadku formalnego immunitetu prokuratorskiego w przeciwieństwie do 
sędziowskiego brak jest normy konstytucyjnej obejmującej tę instytucję 
prawną, jednak podobieństwo ustawowych rozwiązań pozwala te konstruk-
cje prawne traktować w sposób analogiczny. 
Aby nie powielać argumentacji, która doprowadziła Sąd Najwyższy w 
uchwale z dnia 23 marca 2011 r. do konkluzji, że pojęcie „odpowiedzial-

 
18
ność karna”, zawarte nie tylko w przepisach konstytucyjnych regulujących 
instytucje immunitetów formalnych, lecz również – jak w wypadku immuni-
tetu prokuratorskiego – wyłącznie w przepisach rangi ustawowej, ogranicza 
się do odpowiedzialności za przestępstwo (przestępstwo skarbowe), przy-
pomnieć należy jedynie podstawowe jej założenia. 
Po pierwsze, zasadne jest rozróżnienie odpowiedzialności karnej 
sensu largo, a więc takiej która ma możliwie najszerszy zakres znaczenio-
wy, obejmuje bowiem wszelkie formy odpowiedzialności represyjnej wymie-
rzanej na podstawie jednostkowej winy sprawcy (taki charakter, w świetle 
orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, ma pojęcie „odpowiedzialności 
karnej” na gruncie art. 42 Konstytucji, które ponadto nie może być ustalane 
przez odwoływanie się do obowiązującego ustawodawstwa, ponieważ w 
takim wypadku przepis ten utraciłby swoje znaczenie gwarancyjne – zob. 
wyroki Trybunału Konstytucyjnego: z dnia 8 grudnia 1998 r., K 41/97, OTK 
1998, nr 7 poz. 117; z dnia 4 lipca 2002 r., P 12/01, OTK-A 2002, nr 4, poz. 
50; z dnia 8 lipca 2003 r., P 10/02, OTK-A 2003, nr 6, poz. 62; z dnia 26 
listopada 2003 r., SK 22/02, OTK-A 2003, nr 9, poz. 97; z dnia 3 listopada 
2004 r., K 18/03, OTK-A 2004, nr 10, poz. 103), od odpowiedzialności kar-
nej sensu stricto pojmowanej jako odpowiedzialność za przestępstwo. 
Po drugie, nie ulega wątpliwości, że o ile w wypadku interpretacji art. 
42 Konstytucji, a więc przepisu zamieszczonego w Rozdziale II Konstytucji 
normującym wolności, prawa i obowiązki człowieka i obywatela, którego 
przedmiotem są m.in. gwarancje procesowe jednostki poddanej represji 
państwa, nie tylko dopuszczalne, lecz niekiedy wręcz wymagane jest sto-
sowanie wykładni rozszerzającej, o tyle konstytucyjne i ustawowe przepisy 
związane z immunitetami materialnymi czy formalnymi, jako regulacje 
uchylające lub uniemożliwiające realizację określonych form odpowiedzial-
ności, stanowiące wyjątek od zasady osobistej odpowiedzialności za naru-
szenie norm prawa oraz od zasady równości obywateli wobec prawa, 

 
19
zgodnie z regułą exceptiones non sunt extendendae, rozszerzająco inter-
pretowane być nie mogą. 
Po trzecie, wniosku, że odpowiedzialność karna w rozumieniu przepi-
sów konstytucyjnych i ustawowych rozumiana musi być – z uwagi na treść 
tych ostatnich m.in. art. 54 ust. 1 w zw. z art. 54 ust. 5 ustawy o prokuratu-
rze, art. 7 ust. 1 w zw. z art. 7b ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o 
wykonywaniu mandatu posła i senatora (Dz. U. 2011 r. Nr 7, poz. 29), art. 
80 § 1 w zw. z art. 80 § 2c u.s.p., art. 30 § 1 w zw. z art. 30 § 4 ustawy z 
dnia 21 sierpnia 1997 r. – Prawo o ustroju sądów wojskowych (Dz. U. 2007 
r. Nr 226, poz. 1676 ze zm. – dalej w tekście określana jako u.s.w.) – jako 
odpowiedzialność karna sensu stricto, nie może skutecznie podważyć za-
rzut, że treść ustaw zwykłych stanowi podstawę wykładni unormowań kon-
stytucyjnych, skoro ustawy te (trzy ostatnio powołane) stanowią normatyw-
ne rozwinięcie instytucji zawartych w ustawie zasadniczej i korzystają z 
domniemania konstytucyjności, bowiem do chwili obecnej Trybunał Konsty-
tucyjny nie stwierdził ich niezgodności z przepisami Konstytucji. 
Po czwarte, uzasadnione jest w tym wypadku odstąpienie od zakazu 
wykładni homonimicznej, pomimo nadania – w art. 42 Konstytucji oraz w 
przepisach tego aktu regulujących instytucje immunitetowe – wyrażeniu 
„odpowiedzialność karna” odmiennych znaczeń, a to z uwagi na złożoność 
i wielopłaszczyznowość ustawy zasadniczej, łączącej w sobie regulacje do-
tyczące wielu gałęzi prawa i obszarów życia społecznego, co pociągnąć 
musiało najdalej idącą ogólnikowość terminologiczną oraz oczywiście od-
mienne cele i zakresy normowania wskazanych przepisów (z jednej strony 
przepis o charakterze gwarancyjnym, zasadniczym z punktu widzenia za-
bezpieczenia podstawowych praw obywateli w postępowaniach represyj-
nych, z drugiej zaś instytucje stanowiące wyjątek od zasady osobistej od-
powiedzialności karnej). 

 
20
Po piąte, rezygnacja pod rządami Konstytucji RP z 1997 r. z szero-
kiego rozumienia zakresu immunitetu formalnego, które do tego czasu 
znajdowało podstawę m.in. w innym brzmieniu regulujących tę materię 
przepisów ustawowych – „zakaz pociągnięcia bez zgody właściwego orga-
nu do odpowiedzialności karnej sądowej lub administracyjnej” [por. art. 17 
ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. 
U. 1991 r. Nr 109, poz. 470 ze zm.) i art. 50 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerw-
ca 1985 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. 1994 r. Nr 7, 
poz. 25 ze zm.)]. 
Po szóste, brak podstaw do stosowania do postępowania lustracyj-
nego – w szczególności wobec treści art. 116 k.k. – przepisów części ogól-
nej Kodeksu karnego (przepisy te, np. art. 30 k.k., mogą mieć w tym wy-
padku zastosowanie wyłącznie w drodze analogii i tylko z tego względu, że 
postępowanie lustracyjne jest odpowiedzialnością represyjną o charakterze 
obiektywnym, to jest opartą wyłącznie na fakcie, iż dany podmiot złożył 
bądź nie złożył oświadczenia lustracyjnego o określonej treści – zob. po-
stanowienie składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 28 września 
2006 r., I KZP 20/06, OSNKW 2006, z. 10, poz. 89), zwłaszcza że poza 
ustawami lustracyjnymi przepisy innych ustaw, w tym Kodeksu karnego, 
nie przewidują dla sądu lustracyjnego kompetencji pozwalających mu na 
orzekanie o konsekwencjach złożenia nieprawdziwego oświadczenia lu-
stracyjnego. 
Po siódme wreszcie, odrzucenie jako argumentu przemawiającego 
za traktowaniem odpowiedzialności za złożenie niezgodnego z prawdą 
oświadczenia lustracyjnego za odpowiedzialność karną sensu stricto, regu-
lacji nakazujących stosowanie wprost bądź odpowiednio w postępowaniu 
lustracyjnym przepisów Kodeksu postępowania karnego (m. in. przepisy 
art. 19, 20 i 27 ustawy lustracyjnej z 1997 r. oraz art. 19, 21, 21d ust. 1 
ustawy lustracyjnej z 2006 r.), jako że to normy materialne, a nie proceso-

 
21
we decydują o istocie odpowiedzialności danego rodzaju, zaś przekonuje o 
tym również powszechne odsyłanie przez ustawodawcę do odpowiedniego 
stosowania przepisów tego Kodeksu np. w postępowaniu dyscyplinarnym, 
przedmiotem którego bezspornie nie jest odpowiedzialność karna w ści-
słym tego słowa znaczeniu. 
Na zakończenie przypomnieć wreszcie należy, że w razie uznania, iż 
zakres przedmiotowy immunitetów formalnych zapisanych w Konstytucji 
oraz w ustawach zwykłych, obejmuje również odpowiedzialność za złoże-
nie niezgodnego z prawdą oświadczenia lustracyjnego, to w świetle art. 7b 
ust. 1 i 2 ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora, art. 30 § 4 
u.s.w., art. 80 § 2c u.s.p. i art. 54 ust. 5 ustawy o prokuraturze, brak byłoby 
w pierwszym przypadku przepisów procesowych regulujących tryb składa-
nia wniosków o zezwolenie na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej, w 
pozostałych zaś przypadkach nie istniałyby ustawowo określone przesłanki 
wyrażania zgody na pociągnięcie do tak pojmowanej odpowiedzialności. 
Co więcej, nie byłoby także – co trafnie zauważył w swoim pisemnym sta-
nowisku Dyrektor Biura Lustracyjnego – możliwości wszczęcia postępowa-
nia lustracyjnego przez osoby, o których mowa w art. 20 ust. 3 i 5 ustawy 
lustracyjnej z 2006 r., trudno bowiem zaakceptować sytuację, aby osoba 
taka, chcąc oczyścić się z zarzutu służby, pracy lub współpracy z organami 
bezpieczeństwa PRL lub domagająca się ustalenia, że jej służba, praca lub 
współpraca była wymuszona groźbą utraty życia, samodzielnie występowa-
ła do sądu dyscyplinarnego o zgodę na pociągnięcie jej do odpowiedzial-
ności karnej. 
Podsumowując tę część wywodu za zasadne uznane być więc musi, 
że również pojęcie „odpowiedzialność karna” w rozumieniu art. 181 Konsty-
tucji („sędzia nie może być, bez uprzedniej zgody sądu określonego w 
ustawie, pociągnięty do odpowiedzialności karnej ani pozbawiony wolno-
ści”), którego zakres dookreśla zestawienie przepisów art. 80 § 1 u.s.p. 

 
22
„(sędzia nie może być zatrzymany ani pociągnięty do odpowiedzialności 
karnej bez zezwolenia właściwego sądu dyscyplinarnego”) odczytywanego 
w powiązaniu z art. 80 § 2c u.s.p. („sąd dyscyplinarny wydaje uchwałę ze-
zwalającą na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej, jeżeli za-
chodzi dostatecznie uzasadnione podejrzenie popełnienia przez niego 
przestępstwa” – podkreślenie SN), jest – podobnie jak „odpowiedzialność 
karna” w rozumieniu art. 54 ust. 1 ustawy o prokuraturze – odpowiedzial-
nością sensu stricto a nie unormowaną w art. 42 Konstytucji RP odpowie-
dzialnością sensu largo. Skoro zaś tak, to wszczęciu oraz prowadzeniu po-
stępowania lustracyjnego w sprawie sędziego sądu powszechnego, który 
złożył oświadczenie o którym mowa w art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 18 paź-
dziernika 2006 r. o ujawnieniu informacji o dokumentach organów bezpie-
czeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz treści tych dokumentów (Dz. U. 
2007 r. Nr 63, poz. 425 ze zm.) nie stoi na przeszkodzie brak zezwolenia 
sądu dyscyplinarnego, o którym mowa w art. 80 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 
2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz. 1070 
ze zm.). 
Wobec powyższego nie istnieją jakiekolwiek podstawy, tak faktyczne 
jak i prawne, do umorzenia postępowania lustracyjnego wobec Elżbiety W. 
w oparciu o przepis art. 17 § 1 pkt 10 k.p.k. 
Procedując w niniejszej sprawie od początku Sąd Okręgowy w R. 
uwzględni wyrażone w tym uzasadnieniu poglądy prawne Sądu Najwyż-
szego (art. 442 § 3 k.p.k.) i przeprowadzi postępowanie lustracyjne bacząc, 
aby zapewnione zostały osobie lustrowanej gwarancje procesowe wynika-
jące z ratyfikowanych przez Rzeczpospolitą Polską umów międzynarodo-
wych.