II KO 22/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy utrzymał w mocy postanowienie o wytknięciu uchybienia sędziemu sądu rejonowego, który oparł ustalenia faktyczne na zeznaniach córki oskarżonego, mimo jej prawa do odmowy zeznań.
Sąd Okręgowy w Lublinie wytknął sędziemu Sądu Rejonowego T.P. rażącą obrazę prawa procesowego (art. 186 § 1 k.p.k.) za oparcie ustaleń faktycznych na zeznaniach córki oskarżonego, która odmówiła zeznań. Sędzia T.P. wniósł odwołanie, kwestionując tę decyzję. Sąd Najwyższy, analizując akta, potwierdził obrazę prawa procesowego i uznał, że zeznania córki oskarżonego, mimo oświadczenia o odmowie zeznań, zostały wykorzystane do ustalenia faktów, co potwierdzało uzasadnienie wyroku. W związku z tym Sąd Najwyższy utrzymał w mocy postanowienie o wytknięciu uchybienia.
Sąd Okręgowy w Lublinie, postanowieniem z dnia 30 stycznia 2023 r. (sygn. akt V Ka 1134/22), stwierdził, że Sąd Rejonowy Lublin - Zachód w Lublinie, z udziałem sędziego T.P., dopuścił się oczywistej i rażącej obrazy prawa karnego procesowego, konkretnie art. 186 § 1 k.p.k. Uchybienie polegało na oparciu ustaleń faktycznych w sprawie przeciwko oskarżonemu M.W. na zeznaniach córki oskarżonego, M.R., która przed pierwszym przesłuchaniem na rozprawie głównej złożyła oświadczenie o odmowie składania zeznań. Sędzia T.P. wniósł odwołanie od tego postanowienia, domagając się jego uchylenia. Sąd Najwyższy, po analizie akt sprawy, uznał odwołanie za bezzasadne. Potwierdzono, że na rozprawie głównej świadek M.R. odmówiła zeznań, jednakże uzasadnienie wyroku Sądu Rejonowego wskazywało, że jej zeznania złożone w postępowaniu przygotowawczym stanowiły podstawę ustaleń faktycznych. Sąd Najwyższy podkreślił, że pisemne uzasadnienie orzeczenia jest jedyną podstawą do odtworzenia procesu myślowego sądu i stanowi istotny element prawa do rzetelnego procesu. W związku z tym, że sąd pierwszej instancji naruszył art. 186 § 1 k.p.k., a zarzut apelacyjny był zasadny, Sąd Najwyższy utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie o wytknięciu uchybienia.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Tak, sąd pierwszej instancji dopuścił się oczywistej i rażącej obrazy prawa karnego procesowego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy potwierdził, że mimo oświadczenia świadka o odmowie zeznań, jego zeznania złożone w postępowaniu przygotowawczym zostały wykorzystane do ustalenia faktów, co było widoczne w uzasadnieniu wyroku. Procedura karna nie dopuszcza odtwarzania przebiegu narady ponad treść uzasadnienia pisemnego, które jest jedyną podstawą do odtworzenia procesu myślowego sądu.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
utrzymanie w mocy postanowienia
Strona wygrywająca
Sąd Okręgowy w Lublinie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| T.P. | osoba_fizyczna | sędzia składający odwołanie |
| Sąd Rejonowy Lublin - Zachód w Lublinie | instytucja | sąd pierwszej instancji |
| Sąd Okręgowy w Lublinie | instytucja | sąd odwoławczy |
| M.W. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| M.R. | osoba_fizyczna | świadek |
Przepisy (2)
Główne
u.s.p. art. 40 § 1
Ustawa Prawo o ustroju sądów powszechnych
Podstawa do stwierdzenia i wytknięcia sądowi uchybienia w urzędowaniu.
k.p.k. art. 186 § 1
Kodeks postępowania karnego
Przepis dotyczący prawa świadka najbliższego oskarżonemu do odmowy zeznań.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Uzasadnienie wyroku sądu pierwszej instancji jednoznacznie wskazuje na wykorzystanie zeznań świadka M.R. do ustaleń faktycznych, mimo jej prawa do odmowy zeznań. Procedura karna nie pozwala na odtwarzanie przebiegu narady ponad treść pisemnego uzasadnienia. Uzasadnienie orzeczenia jest jedyną podstawą do odtworzenia procesu myślowego sądu i służy kontroli zewnętrznej.
Odrzucone argumenty
Twierdzenia sędziego T.P., że zeznania świadka M.R. nie stanowiły podstawy ustaleń faktycznych i zostały wskazane omyłkowo w tabeli dowodów.
Godne uwagi sformułowania
pisemne uzasadnienie zapadłego rozstrzygnięcia jest jedyną podstawą do odtworzenia procesu myślowego Sądu uzasadnienie orzeczenia wymusza samokontrolę sądu uchybienie jaki popełnił sędzia T.P. wywołało oczywiste i poważne skutki procesowe
Skład orzekający
Andrzej Siuchniński
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 186 § 1 k.p.k. w kontekście wykorzystania zeznań świadka, który odmówił zeznań, oraz znaczenie pisemnego uzasadnienia orzeczenia."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej i interpretacji konkretnego przepisu k.p.k.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest przestrzeganie procedur prawnych, nawet w drobnych z pozoru kwestiach, i jak istotne jest prawidłowe uzasadnianie orzeczeń. Jest to ciekawy przykład dla prawników procesowych.
“Sędzia Sądu Najwyższego przypomina: odmowa zeznań to nie przelewki! Jak błąd w uzasadnieniu może kosztować wytknięcie uchybienia.”
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySN II KO 22/23 POSTANOWIENIE Dnia 10 maja 2023 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Andrzej Siuchniński w sprawie sędziego Sądu Rejonowego w Lublin – Zachód w Lublinie T.P. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 10 maja 2023 r., odwołania wniesionego przez sędziego T.P. na postanowienie Sądu Okręgowego w Lublinie z dnia 30 stycznia 2023 r., sygn. akt V Ka 1134 /22, o wytknięciu uchybienia, utrzymuje w mocy zaskarżone postanowienie. UZASADNIENIE Sąd Okręgowy w Lublinie postanowieniem z dnia 30 stycznia 2023 r., sygn. akt V Ka 1134/22, na mocy art. 40 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. Nr 98, poz.1070 ze zm.) stwierdził, że Sąd Rejonowy Lublin - Zachód w Lublinie z udziałem Sędziego Sądu Rejonowego T. P., w sprawie IV K 254/22, przeciwko oskarżonemu M.W. dopuścił się następującej usterki w urzędowaniu, tj. oczywistej i rażącej obrazy prawa karnego procesowego - art. 186 § 1 k.p.k., poprzez to, że wydając wyrok oparł ustalenia faktyczne na zeznaniach córki oskarżonego M.R. i dowód ten wykorzystał do oceny wiarygodności innych dowodów, pomimo tego, że świadek, jako osoba najbliższa, przed pierwszym przesłuchaniem na rozprawie głównej, złożyła oświadczenie, że odmawia składania zeznań. Uchybienia powyższe wytknięte zostało Sądowi Rejonowemu Lublin - Zachód w Lublinie. Na to postanowienie odwołanie wywiódł Sędzia Sądu Rejonowego Lublin – Zachód w Lublinie T.P., wnosząc o jego uchylenie w całości. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. Analiza akt sprawy potwierdziła obrazę art. 186 § 1 k.p.k. na etapie procedowania w postępowaniu pierwszoinstancyjnym. Na rozprawie głównej przed Sądem Rejonowym Lublin – Zachód w Lublinie w dniu 10 czerwca 2022 r. świadek M.R., córka oskarżonego M.W., pouczona o prawie do odmowy zeznań oświadczyła, że nie chce zeznawać (k- 220 verte). Natomiast z uzasadnienia wyroku tego Sądu wynika wprost, że jej zeznania złożone w postępowaniu przygotowawczym stanowiły podstawę ustaleń faktycznych w sprawie (k-280), pozwalających na przyjęcie, iż oskarżony podejmował wobec swojej żony przestępcze zachowania, o których mowa w art. 207 § 1 k.k. Takiego postąpienia w żaden sposób nie usprawiedliwiają okoliczności wskazane w odwołaniu sędziego T.P. Nie mają znaczenia jego twierdzenia, iż zeznania – o których mowa wyżej – pomimo wymienienia ich w tabeli dowodów, w rzeczywistości nie były podstawą ustaleń faktycznych i rozważań sądu podczas wyrokowania i zostały tam wskazane omyłkowo. Są to bowiem twierdzenia, w realiach tej sprawy, nie podlegające weryfikacji wedle kryterium prawda – fałsz. Istotny jest bowiem tylko zapis w uzasadnieniu (na jego k 280 verte) o treści, że zeznania M.R. „ korespondują z zeznaniami pokrzywdzonej; świadek szczerze zeznała, jakie sytuacje widziała na własne oczy, a o czym tylko słyszała od pokrzywdzonej ”. Jest on w swej treści jednoznaczny i nie stwarza wątpliwości odnośnie do tego, że zeznania te zostały poddane ocenie przez Sąd i tym samym stanowiły podstawę przyjętych ustaleń faktycznych. Tak też to postąpienie Sądu pierwszej instancji zostało odebrane przez obrońcę skazanego, wobec czego stało się przedmiotem zasadnego zarzutu apelacyjnego. Uznać więc trzeba, że uchybienie jaki popełnił sędzia T.P. wywołało oczywiste i poważne skutki procesowe. Nie dałoby się przecież stwierdzić, że zarzut ten jest zarzutem niezasadnym, bo sędzia – wedle jego oświadczenia - kwestionowanego dowodu nie uczynił podstawą ustaleń faktycznych, mimo że w uzasadnieniu napisał coś całkiem przeciwnego. Procedura karna nie dopuszcza możliwości odtwarzania przebiegu narady ponad treść uzasadnienia pisemnego. W tym miejscu warto przypomnieć, że pisemne uzasadnienie zapadłego rozstrzygnięcia jest jedyną podstawą do odtworzenia procesu myślowego Sądu i jest istotnym elementem prawa do rzetelnego procesu karnego (wyrok SN z 28.05.2013 r., II KK 308/12, Prok. i Pr.-wkł. 2013/9, poz. 14). Zasadnie podnosi się w orzecznictwie, że uzasadnienie orzeczenia wymusza samokontrolę sądu, który musi wykazać, że orzeczenie jest materialnie i formalnie prawidłowe, odpowiada wymogom sprawiedliwości, dokumentuje argumenty przemawiające za przyjętym rozstrzygnięciem, jest podstawą kontroli zewnętrznej przez organy wyższych instancji, służy indywidualnej akceptacji orzeczenia, umacnia poczucie zaufania społecznego i demokratycznej kontroli nad wymiarem sprawiedliwości oraz wzmacnia bezpieczeństwo prawne (wyrok SA w Krakowie z 27.04.2016 r., II AKa 37/16, LEX nr 2229238). Dokonując zatem oceny w powyższym kontekście zaskarżonego apelacją wyroku, Sąd Okręgowy w Lublinie, jako odwoławczy, słusznie uznał, że w sprawie tej doszło do oczywistej i rażącej obrazy przepisu prawa procesowego, tj. art. 186 § 1 k.p.k., zasadnie wytykając – na podstawie art. 40 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. Nr 98, poz.1070 ze zm.) – owo uchybienie w zaskarżonym postanowieniu. Zaprezentowana przez skarżącego sędziego argumentacja nie mogła zatem przynieść pożądanego przez niego efektu, natomiast orzeczony przez Sąd odwoławczy środek oddziaływania uznać należy za minimalną reakcję na będące jego powodem postąpienie tego sędziego. (W.B) [ał]
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI