II KO 211/25

Sąd Najwyższy2026-02-17
SNKarnewznowienie postępowaniaWysokanajwyższy
wznowienie postępowaniaskład sąduKrajowa Rada Sądownictwaniezawisłość sędziowskabezstronnośćart. 439 k.p.k.TKETPCzTSUE

Sąd Najwyższy odmówił wszczęcia z urzędu postępowania o wznowienie prawomocnie zakończonej sprawy karnej, uznając brak podstaw do kwestionowania niezawisłości i bezstronności sędzi orzekającej w wadliwym składzie.

A.R. złożył pismo sygnalizujące konieczność wznowienia postępowania karnego z powodu wadliwego składu sądu I instancji, wskazując na sędziego powołanego z udziałem Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie ustawy z 2017 r. Sąd Najwyższy, powołując się na swoje utrwalone orzecznictwo oraz judykaturę ETPCz i TSUE, stwierdził, że nienależyta obsada sądu wymaga wykazania konkretnych okoliczności podważających niezawisłość i bezstronność sędziego, a nie automatyzmu. Ponieważ wnioskodawca nie wykazał takich okoliczności, a sędzia uzyskała nominację przed wejściem w życie ustawy z 2017 r., Sąd Najwyższy nie stwierdził podstaw do wznowienia postępowania z urzędu.

Sąd Najwyższy rozpoznał pismo A.R. dotyczące możliwości wznowienia z urzędu postępowania karnego, które zakończyło się prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 30 grudnia 2019 r. (sygn. akt II AKa 55/19), utrzymującym w mocy wyrok Sądu Okręgowego w Lublinie z dnia 8 listopada 2018 r. (sygn. akt IV K 312/17). Wnioskodawca podniósł zarzut bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., wskazując na udział w składzie sądu I instancji sędziego powołanego w procedurze z udziałem Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej zgodnie z ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. Sąd Najwyższy, odwołując się do swojego utrwalonego stanowiska wyrażonego m.in. w uchwale trzech połączonych Izb z dnia 23 stycznia 2020 r. (BSA I-4110-1/20), podkreślił, że nienależyta obsada sądu wymaga wykazania konkretnych okoliczności podważających standard niezawisłości i bezstronności sędziego, zgodnie z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, art. 47 Karty Praw Podstawowych UE oraz art. 6 ust. 1 EKPC. Stanowisko to zostało potwierdzone w późniejszych orzeczeniach SN, ETPCz (np. sprawa Reczkowicz przeciwko Polsce) oraz TSUE. Sąd Najwyższy zaznaczył, że nie może być mowy o automatyzmie w stwierdzaniu wadliwości składu sądu. Ponieważ ani wnioskodawca, ani Sąd Najwyższy nie znaleźli okoliczności podważających niezawisłość i bezstronność wskazanej sędzi, a dodatkowo sędzia uzyskała nominację przed wejściem w życie ustawy z 2017 r., Sąd Najwyższy nie stwierdził podstaw do wszczęcia postępowania o wznowienie z urzędu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, samo powołanie sędziego w procedurze z udziałem Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej zgodnie z ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. nie stanowi automatycznie bezwzględnej przyczyny odwoławczej. Konieczne jest wykazanie konkretnych okoliczności podważających niezawisłość i bezstronność sędziego.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy powołując się na swoje utrwalone orzecznictwo oraz judykaturę ETPCz i TSUE, stwierdził, że wadliwość składu sądu wymaga wykazania naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności. Ponieważ wnioskodawca nie wykazał takich okoliczności, a sędzia uzyskała nominację przed wejściem w życie ustawy z 2017 r., brak podstaw do wznowienia postępowania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odmowa wszczęcia postępowania o wznowienie

Strona wygrywająca

Skarb Państwa

Strony

NazwaTypRola
A. R.osoba_fizycznawnioskodawca

Przepisy (3)

Główne

k.p.k. art. 439 § 1

Kodeks postępowania karnego

Nienależyta obsada sądu lub sprzeczność składu sądu z przepisami prawa zachodzi także wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego w sądzie powszechnym albo wojskowym na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw, jeżeli wadliwość procesu powoływania prowadzi, w konkretnych okolicznościach, do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności.

Pomocnicze

Dz. U. z 2018 r. poz. 3

Ustawa o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw

k.p.k. art. 45 § 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Prawo do sądu, w tym prawo do niezawisłego i bezstronnego sądu.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Sąd Najwyższy nie stwierdził automatyzmu w uznawaniu wadliwego składu sądu. Brak wykazania przez wnioskodawcę konkretnych okoliczności podważających niezawisłość i bezstronność sędziego. Sędzia uzyskała nominację przed wejściem w życie ustawy z 2017 r. dotyczącej KRS.

Odrzucone argumenty

Argument wnioskodawcy o bezwzględnej przyczynie odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. z uwagi na skład sądu.

Godne uwagi sformułowania

nie stwierdzam podstaw do wszczęcia przez Sąd Najwyższy postępowania o wznowienie z urzędu nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. albo sprzeczność składu sądu z przepisami prawa w rozumieniu art. 379 pkt 4 k.p.c. zachodzi także wtedy, jeżeli wadliwość procesu powoływania prowadzi, w konkretnych okolicznościach, do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności

Skład orzekający

Kazimierz Klugiewicz

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. w kontekście wadliwego składu sądu z uwagi na sposób powołania sędziego, z uwzględnieniem orzecznictwa ETPCz i TSUE."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z nowelizacją ustawy o KRS i wymaga wykazania konkretnych okoliczności podważających niezawisłość i bezstronność sędziego, a nie stosuje się go automatycznie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 8/10

Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii praworządności i niezależności sądownictwa, odwołując się do orzecznictwa ETPCz i TSUE, co czyni ją istotną dla prawników i obywateli.

Czy sędzia powołany po 2017 roku automatycznie oznacza wadliwy skład sądu? Sąd Najwyższy wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
II KO 211/25
ZARZĄDZENIE
Dnia 17 lutego 2026 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Kazimierz Klugiewicz
Dnia 17 lutego 2026 r. sędzia Sądu Najwyższego Kazimierz Klugiewicz, po zapoznaniu się z pismem A. R. sygnalizującym konieczność wznowienia z urzędu postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 30 grudnia 2019 r., sygn. akt II AKa 55/19, utrzymującym w mocy wyrok Sądu Okręgowego w Lublinie z dnia 8 listopada 2018 r., sygn. akt IV K 312/17,
nie stwierdzam podstaw do wszczęcia przez Sąd Najwyższy postępowania o wznowienie z urzędu wskazanego wyżej postępowania (art. 542 § 3 k.p.k.).
UZASADNIENIE
A. R. w dnu 8 października 2025 r. nadał w zakładzie karnym pismo potraktowane jako wniosek o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 30 grudnia 2019 r., sygn. akt II AKa 55/19, utrzymującym w mocy wyrok Sądu Okręgowego w Lublinie z dnia 8 listopada 2018 r., sygn. akt IV K 312/17. Wskazał, że w sprawie wystąpiła bezwzględna przyczyna odwoławcza określna w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. z uwagi na zasiadanie w składzie Sądu I instancji sędzi powołanej w procedurze nominacyjnej w udziałem Krajowej Rady Sądownictwa w składzie ukształtowanym w trybie przepisów ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 3).
Należy zauważyć,
że zgodnie z utrwalonym stanowiskiem Sądu Najwyższego począwszy od uchwały trzech połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 23 stycznia 2020 r. (BSA I-4110-1/20, OSNK z 2020 r., z. 2, poz. 7): „nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. albo sprzeczność składu sądu z przepisami prawa w rozumieniu art. 379 pkt 4 k.p.c. zachodzi także wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego w sądzie powszechnym albo wojskowym na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 3),
jeżeli wadliwość procesu powoływania prowadzi, w konkretnych okolicznościach
(podkr. – SN), do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności”. Stanowisko to zostało powtórzone w późniejszych orzeczeniach Sądu Najwyższego, w tym zwłaszcza w uchwale Sądu Najwyższego  z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22 (OSNK 2022/6/22) oraz zostało potwierdzone w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (zob. np. wyrok z dnia 22 lipca 2021 r. w sprawie
Reczkowicz przeciwko Polsce
, skarga nr 43447/19) oraz judykatach Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (zob. m.in. zob. wyroki TSUE w sprawach: C-585/18 i in., C-824/18, C-791/19, C-487/19). W kontekście analizowanej problematyki, jeżeli chodzi o sędziów sądów powszechnych, nie może być zatem mowy o jakimkolwiek automatyzmie, lecz należy wykazać okoliczności, które mogłyby rzutować na niespełnienie przez sąd orzekający z ich udziałem standardu niezawisłości i bezstronności. Tymczasem Sądowi Najwyższemu nie są znane okoliczności, które podważałyby posiadanie przez wskazanej we wniosku sędzi atrybutów niezawisłości i bezstronności, jak też nie wykazał ich sam skazany. Trzeba też podkreślić, że sędzia X.Y. uzyskała nominację na urząd sędziego Sądu Rejonowego przed uchwaleniem ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 3).
Na powyższe zarządzenie zażalenie nie przysługuje.
[J.J.]
[a.ł]
‎

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI