II KO 211/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy odmówił wszczęcia z urzędu postępowania o wznowienie prawomocnie zakończonej sprawy karnej, uznając brak podstaw do kwestionowania niezawisłości i bezstronności sędzi orzekającej w wadliwym składzie.
A.R. złożył pismo sygnalizujące konieczność wznowienia postępowania karnego z powodu wadliwego składu sądu I instancji, wskazując na sędziego powołanego z udziałem Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie ustawy z 2017 r. Sąd Najwyższy, powołując się na swoje utrwalone orzecznictwo oraz judykaturę ETPCz i TSUE, stwierdził, że nienależyta obsada sądu wymaga wykazania konkretnych okoliczności podważających niezawisłość i bezstronność sędziego, a nie automatyzmu. Ponieważ wnioskodawca nie wykazał takich okoliczności, a sędzia uzyskała nominację przed wejściem w życie ustawy z 2017 r., Sąd Najwyższy nie stwierdził podstaw do wznowienia postępowania z urzędu.
Sąd Najwyższy rozpoznał pismo A.R. dotyczące możliwości wznowienia z urzędu postępowania karnego, które zakończyło się prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 30 grudnia 2019 r. (sygn. akt II AKa 55/19), utrzymującym w mocy wyrok Sądu Okręgowego w Lublinie z dnia 8 listopada 2018 r. (sygn. akt IV K 312/17). Wnioskodawca podniósł zarzut bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., wskazując na udział w składzie sądu I instancji sędziego powołanego w procedurze z udziałem Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej zgodnie z ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. Sąd Najwyższy, odwołując się do swojego utrwalonego stanowiska wyrażonego m.in. w uchwale trzech połączonych Izb z dnia 23 stycznia 2020 r. (BSA I-4110-1/20), podkreślił, że nienależyta obsada sądu wymaga wykazania konkretnych okoliczności podważających standard niezawisłości i bezstronności sędziego, zgodnie z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, art. 47 Karty Praw Podstawowych UE oraz art. 6 ust. 1 EKPC. Stanowisko to zostało potwierdzone w późniejszych orzeczeniach SN, ETPCz (np. sprawa Reczkowicz przeciwko Polsce) oraz TSUE. Sąd Najwyższy zaznaczył, że nie może być mowy o automatyzmie w stwierdzaniu wadliwości składu sądu. Ponieważ ani wnioskodawca, ani Sąd Najwyższy nie znaleźli okoliczności podważających niezawisłość i bezstronność wskazanej sędzi, a dodatkowo sędzia uzyskała nominację przed wejściem w życie ustawy z 2017 r., Sąd Najwyższy nie stwierdził podstaw do wszczęcia postępowania o wznowienie z urzędu.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Nie, samo powołanie sędziego w procedurze z udziałem Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej zgodnie z ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. nie stanowi automatycznie bezwzględnej przyczyny odwoławczej. Konieczne jest wykazanie konkretnych okoliczności podważających niezawisłość i bezstronność sędziego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołując się na swoje utrwalone orzecznictwo oraz judykaturę ETPCz i TSUE, stwierdził, że wadliwość składu sądu wymaga wykazania naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności. Ponieważ wnioskodawca nie wykazał takich okoliczności, a sędzia uzyskała nominację przed wejściem w życie ustawy z 2017 r., brak podstaw do wznowienia postępowania.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odmowa wszczęcia postępowania o wznowienie
Strona wygrywająca
Skarb Państwa
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. R. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
Przepisy (3)
Główne
k.p.k. art. 439 § 1
Kodeks postępowania karnego
Nienależyta obsada sądu lub sprzeczność składu sądu z przepisami prawa zachodzi także wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego w sądzie powszechnym albo wojskowym na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw, jeżeli wadliwość procesu powoływania prowadzi, w konkretnych okolicznościach, do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności.
Pomocnicze
Dz. U. z 2018 r. poz. 3
Ustawa o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw
k.p.k. art. 45 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do sądu, w tym prawo do niezawisłego i bezstronnego sądu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd Najwyższy nie stwierdził automatyzmu w uznawaniu wadliwego składu sądu. Brak wykazania przez wnioskodawcę konkretnych okoliczności podważających niezawisłość i bezstronność sędziego. Sędzia uzyskała nominację przed wejściem w życie ustawy z 2017 r. dotyczącej KRS.
Odrzucone argumenty
Argument wnioskodawcy o bezwzględnej przyczynie odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. z uwagi na skład sądu.
Godne uwagi sformułowania
nie stwierdzam podstaw do wszczęcia przez Sąd Najwyższy postępowania o wznowienie z urzędu nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. albo sprzeczność składu sądu z przepisami prawa w rozumieniu art. 379 pkt 4 k.p.c. zachodzi także wtedy, jeżeli wadliwość procesu powoływania prowadzi, w konkretnych okolicznościach, do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności
Skład orzekający
Kazimierz Klugiewicz
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. w kontekście wadliwego składu sądu z uwagi na sposób powołania sędziego, z uwzględnieniem orzecznictwa ETPCz i TSUE."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z nowelizacją ustawy o KRS i wymaga wykazania konkretnych okoliczności podważających niezawisłość i bezstronność sędziego, a nie stosuje się go automatycznie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii praworządności i niezależności sądownictwa, odwołując się do orzecznictwa ETPCz i TSUE, co czyni ją istotną dla prawników i obywateli.
“Czy sędzia powołany po 2017 roku automatycznie oznacza wadliwy skład sądu? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySN II KO 211/25 ZARZĄDZENIE Dnia 17 lutego 2026 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Kazimierz Klugiewicz Dnia 17 lutego 2026 r. sędzia Sądu Najwyższego Kazimierz Klugiewicz, po zapoznaniu się z pismem A. R. sygnalizującym konieczność wznowienia z urzędu postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 30 grudnia 2019 r., sygn. akt II AKa 55/19, utrzymującym w mocy wyrok Sądu Okręgowego w Lublinie z dnia 8 listopada 2018 r., sygn. akt IV K 312/17, nie stwierdzam podstaw do wszczęcia przez Sąd Najwyższy postępowania o wznowienie z urzędu wskazanego wyżej postępowania (art. 542 § 3 k.p.k.). UZASADNIENIE A. R. w dnu 8 października 2025 r. nadał w zakładzie karnym pismo potraktowane jako wniosek o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 30 grudnia 2019 r., sygn. akt II AKa 55/19, utrzymującym w mocy wyrok Sądu Okręgowego w Lublinie z dnia 8 listopada 2018 r., sygn. akt IV K 312/17. Wskazał, że w sprawie wystąpiła bezwzględna przyczyna odwoławcza określna w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. z uwagi na zasiadanie w składzie Sądu I instancji sędzi powołanej w procedurze nominacyjnej w udziałem Krajowej Rady Sądownictwa w składzie ukształtowanym w trybie przepisów ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 3). Należy zauważyć, że zgodnie z utrwalonym stanowiskiem Sądu Najwyższego począwszy od uchwały trzech połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 23 stycznia 2020 r. (BSA I-4110-1/20, OSNK z 2020 r., z. 2, poz. 7): „nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. albo sprzeczność składu sądu z przepisami prawa w rozumieniu art. 379 pkt 4 k.p.c. zachodzi także wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego w sądzie powszechnym albo wojskowym na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 3), jeżeli wadliwość procesu powoływania prowadzi, w konkretnych okolicznościach (podkr. – SN), do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności”. Stanowisko to zostało powtórzone w późniejszych orzeczeniach Sądu Najwyższego, w tym zwłaszcza w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22 (OSNK 2022/6/22) oraz zostało potwierdzone w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (zob. np. wyrok z dnia 22 lipca 2021 r. w sprawie Reczkowicz przeciwko Polsce , skarga nr 43447/19) oraz judykatach Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (zob. m.in. zob. wyroki TSUE w sprawach: C-585/18 i in., C-824/18, C-791/19, C-487/19). W kontekście analizowanej problematyki, jeżeli chodzi o sędziów sądów powszechnych, nie może być zatem mowy o jakimkolwiek automatyzmie, lecz należy wykazać okoliczności, które mogłyby rzutować na niespełnienie przez sąd orzekający z ich udziałem standardu niezawisłości i bezstronności. Tymczasem Sądowi Najwyższemu nie są znane okoliczności, które podważałyby posiadanie przez wskazanej we wniosku sędzi atrybutów niezawisłości i bezstronności, jak też nie wykazał ich sam skazany. Trzeba też podkreślić, że sędzia X.Y. uzyskała nominację na urząd sędziego Sądu Rejonowego przed uchwaleniem ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 3). Na powyższe zarządzenie zażalenie nie przysługuje. [J.J.] [a.ł]
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI