II KO 173/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy w Olsztynie, rozpoznając wniosek R. L. o zadośćuczynienie za krzywdę wynikającą z pozbawienia wolności w okresie stanu wojennego, zasądził kwotę 210 000 zł od Skarbu Państwa. Wnioskodawca, wówczas 19-letni, został zatrzymany i skazany w trybie doraźnym za malowanie haseł wymierzonych przeciwko ustrojowi PRL. Pozbawiono go wolności na okres 1 roku i 3 miesięcy, w tym w bardzo trudnych warunkach aresztu. Choć pierwotny wyrok został zmieniony przez Sąd Najwyższy, który uniewinnił R. L., sąd uznał, że przysługuje mu zadośćuczynienie na podstawie ustawy o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych. Sąd ocenił, że zasądzona kwota jest adekwatna do doznanej krzywdy, uwzględniając przyczyny i okres pozbawienia wolności, warunki bytowe, wpływ skazania na życie wnioskodawcy oraz fakt, że był to przejaw represji za działalność opozycyjną. Oddalono wniosek w pozostałej części, zasądzając jednocześnie zwrot kosztów zastępstwa procesowego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalanie wysokości zadośćuczynienia za krzywdę doznaną w wyniku represji stanu wojennego, interpretacja przepisów ustawy o osobach represjonowanych, możliwość dochodzenia zadośćuczynienia mimo wcześniejszego odszkodowania.
Każda sprawa o zadośćuczynienie ma charakter indywidualny, a wysokość rekompensaty zależy od konkretnych okoliczności.
Zagadnienia prawne (3)
Czy osobie, która została uniewinniona od zarzucanego jej czynu popełnionego w okresie stanu wojennego, przysługuje od Skarbu Państwa zadośćuczynienie za krzywdę wynikłą z pozbawienia wolności i niesłusznego skazania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, przysługuje.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na ustawie z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych, która przewiduje odszkodowanie i zadośćuczynienie za krzywdę wynikłą z wydania lub wykonania orzeczenia, nawet jeśli nastąpiło późniejsze uniewinnienie.
Czy wcześniejsze przyznanie odszkodowania za niesłuszne skazanie na podstawie Kodeksu postępowania karnego wyłącza możliwość dochodzenia zadośćuczynienia na podstawie ustawy o osobach represjonowanych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, nie wyłącza.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na art. 8 ust. 4 ustawy lutowej oraz orzecznictwo Sądu Najwyższego, które dopuszcza możliwość dochodzenia dalszej rekompensaty na podstawie ustawy o osobach represjonowanych, nawet jeśli wcześniej przyznano odszkodowanie na innych podstawach prawnych.
Jaka kwota stanowi adekwatne zadośćuczynienie za krzywdę wynikłą z pozbawienia wolności w okresie stanu wojennego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
210 000 zł.
Uzasadnienie
Sąd ustalił wysokość zadośćuczynienia, biorąc pod uwagę młody wiek wnioskodawcy, czas i warunki pozbawienia wolności, wpływ skazania na jego życie, a także fakt, że była to represja za działalność opozycyjną. Kwota ta została uznana za odpowiednią do skompensowania krzywdy, nie będąc jednocześnie nadmiernym wzbogaceniem.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| R. L. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| Skarb Państwa | organ_państwowy | odpowiedzialny za wypłatę zadośćuczynienia |
Przepisy (8)
Główne
u.o.u.n.o.w.o.r.z.d.n.n.b.P.P. art. 8 § ust. 1
Ustawa o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego
Osobie, wobec której stwierdzono nieważność orzeczenia lub wydano decyzję o internowaniu w związku ze stanem wojennym, przysługuje od Skarbu Państwa odszkodowanie za szkodę i zadośćuczynienie za krzywdę.
u.o.u.n.o.w.o.r.z.d.n.n.b.P.P. art. 11 § ust. 1
Ustawa o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego
Przepisy art. 8, 9 i 10 mają zastosowanie do osób, co do których zachodzą przesłanki do stwierdzenia nieważności orzeczenia, jeżeli oskarżonego uniewinniono lub postępowanie umorzono z powodów określonych w art. 17 § 1 pkt 1 i 2 k.p.k., i nie zasądzono odszkodowania ani zadośćuczynienia, a osoby te były zatrzymane lub tymczasowo aresztowane.
u.o.u.n.o.w.o.r.z.d.n.n.b.P.P. art. 13
Ustawa o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego
Koszty postępowania obciąża Skarb Państwa.
Pomocnicze
k.p.k. art. 17 § § 1 pkt 1 i 2
Kodeks postępowania karnego
Określa podstawy umorzenia postępowania, które mogą być podstawą do zastosowania art. 11 ust. 1 ustawy o osobach represjonowanych.
k.p.k. art. 554 § § 4
Kodeks postępowania karnego
Podstawa do zasądzenia kosztów zastępstwa procesowego.
Dz.U. poz. 1800 art. 11 § ust. 6
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie
Określa wysokość opłat za czynności adwokackie.
Dz.U. poz. 1800 art. 15 § ust. 3
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie
Określa wysokość opłat za czynności adwokackie.
k.c. art. 445 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Określa zasady przyznawania zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Uniewinnienie R. L. przez Sąd Najwyższy stanowi podstawę do przyznania zadośćuczynienia na podstawie ustawy o osobach represjonowanych. • Pozbawienie wolności i skazanie w okresie stanu wojennego za działalność opozycyjną stanowi krzywdę podlegającą rekompensacie. • Wcześniejsze przyznanie odszkodowania na innej podstawie prawnej nie wyłącza możliwości dochodzenia zadośćuczynienia na podstawie ustawy o osobach represjonowanych.
Odrzucone argumenty
Żądana kwota zadośćuczynienia była rażąco wygórowana i nie znajdowała uzasadnienia w zakresie doznanej krzywdy.
Godne uwagi sformułowania
zasądza od Skarbu Państwa na rzecz wnioskodawcy R. L. ... kwotę 210.000 zł. ... tytułem zadośćuczynienia za krzywdę wynikającą z pozbawienia wymienionego wolności w dniach 04 stycznia 1982 r. – 21 marca 1983 r. • przeciwstawiał się systemowi totalitarnemu, godzącemu w żywotne interesu Narodu Polskiego oraz w powszechnie uznawane prawa i wolności obywatelskie. • Rolą zadośćuczynienia jest skompensowanie krzywdy, nie jest ono jednak swoistą nagrodą za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego, ani nie ma stwarzać uprawnionemu podstawy do nadzwyczajnego wzbogacenia się. • przyznana kwota jest adekwatna do zakresu doznanej krzywdy i należycie spełnia funkcje kompensacyjne.
Skład orzekający
Adam Barczak
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie wysokości zadośćuczynienia za krzywdę doznaną w wyniku represji stanu wojennego, interpretacja przepisów ustawy o osobach represjonowanych, możliwość dochodzenia zadośćuczynienia mimo wcześniejszego odszkodowania."
Ograniczenia: Każda sprawa o zadośćuczynienie ma charakter indywidualny, a wysokość rekompensaty zależy od konkretnych okoliczności.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy represji stanu wojennego i przyznania zadośćuczynienia za krzywdę, co ma dużą wartość historyczną i społeczną. Pokazuje, jak system prawny stara się naprawić krzywdy z przeszłości.
“210 000 zł zadośćuczynienia za 15 miesięcy więzienia w stanie wojennym. Sąd Okręgowy w Olsztynie przyznał rekompensatę za krzywdę opozycjoniście.”
Dane finansowe
WPS: 210 000 PLN
zadośćuczynienie: 210 000 PLN
zwrot kosztów zastępstwa procesowego: 1440 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.