III KZ 26/20

Sąd Najwyższy2020-05-14
SNKarnepostępowanie karneŚrednianajwyższy
wznowienie postępowaniawyłączenie sędziegoSąd NajwyższyzażalenieKodeks postępowania karnegopostępowanie incydentalne

Sąd Najwyższy utrzymał w mocy zarządzenie o odmowie przyjęcia wniosku o wznowienie postępowania dotyczącego wyłączenia sędziów, uznając je za niedopuszczalne z mocy ustawy.

J.R. złożył wniosek o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem o wyłączeniu sędziów. Sąd Apelacyjny odmówił przyjęcia wniosku jako niedopuszczalnego. J.R. wniósł zażalenie, zarzucając fałsz i bezprawie zarządzenia. Sąd Najwyższy uznał zażalenie za bezzasadne, podkreślając, że postępowanie o wyłączenie sędziów ma charakter incydentalny i nie podlega wznowieniu w trybie przewidzianym dla prawomocnych orzeczeń kończących postępowanie karne.

Sąd Najwyższy rozpatrywał zażalenie J.R. na zarządzenie Zastępcy Przewodniczącego Sądu Apelacyjnego w (...) o odmowie przyjęcia wniosku o wznowienie postępowania. Wniosek dotyczył postępowania zakończonego postanowieniem Sądu Okręgowego w G. w przedmiocie wyłączenia sędziów i przekazania sprawy do innego sądu. Sąd Apelacyjny uznał wniosek o wznowienie za niedopuszczalny z mocy ustawy, powołując się na przepisy k.p.k. dotyczące wznowienia postępowania. J.R. w swoim zażaleniu kwestionował zasadność zarządzenia, określając je jako 'fałszywe, bezprawne, nieuzasadnione' i naruszające Europejską Konwencję Praw Człowieka, a także krytykował sędziów. Sąd Najwyższy uznał zażalenie za bezzasadne w stopniu oczywistym. Podkreślono, że zażalenie nie zawierało merytorycznej argumentacji. Sąd Najwyższy wyjaśnił, że postępowanie w przedmiocie wyłączenia sędziów ma charakter incydentalny i nie stanowi 'postępowania sądowego zakończonego prawomocnym orzeczeniem' w rozumieniu art. 540 § 1 k.p.k., a zatem nie może być wznawiane w trybie nadzwyczajnej instytucji procesowej. Wznowienie postępowania karnego służy kontroli prawomocnych orzeczeń kończących postępowanie i rozstrzygających o odpowiedzialności karnej. Choć przepisy o wznowieniu mogą dotyczyć niektórych postępowań ubocznych, to w tym przypadku, ze względu na charakter postępowania o wyłączenie sędziów, wniosek o wznowienie był niedopuszczalny. W związku z tym Sąd Najwyższy utrzymał w mocy zaskarżone zarządzenie.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, postępowanie w przedmiocie wyłączenia sędziów nie stanowi 'postępowania sądowego zakończonego prawomocnym orzeczeniem' w rozumieniu art. 540 § 1 k.p.k. i nie może być wznawiane w trybie przewidzianym w rozdziale 56 Kodeksu postępowania karnego.

Uzasadnienie

Postępowanie o wyłączenie sędziów ma charakter incydentalny i nie rozstrzyga o odpowiedzialności karnej. Wznowienie postępowania jest instytucją służącą kontroli prawomocnych orzeczeń kończących postępowanie w zasadniczym nurcie procesu karnego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

utrzymać w mocy zaskarżone zarządzenie

Strona wygrywająca

Sąd Apelacyjny w (...)

Strony

NazwaTypRola
J. R.osoba_fizycznawnioskodawca

Przepisy (6)

Główne

k.p.k. art. 437 § 1

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 540 § 1

Kodeks postępowania karnego

Postępowanie w przedmiocie wyłączenia od rozpoznania sędziów nie stanowi 'postępowania sądowego zakończonego prawomocnym orzeczeniem' w rozumieniu tego przepisu.

Pomocnicze

k.p.k. art. 429 § 1

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 530 § 2

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 545 § 1

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 540 § 1

Kodeks postępowania karnego

Podstawy określone w pkt 2 lit. a-c są adekwatne jedynie do głównego przedmiotu procesu, czyli kwestii odpowiedzialności karnej.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Postępowanie w przedmiocie wyłączenia sędziów ma charakter incydentalny i nie podlega wznowieniu w trybie art. 540 § 1 k.p.k.

Odrzucone argumenty

Zażalenie J.R. nie zawierało merytorycznej argumentacji dowodzącej niesłuszności zaskarżonego zarządzenia.

Godne uwagi sformułowania

postępowanie w przedmiocie wyłączenia od rozpoznania sędziów nie stanowi 'postępowania sądowego zakończonego prawomocnym orzeczeniem' Tego rodzaju postępowanie ma wszak charakter incydentalny i dotyczy kwestii nie związanych z głównym nurtem postępowania Wznowienie postępowania karnego jest instytucją szczególną procesu karnego, która służy do kontroli i uchylania prawomocnych orzeczeń kończących postępowanie sądowe i – co do zasady – rozstrzygających kwestię odpowiedzialności karnej.

Skład orzekający

Małgorzata Gierszon

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wznowienia postępowania karnego w kontekście postępowań incydentalnych, takich jak wyłączenie sędziego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wniosku o wznowienie postępowania dotyczącego wyłączenia sędziego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej w prawie karnym – możliwości wznowienia postępowania dotyczącego wyłączenia sędziego, co jest istotne dla praktyków.

Czy można wznowić postępowanie o wyłączenie sędziego? Sąd Najwyższy wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
Sygn. akt III KZ 26/20
POSTANOWIENIE
Dnia 14 maja 2020 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Małgorzata Gierszon
w sprawie z wniosku
J. R.
o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem Sądu Okręgowego w G.  z dnia 22 stycznia 2020 r. sygn. akt V Ko (…) w przedmiocie wyłączenia od rozpoznania sędziów i asesorów Sądu Rejonowego w W.  i przekazania sprawy do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w T.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu
w dniu 14 maja 2020 r.,
zażalenia J. R.  na zarządzenie Zastępcy Przewodniczącego II Wydziału Karnego Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 24 marca 2020 r., II AKo (…),
o odmowie przyjęcia wniosku o wznowienie postępowania w powyżej wskazanej sprawie
na podstawie art. 437 § 1 k.p.k.
p o s t a n o w i ł
utrzymać w mocy zaskarżone zarządzenie.
UZASADNIENIE
Zaskarżonym zarządzeniem wydanym na podstawie art. 429 § 1 k.p.k. i art. 530 § 2 k.p.k. w zw. z art. 545 § 1 k.p.k. w dniu 24 marca 2020 r., sygn. akt II AKo (…) Zastępca Przewodniczącego II Wydziału Karnego Sądu Apelacyjnego w (…) odmówiła przyjęcia wniosku złożonego przez J. R.  o wznowienie postępowania w powyżej wskazanej sprawie, jako niedopuszczalnego z mocy ustawy.
Na to zarządzenie J. R. wniósł zażalenie, w którym stwierdził, że jest ono „fałszywe, bezprawne, nieuzasadnione oraz kaleczące ewidentnie Europejską Konwencję Praw Człowieka”, po czym bardzo krytycznie odniósł się do sędziów orzekających w poszczególnych Sądach usytuowanych na terenie właściwości  Sądu Apelacyjnego w (…) .
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Zażalenie jest bezzasadne w stopniu oczywistym.
Zażalenie nie zawiera żadnej argumentacji dowodzącej niesłuszności zaskarżonego zarządzenia. Ogranicza się bowiem bądź to do uwag bardzo ogólnego charakteru i bez (nawet próby) ich uzasadnienia, bądź też wyrażenia krytycznej opinii o sędziach z Sądów podległych (…) Apelacji, w istocie w niniejszym postępowaniu bezprzedmiotowych. Przedmiotem bowiem niniejszego postępowania jest tylko dokonanie kontroli zasadności zaskarżonego zarządzenia w kontekście odnoszących się do instytucji wznowienia postępowania regulacji. Przeprowadzona zaś taka analiza dowodzi całkowitej zasadności skarżonego zarządzenia i braku podstaw (tak faktycznych , jak i prawnych) do podważenia jego trafności. W zarządzeniu tym wskazano  przyczyny odmowy przyjęcia przedmiotowego wniosku o wznowienie postępowania i przywołano konkretne przepisy, których zastosowanie, jako obowiązujących, taką decyzję spowodowało. Powtórzyć więc tylko należy, iż postępowanie w przedmiocie wyłączenia od rozpoznania sędziów nie stanowi „postępowania sądowego zakończonego prawomocnym orzeczeniem” w rozumieniu art. 540 § 1 k.p.k. Stąd też nie może być wznawiane w trybie regulacji przewidzianych w rozdziale 56 Kodeksu postępowania karnego. Tego rodzaju postępowanie ma wszak charakter incydentalny i dotyczy kwestii nie związanych z głównym nurtem postępowania .Nie można więc – w tym trybie i przy wykorzystaniu tej nadzwyczajnej instytucji procesowej – domagać się wznowienia tego postępowania zakończonego postanowieniem o wyłączeniu sędziów. Wznowienie postępowania karnego jest instytucją szczególną procesu karnego, która służy do kontroli i uchylania prawomocnych orzeczeń kończących postępowanie sądowe i – co do zasady – rozstrzygających  kwestię odpowiedzialności karnej. Prawdą jest, że przepisy regulujące wznowienie postępowania sądowego mają zastosowanie nie tylko do postępowania w zasadniczym nurcie procesu, ale także do niektórych postępowań ubocznych. Należy bowiem podzielić rozróżnienie postępowań ubocznych na takie, które wiążą się ściśle z głównym przedmiotem procesu, nie mają charakteru samoistnego i w związku z tym nie mogą być objęte wnioskiem o wznowienie, oraz takie, które mają charakter autonomiczny względem głównego nurtu procesu i dlatego mogą stanowić osobny przedmiot wniosku o wznowienie. Jednakże w tym wypadku jedynie na niektórych podstawach np. ex delicto. Ze względu na ich charakter, podstawy określone w art. 540 § 1 pkt 2 lit. A-c (de novis) są bowiem adekwatne jedynie do głównego przedmiotu procesu, czyli kwestii odpowiedzialności karnej oskarżonego za zarzucany mu czyn przestępny. W konsekwencji zasadnie w zaskarżonym zarządzeniu uznano, iż złożenie takiego jak w niniejszym postępowaniu wniosku o wznowienie  jest niedopuszczalne z mocy prawa i odmówiono jego przyjęcia.
Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI