II KO 170/13
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła wniosku J. W. o zasądzenie od Skarbu Państwa odszkodowania i zadośćuczynienia w związku z wykonaniem kary pozbawienia wolności orzeczonej wyrokiem z 1982 r., który następnie został uchylony. Sąd Okręgowy w Zielonej Górze oddalił żądanie, uznając roszczenie za przedawnione, ponieważ wniosek wpłynął po upływie rocznego terminu od wydania orzeczenia uchylającego wyrok skazujący (art. 555 kpk). Pełnomocnik wnioskodawcy w apelacji zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych, twierdząc, że przekroczenie terminu wynikało z nadzwyczajnych, niezawinionych przez wnioskodawcę okoliczności, w tym zaniedbania poprzedniego pełnomocnika. Sąd Apelacyjny w Poznaniu nie uwzględnił apelacji. Utrzymał w mocy zaskarżony wyrok, stwierdzając, że Sąd Okręgowy prawidłowo ustalił stan faktyczny i zastosował prawo. Sąd Apelacyjny podkreślił, że roczny termin na dochodzenie roszczeń jest terminem prawa cywilnego i podlega przepisom o przedawnieniu. Nie stwierdzono, aby podniesienie zarzutu przedawnienia przez prokuratora było sprzeczne z zasadami współżycia społecznego (art. 5 kc), gdyż nie wystąpiły wyjątkowe okoliczności uniemożliwiające dochowanie terminu. Sąd szczegółowo analizował zeznania świadka (poprzedniego pełnomocnika) oraz samodzielność wnioskodawcy w redagowaniu pism procesowych, dochodząc do wniosku, że J. W. wykazał się biernością i brakiem należytej dbałości o własny interes, a jego umiejętności pozwalały na samodzielne sporządzenie wniosku w terminie. Dodatkowo, wznowienie postępowania, które doprowadziło do uchylenia wyroku skazującego, nastąpiło z przyczyn formalnych, co dodatkowo przemawiało przeciwko uznaniu podniesienia zarzutu przedawnienia za nadużycie prawa.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja terminu przedawnienia roszczeń o odszkodowanie i zadośćuczynienie za niesłuszne skazanie (art. 555 kpk) oraz przesłanek stosowania art. 5 kc w kontekście zarzutu przedawnienia.
Dotyczy specyficznej sytuacji wnioskodawcy i jego interakcji z pełnomocnikiem; wymaga wykazania nadzwyczajnych okoliczności uniemożliwiających dochowanie terminu.
Zagadnienia prawne (2)
Czy przekroczenie rocznego terminu do złożenia wniosku o odszkodowanie i zadośćuczynienie za niesłuszne skazanie (art. 555 kpk) może być usprawiedliwione nadzwyczajnymi okolicznościami, nawet jeśli zarzut przedawnienia podniesie prokurator?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przekroczenie terminu nie było usprawiedliwione, a zarzut przedawnienia nie był sprzeczny z zasadami współżycia społecznego.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że wnioskodawca wykazał się biernością i brakiem należytej dbałości o własny interes, a jego umiejętności procesowe pozwalały na samodzielne złożenie wniosku w terminie. Nie wystąpiły nadzwyczajne okoliczności uniemożliwiające dochowanie terminu, a wznowienie postępowania nastąpiło z przyczyn formalnych.
Czy podniesienie przez prokuratora zarzutu przedawnienia roszczenia o odszkodowanie i zadośćuczynienie za niesłuszne skazanie może być uznane za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego (art. 5 kc)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, ale tylko w przypadku wystąpienia wyjątkowych okoliczności uniemożliwiających dochowanie terminu, czego w tej sprawie nie stwierdzono.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że dla uznania sprzeczności z zasadami współżycia społecznego konieczne jest wykazanie konkretnych, nadzwyczajnych przeszkód uniemożliwiających dochowanie terminu, a także wskazanie naruszonych zasad. Wnioskodawca nie sprostał temu ciężarowi dowodowemu.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. W. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| Skarb Państwa | organ_państwowy | odpowiedzialny za odszkodowanie |
Przepisy (6)
Główne
k.p.k. art. 555
Kodeks postępowania karnego
Określa roczny termin do dochodzenia odszkodowania i zadośćuczynienia za niesłuszne skazanie, liczony od daty wydania orzeczenia uchylającego wyrok.
Pomocnicze
k.p.k. art. 552 § 2
Kodeks postępowania karnego
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący zasad współżycia społecznego, który może wyłączać zastosowanie zarzutu przedawnienia.
k.p.k. art. 437 § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 554 § 2
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 540 § 2
Kodeks postępowania karnego
Argumenty
Odrzucone argumenty
Przekroczenie terminu do złożenia wniosku o odszkodowanie i zadośćuczynienie wynikało z nadzwyczajnych i niezawinionych przez wnioskodawcę okoliczności (zaniedbanie poprzedniego pełnomocnika).
Godne uwagi sformułowania
przekroczenie terminu określonego w art. 555 kpk wynikało z okoliczności wyjątkowych i przez wnioskodawcę niezawinionych • zarzutu przedawnienia, podniesionego przez prokuratora w sprawie o odszkodowanie i zadośćuczynienie za niesłuszne skazanie, nie uwzględnia się wprawdzie, gdy jego zgłoszenie jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego (art. 5 kc) • Tego rodzaju przeszkody nie występowały tymczasem w przypadku J. W. • nie można tym samym, w przekonaniu pełnomocnika J. W. , przypisać wnioskodawcy bierności, niedbalstwa o własne interesy procesowe, zwykłego zaniedbania, niestaranności, niefrasobliwości, czy też zawinionego zaniechania, którego nie usprawiedliwiają żadne szczególne okoliczności. • Sąd Okręgowy zasadnie przyjął zarazem, że doszło do przedawnienia roszczenia wnioskodawcy o odszkodowanie i zadośćuczynienie za niesłuszne skazanie. • zgłoszenie przez J. W. żądania odszkodowania i zadośćuczynienia po upływie terminu określonego w art. 555 kpk wynikało z jego bierności i braku należytej dbałości o własny interes, nie zaś z okoliczności o charakterze nadzwyczajnym.
Skład orzekający
Mariusz Tomaszewski
przewodniczący
Przemysław Grajzer
sędzia
Jarema Sawiński
sędzia-sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja terminu przedawnienia roszczeń o odszkodowanie i zadośćuczynienie za niesłuszne skazanie (art. 555 kpk) oraz przesłanek stosowania art. 5 kc w kontekście zarzutu przedawnienia."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wnioskodawcy i jego interakcji z pełnomocnikiem; wymaga wykazania nadzwyczajnych okoliczności uniemożliwiających dochowanie terminu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje ważną kwestię przedawnienia roszczeń odszkodowawczych i odpowiedzialności za własne działania procesowe, co jest istotne dla prawników zajmujących się prawem karnym i odszkodowawczym.
“Czy zaniedbanie pełnomocnika chroni przed przedawnieniem? Sąd Apelacyjny wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 164 183,27 PLN
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.