II KO 17/21

Sąd Najwyższy2021-04-14
SNKarnepostępowanie karneŚrednianajwyższy
przekazanie sprawysąd najwyższydobro wymiaru sprawiedliwościbezstronnośćsędziazarzuty karnezażalenieodmowa wszczęcia śledztwa

Podsumowanie

Sąd Najwyższy przekazał sprawę dotyczącą zażalenia na odmowę wszczęcia śledztwa przeciwko sędziemu do rozpoznania innemu sądowi rejonowemu ze względu na dobro wymiaru sprawiedliwości.

Sąd Rejonowy w W. wystąpił do Sądu Najwyższego z wnioskiem o przekazanie sprawy dotyczącej zażalenia H. M. na postanowienie prokuratora o odmowie wszczęcia śledztwa innemu sądowi równorzędnemu. H. M. zarzuciła sędziemu E. O. przekroczenie uprawnień i poświadczenie nieprawdy w związku z czynnościami procesowymi. Sąd Najwyższy uznał wniosek za zasadny, wskazując na potrzebę wyeliminowania wątpliwości co do bezstronności rozpoznania sprawy przez sąd, w którym orzeka sędzia będący przedmiotem zarzutów.

Sąd Najwyższy rozpoznał wniosek Sądu Rejonowego w W. o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu, zgodnie z art. 37 k.p.k. Wniosek dotyczył sprawy zażalenia H. M. na postanowienie prokuratora o odmowie wszczęcia śledztwa. H. M. zarzuciła sędziemu Sądu Rejonowego w W., E. O., popełnienie przestępstw polegających na przekroczeniu uprawnień i poświadczeniu nieprawdy, w związku z czynnościami procesowymi podjętymi w innej sprawie, w tym odrzuceniem wniosku o ustanowienie adwokata z urzędu. Sąd Najwyższy uznał, że wystąpiły przesłanki do zmiany właściwości sądu, kierując się zasadą, że nikt nie powinien być sędzią we własnej sprawie (nemo iudex idoneus in propria causa). Podkreślono, że zmiana właściwości ma na celu wyeliminowanie potencjalnego zagrożenia dla dobra wymiaru sprawiedliwości, zwłaszcza gdy mogą pojawić się wątpliwości co do bezstronności sądu lub swobody orzekania. W tej konkretnej sytuacji, zarzuty wobec sędziego tego samego sądu, w którym sprawa miałaby być rozpoznawana, mogłyby budzić wątpliwości co do obiektywizmu. Dlatego Sąd Najwyższy zdecydował o przekazaniu sprawy do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w W., co miało zapewnić nie tylko obiektywizm, ale także ekonomikę procesową.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Tak, istnieją podstawy do przekazania sprawy.

Uzasadnienie

Zasada nemo iudex idoneus in propria causa uzasadnia zmianę właściwości sądu w celu wyeliminowania potencjalnego zagrożenia dla dobra wymiaru sprawiedliwości, związanego z wątpliwościami co do bezstronności lub swobody orzekania, gdy zarzuty dotyczą sędziego tego sądu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi

Strony

NazwaTypRola
H. M.osoba_fizycznawnioskodawca/skarżący
Prokuratura Rejonowa w W.organ_państwowyorgan prowadzący postępowanie przygotowawcze
Sąd Rejonowy w W.instytucjawnioskujący o przekazanie sprawy
E. O.osoba_fizycznasędzia Sądu Rejonowego w W. (przedmiot zarzutów)

Przepisy (4)

Główne

k.p.k. art. 37

Kodeks postępowania karnego

Przepis regulujący możliwość przekazania sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu ze względu na dobro wymiaru sprawiedliwości.

Pomocnicze

k.k. art. 231 § 1

Kodeks karny

Dotyczy przestępstwa przekroczenia uprawnień.

k.k. art. 271 § 1

Kodeks karny

Dotyczy przestępstwa poświadczenia nieprawdy.

k.k. art. 11 § 2

Kodeks karny

Dotyczy zbiegu przepisów przy przestępstwach.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zagrożenie dla dobra wymiaru sprawiedliwości wynikające z zarzutów wobec sędziego tego samego sądu. Potrzeba zapewnienia obiektywizmu i wyeliminowania wątpliwości co do bezstronności. Zasada nemo iudex idoneus in propria causa.

Godne uwagi sformułowania

dobro wymiaru sprawiedliwości nemo iudex idoneus in propria causa wyeliminowaniu potencjalnego zagrożenia dla dobra wymiaru sprawiedliwości związanego z faktem rozpoznania sprawy przez sąd właściwy wątpliwości co do możliwości bezstronnego i obiektywnego rozpoznania sprawy przez ten sąd swoboda orzekania sądu

Skład orzekający

Marek Siwek

SSN

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Uzasadnienie przekazania sprawy do rozpoznania innemu sądowi w sytuacji zarzutów wobec sędziego tego sądu."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej, gdzie zarzuty dotyczą sędziego sądu właściwego miejscowo.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa ilustruje mechanizmy zapewniające bezstronność sądownictwa i pokazuje, jak Sąd Najwyższy reaguje na potencjalne konflikty interesów w sądach niższych instancji.

Sąd Najwyższy zmienia sąd w sprawie zarzutów wobec sędziego. Kluczowa zasada bezstronności.

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

SN
Sygn. akt II KO 17/21
POSTANOWIENIE
Dnia 14 kwietnia 2021 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Marek Siwek
w sprawie H. M.,
w sprawie zażalenia na postanowienie prokuratora Prokuratury Rejonowej W. z dnia 18 września 2020 r., sygn. akt PR 1 Ds.
(…)
o odmowie wszczęcia śledztwa
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 14 kwietnia 2021 r.,
wniosku Sądu Rejonowego w W.
zawartego w postanowieniu z dnia 10 lutego 2021 r., sygn. akt II Kp
(…)
,
o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu,
na podstawie art. 37 k.p.k.
p o s t a n o w i ł
przekazać sprawę do rozpoznania Sądowi
Rejonowemu w W.
UZASADNIENIE
Postanowieniem
z 10 lutego 2021 r. Sad Rejonowy w W.
wystąpił do Sądu Najwyższego z wnioskiem w trybie art. 37 k.p.k., o przekazanie do rozpoznania sprawy z zażalenia H. M. na postanowienie prokuratora o odmowie wszczęcia śledztwa w sprawie PR 1 Ds.
(…)
, innemu równorzędnemu sądowi z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości.
W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że postępowanie w przedmiotowej sprawie dotyczy zarzutów sformułowanych przez H. M. pod adresem sędziego Sądu Rejonowego w W. – E. O., która miała dopuścić się przekroczenia uprawnień oraz poświadczyć nieprawdę. Nadto wskazano, że H.M. w zażaleniu na powołane wyżej postanowienie wyraziła obawy o bezstronne rozpoznanie jej sprawy przez miejscowo właściwy Sąd.
Sąd Najwyższy zważył co następuje:
Wniosek Sądu Rejonowego w W. jest zasadny.
W przedmiotowej sprawie ziściły się bowiem przesłanki, które w myśl zasady
nemo iudex idoneus in propria causa
, uzasadniają
skorzystanie z art. 37 k.p.k.
Zmiana właściwości sądu, o której mowa w tym przepisie, ma służyć wyeliminowaniu potencjalnego zagrożenia dla dobra wymiaru sprawiedliwości związanego z faktem rozpoznania sprawy przez sąd właściwy. Zagrożenie to może wiązać się m.in. z wystąpieniem okoliczności, które w realiach konkretnej sprawy, mogą wywoływać w odbiorze opinii publicznej wątpliwości co do możliwości bezstronnego i obiektywnego rozpoznania sprawy przez ten sąd. W grę wchodzić mogą także okoliczności rzutujące na swobodę orzekania sądu.
Jak podniesiono we wniosku przed Sądem Rejonowym w W. zawisła sprawa z zażalenia H. M. na postanowienie prokuratora Prokuratury Rejonowej w W. o odmowie wszczęcia śledztwa w sprawie, w której wymieniona zarzuciła sędziemu tego Sądu – E. O. – która postanowieniem z 17 lipca 2020 r, w sprawie o sygn. akt VIII P
(…)
odrzuciła wniosek ww. o ustanowienie adwokata z urzędu, iż poświadczyła ona nieprawdę oraz przekroczyła uprawnienia, tj. popełnienie czynu z art. 231 § 1 k.k. w zb z art. 271 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.
Przedmiotem rozpoznania w sprawie, w której wystąpiono z wnioskiem w trybie art. 37 k.p.k. ma być zatem kwestia odpowiedzialności karnej sędzi, która w tym Sądzie pełni służbę, przy czym zarzucany czyn związany jest z czynnościami procesowymi, jakie sędzia wykonywała w sprawie. Okoliczność ta prowadzi do wniosku, że niezależnie od tego, czy kwestia wspomnianej odpowiedzialności będzie rozważana w płaszczyźnie formalnej, czy merytorycznej, dla zapewnienia obiektywizmu w zewnętrznym odbiorze postępowania w tym przedmiocie, powinno ono być prowadzone przed sądem innym, aniżeli sąd, w którym sędzia E.O. pełni służbę.
W tym stanie rzeczy Sąd Najwyższy uznał, że rozpoznanie sprawy przez Sąd Rejonowy w W. uwzględni nie tylko wskazany wcześniej aspekt wykluczenia wszelkich podejrzeń co do bezstronnego rozstrzygnięcia sprawy, ale także aspekt ekonomiki procesowej, związany z odległością pomiędzy miejscem zamieszkania stron, a siedzibą tego Sądu.
Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji postanowienia

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę