III KO 78/20

Sąd Najwyższy2020-09-04
SNKarnepostępowanie karneŚrednianajwyższy
sędziawyłączeniewłaściwość sądudobro wymiaru sprawiedliwościobiektywizmsąd najwyższyzażalenie

Sąd Najwyższy nie uwzględnił wniosku Sądu Rejonowego o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi, uznając brak wystarczających podstaw do stwierdzenia braku obiektywizmu.

Sąd Rejonowy w G. wystąpił do Sądu Najwyższego z wnioskiem o przekazanie sprawy dotyczącej sędziów A. W. i M. U. innemu sądowi, powołując się na dobro wymiaru sprawiedliwości. Sąd Najwyższy uznał jednak, że argumenty wnioskującego sądu nie przekonują o braku warunków do obiektywnego rozpoznania sprawy, a ciężar wykazania realności takich przesłanek spoczywa na sądzie wnioskującym. Podkreślono, że w przypadku bliskich znajomości sędziów, zastosowanie powinien znaleźć art. 41 k.p.k., a inicjatywa sądu rejonowego była przedwczesna.

Sąd Najwyższy rozpoznał wniosek Sądu Rejonowego w G. o przekazanie sprawy dotyczącej sędziów A. W. i M. U. do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu, zgodnie z art. 37 k.p.k. Sąd Rejonowy uzasadniał wniosek dobrem wymiaru sprawiedliwości, wskazując na fakt, że strony postępowania są sędziami. Sąd Najwyższy nie uwzględnił wniosku, stwierdzając, że argumenty podniesione przez Sąd Rejonowy nie dowodzą braku warunków do obiektywnego rozpoznania sprawy. Podkreślono, że ciężar wykazania realności zachwiania swobody orzekania lub obawy o obiektywne rozpoznanie sprawy spoczywa na sądzie wnioskującym, a Sąd Rejonowy nie sprostał temu zadaniu. Wskazano, że postępowanie zażaleniowe dotyczy weryfikacji podstaw i zasadności decyzji prokuratora o odmowie wszczęcia dochodzenia w sprawie ujawnienia informacji z protokołu przesłuchania, a nie postępowania wobec konkretnych osób. Zaznaczono, że w przypadku bliskich znajomości sędziów, zastosowanie powinien znaleźć art. 41 k.p.k., a inicjatywa Sądu Rejonowego była przedwczesna i niezasadna.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, argumenty podniesione przez Sąd Rejonowy nie przekonują, że w sądzie tym brak było warunków do rozpoznania sprawy w sposób w pełni obiektywny.

Uzasadnienie

Ciężar wykazania realności zachwiania swobody orzekania lub obawy o obiektywne rozpoznanie sprawy spoczywa na sądzie wnioskującym. Sąd Rejonowy nie sprostał temu zadaniu. W przypadku bliskich znajomości sędziów, zastosowanie powinien znaleźć art. 41 k.p.k.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

nie uwzględnić wniosku

Strona wygrywająca

Sąd Najwyższy (oddalił wniosek)

Strony

NazwaTypRola
M. U.osoba_fizycznazażalający
A. W.osoba_fizycznazażalający

Przepisy (5)

Główne

k.p.k. art. 37

Kodeks postępowania karnego

Instytucja przekazania sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu wymaga wykazania szczególnych okoliczności uzasadniających odstąpienie od właściwości miejscowej, takich jak zachwianie swobody orzekania lub obawa o obiektywne rozpoznanie sprawy.

Pomocnicze

k.p.k. art. 17 § § 1 pkt 2

Kodeks postępowania karnego

Podstawa do odmowy wszczęcia dochodzenia z uwagi na brak znamion czynu zabronionego.

k.p.k. art. 41

Kodeks postępowania karnego

Przepis dotyczący wyłączenia sędziego od rozpoznania sprawy w przypadku istnienia okoliczności mogących wywołać wątpliwości co do jego bezstronności.

k.k. art. 241 § § 1

Kodeks karny

Przepis dotyczący publicznego rozpowszechniania i ujawniania informacji z protokołu przesłuchania świadka.

k.k. art. 266 § § 1

Kodeks karny

Przepis dotyczący ujawnienia informacji niejawnej.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak wystarczających dowodów na to, że w sądzie wnioskującym brak warunków do obiektywnego rozpoznania sprawy. Ciężar wykazania przesłanek z art. 37 k.p.k. spoczywa na sądzie wnioskującym. W przypadku wątpliwości co do bezstronności sędziów, zastosowanie powinien znaleźć art. 41 k.p.k.

Odrzucone argumenty

Okoliczność, że strony postępowania są sędziami, sama w sobie uzasadnia przekazanie sprawy innemu sądowi z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości.

Godne uwagi sformułowania

ciężar wykazania realności ich występowania zawsze spoczywa na wnioskującym sądzie sędziowie swoją postawą winni dowodzić, że wolni są od jakichkolwiek pozaprocesowych wpływów inicjatywa Sądu Rejonowego jawi się jako przedwczesna, a przez to i niezasadna

Skład orzekający

Barbara Skoczkowska

przewodniczący-sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Uzasadnienie wniosku o przekazanie sprawy do innego sądu z uwagi na status stron jako sędziów."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy strony postępowania są sędziami, a wniosek opiera się na ogólnych przesłankach braku obiektywizmu.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy potencjalnego konfliktu interesów i obiektywizmu w sądownictwie, co jest zawsze tematem budzącym zainteresowanie, zwłaszcza w kontekście zaufania do wymiaru sprawiedliwości.

Czy sędziowie mogą być stronami w sprawie, która budzi wątpliwości co do obiektywizmu sądu?

Sektor

praca

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
Sygn. akt III KO 78/20
POSTANOWIENIE
Dnia 4 września 2020 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Barbara Skoczkowska
po rozpoznaniu w Izbie Karnej, na posiedzeniu bez udziału stron,
w dniu 4 września 2020 r.
w sprawie
zażalenia
M.  U. i A. W.
na postanowienie prokuratora Prokuratury Rejonowej w E.  z dnia 29 kwietnia 2020 r., sygn. akt PR  Ds. (…)
wniosku Sądu Rejonowego w G.  o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu
na podstawie art. 37 k.p.k.
postanowił:
nie uwzględnić wniosku.
UZASADNIENIE
Sąd Rejonowy w G.  postanowieniem z dnia 27 lipca 2020 r., wystąpił do Sądu Najwyższego z inicjatywą przekazania sprawy o sygn. akt X Kp […], do rozpoznania innemu równorzędnemu sądowi z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości. W złożonym wniosku powołano się na fakt, iż przedmiotowe postępowanie dotyczy A. W. , który jest sędzią Sądu Okręgowego w G. oraz M. U. , sędzi Sądu Rejonowego w G. . Ta okoliczność, zdaniem wnioskującego Sądu, uzasadnia wystąpienie z przedmiotowym wnioskiem.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.
Argumenty podniesione przez Sąd Rejonowy we wniosku nie przekonują bowiem, aby w sądzie tym brak było warunków do rozpoznania sprawy w sposób w pełni obiektywny. Nie zachodzą więc wymagane przez art. 37 k.p.k., szczególne okoliczności uzasadniające odstąpienie od właściwości miejscowej ustalonej na podstawie obowiązujących przepisów.
Oczywistym jest, że zarówno zachwianie swobody orzekania jak i obawa o rozpoznanie sprawy w sposób obiektywny są czynnikami uzasadniającymi skorzystanie z instytucji art. 37 k.p.k., tym niemniej ciężar wykazania realności ich występowania zawsze spoczywa na wnioskującym sądzie. Sąd Rejonowy w G.  nie sprostał temu zadaniu.
Zauważyć należy, iż postanowieniem z dnia 29 kwietnia 2020 r., sygn. akt PR  Ds. (…), prokurator Prokuratury Rejonowej w E. , na podstawie art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k., odmówił wszczęcia dochodzenia w sprawie publicznego rozpowszechniania i ujawniania informacji z protokołu przesłuchania świadka A.  S. z toczącego się postępowania przygotowawczego przed Prokuraturą Rejonową w G. pod sygn. akt PR Ds. (…) na szkodę A. W.  i M. U., tj. o czyny z art. 241 § 1 k.k. i z art. 266 § 1 k.k., z uwagi na brak znamion czynu zabronionego. Na to postanowienie zażalenie złożyli A. W.  i M. U..
Zauważyć należy, że sędzia A. W.  orzeka obecnie w Sądzie Okręgowym w G.  w XIV Wydziale Karnym, natomiast M. U.  jest wprawdzie sędzią Sądu Rejonowego w G. , jednakże orzeka w II Wydziale Karnym, a więc w innym wydziale niż ten, w którym winno zostać rozpoznane zażalenie.
Z powyższego wynika, że w przedmiotowej sprawie postępowanie nie było prowadzone wobec określonej osoby czy osób i oznacza to, że
postępowanie zażaleniowe będzie dotyczyć jedynie weryfikacji podstaw i zasadności wydania zaskarżonej decyzji. Fakt ten nie oznacza automatycznie,
że zaistniały przesłanki, o których mowa w art. 37 k.p.k.
W tego typu sytuacjach
sędziowie swoją postawą winni dowodzić, że wolni są od jakichkolwiek pozaprocesowych wpływów, a poprzez sprawne i wnikliwe rozpoznanie zażalenia budować autorytet wymiaru sprawiedliwości.
W razie natomiast, gdyby sędziów łączyła bliska znajomość na gruncie towarzyskim, w pierwszej kolejności zastosowanie winien znaleźć przepis art. 41 k.p.k.
Jak dotąd z wnioskiem o wyłączenie od rozpoznania tej sprawy, zgodnie z art. 41 k.p.k., złożyło tylko dwóch sędziów z Wydziału X.  W tej sytuacji inicjatywa Sądu Rejonowego jawi się jako przedwczesna, a przez to i niezasadna.
Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł, jak na wstępie.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI