II AKo 251/23
Podsumowanie
Sąd Apelacyjny wznowił postępowanie karne z urzędu z powodu śmierci oskarżonego przed uprawomocnieniem się wyroku i umorzył postępowanie.
Sąd Apelacyjny w Katowicach wznowił z urzędu postępowanie karne przeciwko J. R., który zmarł przed uprawomocnieniem się wyroku skazującego. Sąd uchylił wyroki sądów niższych instancji i umorzył postępowanie karne z powodu śmierci oskarżonego, powołując się na przepis o okolicznościach wyłączających ściganie.
Sąd Apelacyjny w Katowicach, rozpoznając sprawę skazanego J. R., wznowił postępowanie karne z urzędu na mocy art. 542 § 3 k.p.k. z powodu ujawnienia się uchybienia z art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. Okazało się, że oskarżony zmarł w dniu 3 sierpnia 2023 roku, a wyrok Sądu Okręgowego w Sosnowcu, utrzymujący w mocy wyrok Sądu Rejonowego, zapadł dopiero 24 sierpnia 2023 roku. W związku z tym zaistniała negatywna przesłanka procesowa wynikająca z art. 17 § 1 pkt 5 k.p.k., która nakazuje umorzenie postępowania w przypadku śmierci oskarżonego. Sąd Apelacyjny uchylił zatem wyroki sądów niższych instancji i umorzył postępowanie karne przeciwko J. R. o czyn z art. 190a § 1 k.k., obciążając Skarb Państwa kosztami postępowania.
Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.
SprawdźZagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Tak, śmierć oskarżonego przed uprawomocnieniem się wyroku stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą (art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 5 k.p.k.), uzasadniającą wznowienie postępowania z urzędu i jego umorzenie.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że zgodnie z art. 17 § 1 pkt 5 k.p.k. nie wszczyna się postępowania, a wszczęte umarza, gdy oskarżony zmarł. Ponieważ oskarżony zmarł przed wydaniem wyroku przez sąd II instancji, zaistniała przesłanka do umorzenia postępowania, która nie została uwzględniona przez sąd odwoławczy. To uchybienie stanowi podstawę do wznowienia postępowania z urzędu na mocy art. 542 § 3 k.p.k. i w konsekwencji do umorzenia postępowania.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
umorzenie postępowania
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. R. | osoba_fizyczna | skazany |
| G. B. | osoba_fizyczna | pokrzywdzona |
Przepisy (13)
Główne
k.p.k. art. 542 § § 3
Kodeks postępowania karnego
Podstawa do wznowienia postępowania z urzędu w razie ujawnienia się uchybień z art. 439 § 1 k.p.k.
k.p.k. art. 439 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Nakazuje uchylenie orzeczenia, jeśli zajdzie jedna z okoliczności wyłączających postępowanie, określonych w art. 17 § 1 pkt 5, 6 i 8-11 k.p.k.
k.p.k. art. 17 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Określa okoliczności wyłączające ściganie, w tym śmierć oskarżonego (pkt 5).
Pomocnicze
k.p.k. art. 547 § § 3
Kodeks postępowania karnego
W zw. z art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. - uchylenie wyroku i umorzenie postępowania.
k.k. art. 190a § § 1
Kodeks karny
Czyn zabroniony: uporczywe nękanie.
k.k. art. 31 § § 2
Kodeks karny
Okoliczność obciążająca: znaczne ograniczenie zdolności pokierowania postępowaniem.
k.k. art. 66 § § 1 i 2
Kodeks karny
Warunkowe umorzenie postępowania.
k.k. art. 67 § § 1
Kodeks karny
Wyznaczenie okresu próby.
k.k. art. 67 § § 3
Kodeks karny
Obowiązek zadośćuczynienia.
k.p.k. art. 624 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Zwolnienie od kosztów sądowych.
k.p.k. art. 632 § pkt 2
Kodeks postępowania karnego
Koszty sądowe umorzonego postępowania.
k.p.k. art. 638
Kodeks postępowania karnego
Koszty sądowe w przedmiocie wznowienia postępowania.
k.p.k. art. 634
Kodeks postępowania karnego
Koszty postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Śmierć oskarżonego przed uprawomocnieniem się wyroku stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 5 k.p.k.
Godne uwagi sformułowania
Ziściła się zatem negatywna przesłanka procesowa wynikająca z przepisu art. 17 § 1 pkt 5 k.p.k. Skoro zatem na etapie postępowania przed sądem II instancji zaistniała przesłanka do umorzenia postępowania z art. 17 § 1 pkt 5 k.p.k., do którego jednak nie doszło, toteż zaszła w sprawie bezwzględna przyczyna odwoławcza, o której mowa w art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k.
Skład orzekający
Michał Marzec
przewodniczący
Grzegorz Wątroba
sprawozdawca
Marcin Schoenborn
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Umorzenie postępowania karnego w przypadku śmierci oskarżonego przed uprawomocnieniem się wyroku."
Ograniczenia: Dotyczy wyłącznie sytuacji, gdy śmierć nastąpiła przed prawomocnym zakończeniem postępowania.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje ważną zasadę procesową dotyczącą skutków śmierci oskarżonego dla postępowania karnego, co jest istotne dla praktyków prawa.
“Śmierć oskarżonego przed wyrokiem – co dalej z postępowaniem karnym?”
Sektor
inne
Masz pytanie dotyczące tej sprawy?
Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt II AKo 251/23 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 24 października 2023 roku Sąd Apelacyjny w Katowicach w II Wydziale Karnym w składzie: Przewodniczący: Sędzia SA Michał Marzec Sędziowie: SA Marcin Schoenborn SA Grzegorz Wątroba ( spr. ) Protokolant: Marta Jodłowska po rozpoznaniu w dniu 24 października 2023 roku sprawy skazanego J. R. , syna W. i Z. z domu S. , ur. (...) w M. , zakończonej prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Sosnowcu z dnia 13 grudnia 2022 roku, sygn. akt III K 632/20, utrzymanym w mocy wyrokiem Sądu Okręgowego w Sosnowcu z dnia 24 sierpnia 2023 roku, sygn. akt V Ka 281/23 w przedmiocie wznowienia postępowania z urzędu orzeka na mocy art. 542 § 3 k.p.k. wznawia z urzędu postępowanie karne przeciwko J. R. zakończone prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Sosnowcu z dnia 13 grudnia 2022 roku, sygn. akt III K 632/20, utrzymanym w mocy wyrokiem Sądu Okręgowego w Sosnowcu z dnia 24 sierpnia 2023 roku, sygn. akt V Ka 281/23 na mocy art. 547 § 3 k.p.k. w zw. z art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. uchyla wyrok Sądu Rejonowego w Sosnowcu z dnia 13 grudnia 2022 roku, sygn. akt III K 632/20, w zakresie punktów 1, 2, 3 i 5, a także utrzymujący go w mocy wyrok Sądu Okręgowego w Sosnowcu z dnia 24 sierpnia 2023 roku, sygn. akt V Ka 281/23 w zakresie punktów 1 i 3; na mocy art. 17 § 1 pkt 5 k.p.k. oraz art. 547 § 3 k.p.k. umarza postępowanie karne przeciwko J. R. o czyn z art. 190a § 1 k.k. popełniony w okresie od 2011r. do 2017r.; na mocy art. 632 pkt 2 k.p.k. oraz art. 34 k.p.k. kosztami sądowymi umorzonego postępowania, a na mocy art. 638 k.p.k. kosztami sądowymi w przedmiocie wznowienia tego postępowania, obciąża Skarb Państwa SSA Grzegorz Wątroba SSA Michał Marzec SSA Marcin Schoenborn UZASADNIENIE Formularz UWP Sygnatura akt II AKo 251/23 1.Oznaczenie orzeczenia sądu Wyrok Sądu Rejonowego w Sosnowcu z dnia 13 grudnia 2022 roku, sygn. akt III K 632/20, w zakresie punktów 1, 2, 3 i 5, utrzymany w mocy wyrokiem Sądu Okręgowego w Sosnowcu z dnia 24 sierpnia 2023 roku, sygn. akt V Ka 281/23, w zakresie punktów 1 i 3 2.USTALENIE FAKTÓW Fakty uznane za udowodnione Lp. Oskarżony Czyn przypisany lub zarzucany oskarżonemu 2.1.1. J. R. Wobec oskarżonego J. R. na podstawie art. 66 § 1 i 2 k.k. warunkowo umorzono postępowanie karne o to, że w okresie od 2011r. do 2017r. w Z. , K. , S. , G. poprzez składanie pozwów cywilnych o tożsamej treści, uporczywie nękał G. B. , wzbudzając u niej uzasadnione okolicznościami poczucie zagrożenia i istotnie naruszał jej prywatność, przy czym czynu tego dopuścił się mając w znacznym stopniu ograniczoną zdolność pokierowania swoim postępowaniem tj. o czyn z art. 190a § 1 k.k. w zw. z art. 31 § 2 k.k. Jednocześnie na mocy art. 67 § 1 k.k. wyznaczono oskarżonemu okres próby na 1 rok, a na mocy art. 67 § 3 k.k. orzeczono wobec oskarżonego na rzecz pokrzywdzonej obowiązek zadośćuczynienia za doznaną krzywdę w kwocie 400,- zł. Ponadto na mocy art. 624 § 1 k.p.k. zwolniono go w całości od zapłaty kosztów sądowych. Przy każdym czynie wskazać fakty uznane za udowodnione Dowód Numer karty Wydanie wyroku warunkowo umarzającego postępowanie przez sąd I instancji. odpis wyroku Sądu Rejonowego w Sosnowcu z dnia 13 grudnia 2022r., sygn. akt III K 632/20 k. 766-767 Utrzymanie w mocy wyroku sądu I instancji przez sąd odwoławczy. odpis wyroku Sądu Okręgowego w Sosnowcu z dnia 24 sierpnia 2023r., sygn. akt V Ka 281/23 k. 817 Śmierć oskarżonego w dniu 3 sierpnia 2023r. odpis skrócony aktu zgonu nr (...) J. R. wystawiony przez USC w Z. . k. 829 Fakty uznane za nieudowodnione Lp. Oskarżony Czyn przypisany lub zarzucany oskarżonemu 2.2.1. Przy każdym czynie wskazać fakty uznane za nieudowodnione Dowód Numer karty 3.Ocena dowodów Dowody będące podstawą ustalenia faktów Lp. faktu z pkt 2.1 Dowód Zwięźle o powodach uznania dowodu 2.1.1 odpis wyroku Sądu Rejonowego w Sosnowcu z dnia 13 grudnia 2022r., sygn. akt III K 632/20 dokument znajdujący się w aktach sprawy nie budzi wątpliwości co do jego formy i treści 2.1.1 odpis wyroku Sądu Okręgowego w Sosnowcu z dnia 24 sierpnia 2023r., sygn. akt V Ka 281/23 dokument znajdujący się w aktach sprawy nie budzi wątpliwości co do jego formy i treści 2.1.1 odpis skrócony aktu zgonu nr (...) J. R. wystawiony przez USC w Z. . dokument znajdujący się w aktach sprawy nie budzi wątpliwości co do jego formy i treści Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów (dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów) Lp. faktu z pkt 2.1 albo 2.2 Dowód Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu \ 4.ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU Wznowienie postępowania Przyczyna i zakres wznowienia Podstawa prawna Wobec śmierci oskarżonego przed wydaniem prawomocnego orzeczenia, w sprawie zachodziła konieczność wznowienia postępowania z urzędu. art. 542 § 3 k.p.k. Zwięźle o powodach wznowienia Ujawnienie się uchybienia z art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. - oskarżony zmarł przed wydaniem wyroku sądu II instancji w sprawie, a zatem zaistniała przyczyna wyłączająca postępowanie ( art. 17 § 1 pkt 5 k.p.k. ). Rodzaj rozstrzygnięcia na skutek wznowienia 4.1.1Uchylenie orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Przyczyna i zakres Podstawa prawna Zwięźle o powodach uchylenia orzeczenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania 4.1.2Uchylenie orzeczenia i uniewinnienie oskarżonego Przyczyna i zakres Podstawa prawna uchylenia orzeczenia Zwięźle o powodach uchylenia orzeczenia i uniewinnienia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej uniewinnienia 4.1.3Uchylenie orzeczenia i umorzenie postępowania Przyczyna i zakres Podstawa prawna uchylenia orzeczenia Z powodu śmierci oskarżonego przed wydaniem prawomocnego orzeczenia niedopuszczalne było prowadzenie wobec niego postepowania karnego. Przed sądem I instancji w stosunku do oskarżonego zapadł wyrok skazujący, który następnie został utrzymany w mocy wyrokiem sądu odwoławczego, z tej też przyczyny konieczne było uchylenie zapadłych wobec oskarżonego wyroków i umorzenie postępowania. art. 547 § 3 k.p.k. w zw. z art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 5 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia orzeczenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia Przepis art. 542 § 3 k.p.k. przewiduje wznowienie z urzędu postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem w razie ujawnienia się jednego z uchybień wymienionych w art. 439 § 1 k.p.k. Z kolei w myśl art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. należy uchylić orzeczenie, jeśli zajdzie jedna z okoliczności wyłączających postępowanie, określonych w art. 17 § 1 pkt 5, 6 i 8-11 k.p.k. Taka sytuacja wystąpiła w niniejszej sprawie. Analiza akt przedmiotowej sprawy wskazuje, że skazany J. R. zmarł przed uprawomocnieniem się wyroku Sądu Rejonowego w Sosnowcu z dnia 13 grudnia 2021 r., sygn. akt III K 632/20. Oskarżony, jak wynika z aktu zgonu zmarł w dniu 3 sierpnia 2023 r., tymczasem wyrok Sądu Okręgowego w Sosnowcu sygn. akt V Ka 281/23, którym utrzymano w mocy opisany powyżej wyrok sądu I instancji, zapadł 24 sierpnia 2023 r. Ziściła się zatem negatywna przesłanka procesowa wynikająca z przepisu art. 17 § 1 pkt 5 k.p.k. Zgodnie z tym przepisem w przypadku gdy oskarżony zmarł, nie wszczyna się postępowania, a wszczęte umarza. Skoro zatem na etapie postępowania przed sądem II instancji zaistniała przesłanka do umorzenia postępowania z art. 17 § 1 pkt 5 k.p.k. , do którego jednak nie doszło, toteż zaszła w sprawie bezwzględna przyczyna odwoławcza, o której mowa w art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. , a zatem zgodnie z art. 542 § 3 k.p.k. postępowanie w tym zakresie należało wznowić z urzędu. Mając natomiast na uwadze, że w sprawie zaistniała negatywna przesłanka procesowa, o jakiej mowa w art. 17 § 1 pkt 5 k.p.k. , postępowanie karne w stosunku do J. R. należało umorzyć. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności 5.Koszty procesu Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności pkt 4 Rozstrzygnięcie o kosztach sądowych w przedmiocie wznowienia postępowania oraz umorzonego postępowania znajduje odpowiednio uzasadnienie w art. 638 k.p.k. oraz w art. 632 pkt 2 k.p.k. i w art. 634 k.p.k. 6.PODPIS SSA Grzegorz Wątroba SSA Michał Marzec SSA Marcin Schoenborn Z. Odpis wyroku doręczyć Prokuraturze Regionalnej w Katowicach oraz oskarżycielce posiłkowej G. B. . Katowice, dnia 24 października 2023r.
Nie znalazłeś odpowiedzi?
Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.
Rozpocznij analizę