II KO 145/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał wniosek Sądu Apelacyjnego w Lublinie o przekazanie sprawy o odszkodowanie i zadośćuczynienie za tymczasowe aresztowanie innemu sądowi równorzędnemu, powołując się na dobro wymiaru sprawiedliwości. Sąd Apelacyjny argumentował, że okoliczności sprawy, w której Skarb Państwa jest stroną, a jego reprezentantem jest Prezes Sądu Apelacyjnego, mogą wzbudzić przekonanie o braku warunków do obiektywnego orzekania. Sąd Najwyższy nie uwzględnił wniosku, stwierdzając, że orzeczenie zostało wydane wbrew obowiązującym przepisom. Podkreślono, że instytucja przekazania sprawy z art. 37 k.p.k. jest wyjątkiem i ma charakter fakultatywny. W sprawach o odszkodowanie za niesłuszne tymczasowe aresztowanie, gdzie stroną jest Skarb Państwa, należy stosować art. 44(2) k.p.c. w związku z art. 558 k.p.k., który ma charakter obligatoryjny i nakazuje przekazanie sprawy innemu sądowi. Sąd Najwyższy wskazał, że to Sąd Apelacyjny w Lublinie powinien był na podstawie art. 44(2) pkt 2 k.p.c. w zw. z art. 558 k.p.k. przekazać sprawę innemu sądowi okręgowemu, a nie występować z wnioskiem do Sądu Najwyższego na podstawie art. 37 k.p.k.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie właściwej procedury przekazania sprawy o odszkodowanie za tymczasowe aresztowanie, gdy stroną jest Skarb Państwa, oraz pierwszeństwo obligatoryjnego art. 44(2) k.p.c. przed fakultatywnym art. 37 k.p.k.
Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej związanej z odszkodowaniem za tymczasowe aresztowanie i udziałem Skarbu Państwa.
Zagadnienia prawne (2)
Czy wniosek o przekazanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu na podstawie art. 37 k.p.k. jest właściwą procedurą w sprawie o odszkodowanie za tymczasowe aresztowanie, gdy stroną jest Skarb Państwa reprezentowany przez Prezesa sądu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w takich sprawach należy obligatoryjnie stosować art. 44(2) k.p.c. w zw. z art. 558 k.p.k., a nie fakultatywny art. 37 k.p.k.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że art. 44(2) k.p.c. ma charakter obligatoryjny i lepiej chroni zasadę bezstronności sądu w sytuacjach, gdy sąd lub sąd przełożony jest związany z dochodzonym roszczeniem. Norma ta ma pierwszeństwo przed fakultatywną regulacją art. 37 k.p.k.
Czy przepis art. 44(2) k.p.c. może być stosowany w sprawach prowadzonych na podstawie Rozdziału 58 Kodeksu postępowania karnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, na podstawie art. 558 k.p.k., który pozwala na stosowanie przepisów k.p.c. w kwestiach nieuregulowanych w k.p.k.
Uzasadnienie
Uchwała składu 7 sędziów SN (I KZP 4/23) rozstrzygnęła spór, dopuszczając stosowanie art. 44(2) k.p.c. w sprawach o odszkodowanie za niesłuszne tymczasowe aresztowanie, gdyż przepis ten jest kategoryczny i nakazuje przekazanie sprawy.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| W. A. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| R. S. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| Skarb Państwa | organ_państwowy | pozwany |
| Prokurator | organ_państwowy | apelujący |
| Pełnomocnik R. S. | inne | apelujący |
| Pełnomocnik W. A. | inne | apelujący |
| Pełnomocnik Prezesa Sądu Apelacyjnego w Lublinie | inne | apelujący |
Przepisy (6)
Główne
k.p.c. art. 44 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis ten ma charakter obligatoryjny i nakazuje podjęcie działań zmierzających do przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu, gdy stroną jest Skarb Państwa, a państwową jednostką organizacyjną, z której działalnością wiąże się dochodzone roszczenie, jest sąd przełożony nad sądem właściwym do rozpoznania sprawy.
k.p.k. art. 558
Kodeks postępowania karnego
Pozwala na odpowiednie stosowanie przepisów k.p.c. w sprawach prowadzonych na podstawie Rozdziału 58 k.p.k., w tym art. 44(2) k.p.c.
Pomocnicze
k.p.k. art. 37
Kodeks postępowania karnego
Instytucja przekazania sprawy stanowi wyjątek od zasady rozpoznania sprawy przez sąd miejscowo właściwy i jej zastosowanie powinno mieć miejsce jedynie wówczas, gdy przemawiają za tym szczególne względy, związane z dobrem wymiaru sprawiedliwości. Decyzja w tym przedmiocie ma charakter fakultatywny.
k.p.k. art. 554 § § 2a
Kodeks postępowania karnego
k.p.c. art. 44 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Odpowiednik art. 37 k.p.k. w procedurze cywilnej.
Konstytucja RP art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Gwarantuje prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd.
Argumenty
Skuteczne argumenty
W sprawach o odszkodowanie za niesłuszne tymczasowe aresztowanie, gdzie stroną jest Skarb Państwa, należy obligatoryjnie stosować art. 44(2) k.p.c., a nie fakultatywny art. 37 k.p.k. • Art. 44(2) k.p.c. ma pierwszeństwo przed art. 37 k.p.k. ze względu na jego obligatoryjny charakter i lepszą ochronę zasady bezstronności sądu.
Odrzucone argumenty
Wniosek o przekazanie sprawy na podstawie art. 37 k.p.k. jest właściwy w sytuacji, gdy dobro wymiaru sprawiedliwości wymaga przekazania sprawy innemu sądowi.
Godne uwagi sformułowania
dobro wymiaru sprawiedliwości • w odczuciu społecznym wzbudzić przekonanie o braku warunków do obiektywnego orzekania • nie sposób uznać, że przepis art. 37 k.p.k. rozciąga się znaczeniowo również na sytuację unormowaną w art. 44^2 k.p.c. • nie pozostawia żadnego pola do uznaniowości, a zatem znacznie lepiej chroni konstytucyjną i konwencyjną zasadę bezstronności sądu • norma ta przy tym, z uwagi na nieuregulowanie tej kwestii w Kodeksie postępowania karnego oraz swój obligatoryjny charakter, ma niewątpliwie pierwszeństwo przed korzystaniem z fakultatywnej regulacji przewidzianej w art. 37 k.p.k.
Skład orzekający
Adam Roch
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie właściwej procedury przekazania sprawy o odszkodowanie za tymczasowe aresztowanie, gdy stroną jest Skarb Państwa, oraz pierwszeństwo obligatoryjnego art. 44(2) k.p.c. przed fakultatywnym art. 37 k.p.k."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej związanej z odszkodowaniem za tymczasowe aresztowanie i udziałem Skarbu Państwa.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego, które ma bezpośredni wpływ na możliwość uzyskania odszkodowania przez osoby niesłusznie tymczasowo aresztowane, a także na postrzeganie bezstronności sądów.
“Sąd Najwyższy rozstrzyga: Kto i jak ma rozpatrzyć wniosek o odszkodowanie za niesłuszne aresztowanie?”
Sektor
prawo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.