II KO 126/24

Sąd Najwyższy2025-01-17
SNKarnepostępowanie karneWysokanajwyższy
wznowienie postępowaniakasacjabezwzględna podstawa odwoławczaskład sąduKRSSąd NajwyższySąd Apelacyjnyart. 439 k.p.k.art. 542 k.p.k.

Sąd Najwyższy odmówił wznowienia postępowania karnego z urzędu, uznając, że kwestia bezwzględnych podstaw odwoławczych była już badana w postępowaniu kasacyjnym.

Obrońca skazanego W. W. złożył wniosek o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Warszawie, powołując się na bezwzględną podstawę odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Sąd Najwyższy stwierdził jednak brak podstaw do wznowienia z urzędu, wskazując, że art. 542 § 4 k.p.k. wyłącza wznowienie z przyczyn, które były przedmiotem rozpoznania w trybie kasacji, a kasacja w tej sprawie została już oddalona.

Sąd Najwyższy rozpoznał wniosek obrońcy skazanego W. W. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 21 października 2020 r. (sygn. II AKa 439/19). Wniosek opierał się na zarzucie wystąpienia bezwzględnej podstawy odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., wskazując na udział w składzie sądu odwoławczego sędziego powołanego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej nową ustawą. Sąd Najwyższy, działając na podstawie art. 542 § 3 i § 4 k.p.k., stwierdził brak podstaw do wznowienia postępowania z urzędu. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było zastosowanie art. 542 § 4 k.p.k., który wyłącza możliwość wznowienia postępowania z przyczyn stanowiących bezwzględne podstawy odwoławcze, jeżeli były one przedmiotem rozpoznania w trybie kasacji. Sąd wskazał, że oddalenie kasacji przez Sąd Najwyższy (sygn. II KK 310/21) rodzi wiążące domniemanie, iż sprawa została rozpoznana również z punktu widzenia ewentualnych uchybień z art. 439 § 1 k.p.k. Podkreślono, że podnoszone przez obrońcę okoliczności nie ujawniły się po zakończeniu postępowania kasacyjnego i były znane zarówno skazanemu, jego obrońcy, jak i Sądowi Najwyższemu w dacie rozpoznawania kasacji. W związku z tym, wznowienie postępowania zostało uznane za niedopuszczalne z mocy ustawy.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, wznowienie postępowania nie może nastąpić z przyczyn wymienionych w art. 439 § 1 k.p.k., jeżeli były one przedmiotem rozpoznania w trybie kasacji (art. 542 § 4 k.p.k.).

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy powołał się na art. 542 § 4 k.p.k., który wyłącza wznowienie postępowania z przyczyn stanowiących bezwzględne podstawy odwoławcze, jeśli były one już badane w kasacji. Oddalenie kasacji przez Sąd Najwyższy oznacza, że kwestia tych uchybień została już rozstrzygnięta i nie można ich podnosić jako podstawy do wznowienia, chyba że ujawniły się po zakończeniu postępowania kasacyjnego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

brak podstaw do wznowienia postępowania

Strony

NazwaTypRola
W. W.osoba_fizycznaskazany

Przepisy (4)

Główne

k.p.k. art. 542 § § 3

Kodeks postępowania karnego

Stwierdzenie braku podstaw do wznowienia z urzędu postępowania sądowego.

k.p.k. art. 542 § § 4

Kodeks postępowania karnego

Wznowienie postępowania nie może nastąpić z przyczyn wymienionych w § 3 (bezwzględne podstawy odwoławcze z art. 439 § 1 k.p.k.), jeżeli były one przedmiotem rozpoznania w trybie kasacji.

Pomocnicze

k.p.k. art. 439 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Wymienienie bezwzględnych podstaw odwoławczych.

Ustawa o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw

Ustawa dotycząca sposobu powoływania sędziów, podnoszona jako podstawa zarzutu bezwzględnej podstawy odwoławczej.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Art. 542 § 4 k.p.k. wyłącza możliwość wznowienia postępowania z przyczyn, które były już przedmiotem rozpoznania w trybie kasacji. Oddalenie kasacji przez Sąd Najwyższy oznacza, że sprawa została rozpoznana również pod kątem ewentualnych uchybień z art. 439 § 1 k.p.k. Podnoszone przez obrońcę okoliczności nie ujawniły się po zakończeniu postępowania kasacyjnego i były znane stronom oraz Sądowi Najwyższemu.

Odrzucone argumenty

Wniosek o wznowienie postępowania z powodu bezwzględnej podstawy odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. (dotyczącej składu sądu powołanego na wniosek KRS ukształtowanej nową ustawą).

Godne uwagi sformułowania

rozstrzyganie w kwestii wznowienia postępowania z przyczyn sygnalizowanych przez obrońcę skazanego jest jednak niedopuszczalne albowiem zgodnie z dyspozycją art. 542 § 4 k.p.k. wznowienie postępowania nie może nastąpić z przyczyn wymienionych w § 3 tego przepisu, tj. z powodu uchybień stanowiących bezwzględne przyczyny odwoławcze wymienionych w art. 439 § 1 k.p.k. jeżeli były one przedmiotem rozpoznania w trybie kasacji. rozpoznanie kasacji rodzi wiążące domniemanie, że sprawa została przez Sąd Najwyższy rozpoznana również z punktu widzenia ewentualnych uchybień z art. 439 § 1 k.p.k., co tym samym blokuje możliwość wznowienia postępowania z urzędu na podstawie art. 542 § 3 k.p.k. regulacja art. 542 § 4 k.p.k. – jak słusznie zauważył Sąd Najwyższy w postanowieniu z 13 lipca 2022 r., sygn. IV KO 160/21 - służyć ma w zamierzeniu ustawodawcy przeciwdziałaniu dublującego się sprawdzania bezwzględnych podstaw odwoławczych.

Skład orzekający

Małgorzata Bednarek

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 542 § 4 k.p.k. w kontekście wznowienia postępowania z powodu wadliwości składu sądu orzekającego, gdy kwestia ta była już przedmiotem rozpoznania w kasacji."

Ograniczenia: Dotyczy wyłącznie sytuacji, gdy kasacja została już prawomocnie rozpoznana przez Sąd Najwyższy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Orzeczenie dotyczy ważnej kwestii proceduralnej związanej z prawem do rzetelnego procesu i niezależnością sądownictwa, a także interpretacji przepisów dotyczących wznowienia postępowania i kasacji.

Czy wadliwy skład sądu zawsze pozwala na wznowienie sprawy? Sąd Najwyższy wyjaśnia granice kasacji.

Sektor

inne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
II KO 126/24
ZARZĄDZENIE
Dnia 17 stycznia 2025 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Małgorzata Bednarek
zarządził
:
1.
na podstawie art. 542 § 3 i § 4 k.p.k. stwierdzić brak podstaw do wznowienia z urzędu postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 21 października 2020 r., sygn. II AKa 439/19 względem skazanego W. W.;
2.  zakreślić sprawę jako załatwioną w inny sposób.
UZASADNIENIE
Pismem z 16 września 2024 r., obrońca skazanego W. W. złożył w trybie art. 9 § 2 k.p.k. wniosek o wznowienie z urzędu postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 21 października 2020 r., sygn. II AKa 439/19. Autor pisma podniósł wystąpienie bezwzględnej podstawy odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. albowiem w składzie sądu odwoławczego orzekał sędzia powołany na stanowisko sędziego Sądu Apelacyjnego w Warszawie na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie ustawy z 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw.
W realiach procesowych niniejszej sprawy rozstrzyganie w kwestii wznowienia postępowania z przyczyn sygnalizowanych przez obrońcę skazanego jest jednak niedopuszczalne albowiem zgodnie z dyspozycją art. 542 § 4 k.p.k. wznowienie postępowania nie może nastąpić z przyczyn wymienionych w § 3 tego przepisu, tj. z powodu uchybień stanowiących bezwzględne przyczyny odwoławcze wymienionych w art. 439 § 1 k.p.k. jeżeli były one przedmiotem rozpoznania w trybie kasacji. Mając na uwadze przytoczoną treść ww. przepisu wskazać należy, że rozpoznanie kasacji rodzi wiążące domniemanie, że sprawa została przez Sąd Najwyższy rozpoznana również z punktu widzenia ewentualnych uchybień z art. 439 § 1 k.p.k., co tym samym blokuje możliwość wznowienia postępowania z urzędu na podstawie art. 542 § 3 k.p.k. Obalenie tego domniemania jest możliwe jedynie w wypadku niewątpliwego stwierdzenia, że uchybienie z art. 439 § 1 k.p.k. zostało ujawnione dopiero po rozpoznaniu sprawy przez Sąd Najwyższy, który w toku postępowania kasacyjnego o istnieniu tego uchybienia nie wiedział i nie miał obiektywnych możliwości jego ujawnienia w oparciu o wówczas dostępne materiały postępowania.
Przechodząc na grunt przedmiotowej sprawy należy stwierdzić, że wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 21 października 2020 r., sygn. II AKa 439/19, został poddany kontroli w postępowaniu kasacyjnym na skutek m.in. kasacji wniesionej przez obrońcę skazanego W. W.. Postanowieniem z 23 listopada 2021 r., sygn. akt II
KK 310/21, Sąd Najwyższy oddalił kasację wniesioną na korzyść tego skazanego jako oczywiście bezzasadną. Oznacza to, że Sąd Najwyższy, będąc zobligowany w postępowaniu kasacyjnym do zbadania kasacji w zakresie uchybień z art. 439 k.p.k., niezależnie od tego czy były one przez skarżącego podnoszone, oddalając kasację, uznał, że orzeczenie kończące prawomocnie postępowanie, którego wznowienia obrońca skazanego oczekuje, nie było dotknięte żadną bezwzględną przyczyną odwoławczą. W tym miejscu wskazać należy, że podnoszona przez wnioskodawcę okoliczność wskazująca na potrzebę wznowienia postępowania nie opiera się na okolicznościach, które ujawniły się już po zakończeniu postępowania kasacyjnego. Skazanemu i jego obrońcy znany był skład sądu orzekający w postępowaniu odwoławczym, skład ten również znany był Sądowi Najwyższemu. Okoliczności wynikające z przywołanych przez obrońcę judykatów tak Sądu Najwyższego, jak i międzynarodowych trybunałów były przedmiotem rozważań prawnych i faktycznych i były one powszechnie znane w dacie wydania wyroku przez Sąd Apelacyjny w Warszawie i postanowienia przez Sąd Najwyższy rozpoznającego kasacje w niniejszej sprawie. Sąd Najwyższy miał pełną świadomość obecnie podnoszonych przez obrońcę okoliczności biorąc pod uwagę chociażby fakt, że sędzia rozpoznający kasację w niniejszej sprawie brał udział w wydaniu przywołanej przez wnioskodawcę uchwały Sądu Najwyższego z 23 stycznia 2020 r., sygn. BSA I-4110-1/20). Ponadto ani skazany, ani jego obrońca również w stosunku do sędziów orzekających w niniejszej sprawie nie składali żadnych wniosków w trybie art. 41 k.p.k.
Zauważyć ponadto należy, że regulacja art. 542 § 4 k.p.k. – jak słusznie zauważył Sąd Najwyższy w postanowieniu z 13 lipca 2022 r., sygn. IV KO 160/21 - służyć ma w zamierzeniu ustawodawcy przeciwdziałaniu dublującego się sprawdzania bezwzględnych podstaw odwoławczych. Przepis ten ma również blokować wybór przez stronę któregoś z dwóch nadzwyczajnych środków zaskarżenia i wskazuje, że podstawą do kwestionowania tego, czy w sprawie zaistniała bezwzględna podstawa odwoławcza jest w pierwszym rzędzie kasacja. Wznowienie postępowania zatem może dotyczyć jedynie sytuacji ujawnionych jako wcześniej nieznane i w wyniku działań po zakończonym postępowaniu kasacyjnym
Mając na względzie powyższe, w realiach niniejszej sprawy wznowienie postępowania uznać należało za niedopuszczalne z mocy ustawy.
ł.n
r.g.
‎

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI