II KO 113/25

Sąd Najwyższy2025-07-10
SNKarnepostępowanie karneWysokanajwyższy
wznowienie postępowaniawadliwa obsada sąduSąd Najwyższyart. 439 k.p.k.niezawisłość sędziowskaKRSnominacje sędziowskieuchwały SN

Sąd Najwyższy odmówił wznowienia postępowania z urzędu, uznając za niezasadną sygnalizację wadliwej obsady sądu w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem.

Sąd Najwyższy rozpatrzył pismo skazanego R. Ś. sygnalizujące konieczność wznowienia postępowania z urzędu z powodu wadliwej obsady sądu. Skazany powołał się na udział sędziów powołanych na podstawie ustawy z 2017 r. Sąd Najwyższy, opierając się na uchwałach Sądu Najwyższego (BSA-I-4110-1/20 i I KZP 2/22), stwierdził, że sama procedura nominacyjna nie przesądza o nienależytej obsadzie sądu. Analiza konkretnej sprawy nie wykazała naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności, a strony nie zgłaszały zastrzeżeń w toku postępowania.

Sąd Najwyższy, rozpoznając pismo skazanego R. Ś. dotyczące sygnalizacji konieczności wznowienia postępowania z urzędu, odmówił jego wznowienia. Skazany wskazywał na bezwzględną przyczynę odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., tj. wadliwą obsadę sądu, powołując się na udział sędziów X. Y. 1 i X. Y. 2, powołanych na podstawie ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa. Sąd Najwyższy, odwołując się do uchwały składu połączonych Izb z dnia 23 stycznia 2020 r. (BSA-I-4110-1/20) oraz uchwały siedmiu sędziów z dnia 2 czerwca 2022 r. (I KZP 2/22), podkreślił, że wadliwość procedury nominacyjnej nie powoduje automatycznie nienależytej obsady sądu. Konieczne jest wykazanie konkretnych okoliczności wskazujących na naruszenie standardu niezawisłości i bezstronności. W analizowanej sprawie Sąd Najwyższy nie stwierdził takich okoliczności, wskazując, że materiały postępowania nie dają podstaw do przyjęcia, iż proces nie spełniał wymogów rzetelności, niezawisłości i bezstronności. Ponadto, strony i ich obrońcy zostali poinformowani o składzie sądu z wyprzedzeniem i nie zgłaszali zastrzeżeń, a skazany brał udział w rozprawie. W związku z tym, Sąd Najwyższy stwierdził brak podstaw do wznowienia postępowania z urzędu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, sygnalizacja taka nie stanowi podstawy do wznowienia postępowania z urzędu, jeśli nie wykazano konkretnych okoliczności naruszających standard niezawisłości i bezstronności sądu.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy powołał się na uchwały BSA-I-4110-1/20 i IKZP 2/22, zgodnie z którymi sama procedura nominacyjna sędziego nie przesądza o nienależytej obsadzie sądu. Konieczne jest wykazanie konkretnych uchybień w zakresie niezawisłości i bezstronności. W analizowanej sprawie takie uchybienia nie zostały wykazane, a strony nie zgłaszały zastrzeżeń.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

brak podstaw do wznowienia postępowania z urzędu

Strony

NazwaTypRola
R. Ś.osoba_fizycznaskazany

Przepisy (3)

Główne

k.p.k. art. 439 § § 1 pkt 2

Kodeks postępowania karnego

Nienależyta obsada sądu zachodzi także wtedy, gdy bierze udział osoba powołana na urząd sędziego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie przepisami ustawy z 2017 r., jeżeli wadliwość procesu powoływania prowadzi do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności.

k.p.k. art. 542 § § 3

Kodeks postępowania karnego

Sąd Najwyższy może z urzędu wznowić postępowanie, jeżeli w orzeczeniu brała udział osoba podlegająca wyłączeniu lub nieuprawniona do orzekania albo w orzeczeniu brał udział sędzia, który podlegał wyłączeniu.

Pomocnicze

Ustawa o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw

Ustawa z dnia 8 grudnia 2017 r. (Dz. U. z 2018 r. poz. 3), dotycząca procedury nominacyjnej sędziów.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Sama wadliwość procedury nominacyjnej sędziego nie przesądza o nienależytej obsadzie sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Konieczność wykazania konkretnych okoliczności naruszających standard niezawisłości i bezstronności sądu (in concreto). Brak zgłoszenia zastrzeżeń co do składu sądu przez strony i obrońców w toku postępowania. Instrumentalny charakter sygnalizacji podstawy wznowienia.

Odrzucone argumenty

Sygnalizacja wadliwej obsady sądu z powodu udziału sędziego powołanego na podstawie ustawy z 2017 r. automatycznie stanowi podstawę do wznowienia postępowania z urzędu.

Godne uwagi sformułowania

sygnalizującym konieczność wznowienia z urzędu postępowania bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. – tj. wadliwej obsady sądu wadliwość procesu powoływania prowadzi, w konkretnych okolicznościach, do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności brak podstaw do przyjęcia a priori, że każdy sędzia sądu powszechnego, który uzyskał nominację w następstwie brania udziału w konkursie przed Krajową Radą Sądownictwa po 17 stycznia 2018 r., nie spełnia minimalnego standardu bezstronności należy wykazać in concreto instrumentalny charakter sygnalizacji podstawy wznowienia

Skład orzekający

Piotr Mirek

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia nienależytej obsady sądu w kontekście nominacji sędziowskich po zmianach w ustawie o KRS z 2017 r. oraz stosowania art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k."

Ograniczenia: Dotyczy spraw, w których podnoszone są zarzuty wadliwej obsady sądu z powodu sposobu powołania sędziów.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii praworządności i niezawisłości sędziowskiej, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie w środowisku prawniczym i społecznym.

Czy sędzia powołany po zmianach w KRS to automatycznie wadliwy sędzia? Sąd Najwyższy wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
II KO 113/25
ZARZĄDZENIE
Dnia 10 lipca 2025 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Piotr Mirek
po zapoznaniu się z pismem skazanego R. Ś., sygnalizującym konieczność wznowienia z urzędu postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 26 kwietnia 2023 r., sygn. akt II AKa 164/22, utrzymującym w mocy wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 19 stycznia 2022 r., sygn. akt VIII K 18/21,
nie stwierdzam podstaw do wznowienia postępowania z urzędu (art. 542 § 3 k.p.k.).
UZASADNIENIE
W dniu 14 maja 2025 r. do Sądu Najwyższego wpłynął wniosek skazanego o wznowienie z urzędu postępowania zakończonego wymienionym na wstępie wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Warszawie, w związku z wystąpieniem w sprawie bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. – tj. wadliwej obsady sądu.
Traktując wniosek skazanego jako sygnalizację wystąpienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej dotykającej wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 26 kwietnia 2023 r., sygn. akt II AKa 164/22, a wynikającej z udziału w składzie orzekającym sędziów X. Y. 1 i X. Y. 2, powołanych do Sądu na podstawie procedury nominacyjnej określonej w ustawie z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 3) stwierdzić trzeba, iż sygnalizacja istnienia uchybienia  z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. okazała się niezasadna.
Zgodnie z wykładnią dokonaną w uchwale składu połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA-I-4110-1/20 (OSNK 2020, z. 2, poz. 7): „Nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. […] zachodzi także wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego w sądzie powszechnym albo wojskowym na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw, jeżeli wadliwość procesu powoływania prowadzi, w konkretnych okolicznościach, do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności”. W uzasadnieniu tej uchwały podkreślono, że wadliwość procedury nominacyjnej nie powoduje automatycznie, iż sąd z udziałem sędziego powołanego w takiej procedurze jest sądem nienależycie obsadzonym w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Powyższy pogląd został potwierdzony stanowiskiem zajętym w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22 (OSNK 2022, z. 6, poz. 22). W uchwale tej wskazano, że brak podstaw do przyjęcia
a priori
, że każdy sędzia sądu powszechnego, który uzyskał nominację w następstwie brania udziału w konkursie przed Krajową Radą Sądownictwa po 17 stycznia 2018 r., nie spełnia minimalnego standardu bezstronności i każdorazowo sąd z jego udziałem jest nienależycie obsadzony w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Oznacza to, że należy wykazać
in concreto
, że z uwagi na dające się zidentyfikować okoliczności związane z powołaniem danego sędziego do sądu, istnieją tego rodzaju wątpliwości, iż sąd, w składzie którego zasiada taki sędzia, jest sądem nienależycie obsadzonym.
Analiza materiałów postępowania prowadzonego wobec skazanego przed Sądem Apelacyjnym w Warszawie nie daje żadnych podstaw do przyjęcia, jakoby jego proces nie spełniał wymogów rzetelności, niezawisłości i bezstronności w rozumieniu nadanym przez ustawę zasadniczą, jak i akty prawa międzynarodowego. Wystąpienia takich okoliczności nie wskazuje się też w treści wniosku sygnalizacyjnego. Zwrócić przy tym trzeba uwagę na instrumentalny charakter sygnalizacji podstawy wznowienia z urzędu. Z akt sprawy wynika, że zarówno skazany, jak i jego obrońca, zostali poinformowani o składzie Sądu odwoławczego wyznaczonego do rozpoznania sprawy z ponad miesięcznym wyprzedzeniem (k. 1177) i nie składali wniosków o wyłączenie sędziego. Co więcej, sprawa skazanego została rozpoznana na rozprawie, w której brał udział zarówno obrońca skazanego, jak i sam skazany w ramach wideokonferencji. Z protokołu rozprawy nie wynika, aby zgłaszali jakiekolwiek zastrzeżenia co do odsady składu orzekającego Sądu. Nie dostrzegł ich również obrońca z urzędu wyznaczony skazanemu w postępowaniu kasacyjnym (opinia z dnia 27 lipca 2023 r. o braku podstaw do wniesienia kasacji k. 1159 – 1166).
Z tych powodów należało stwierdzić brak podstaw do wznowienia postępowania z urzędu.
[J.I.]
[r.g.]
‎

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI