II KO 112/21

Sąd Najwyższy2021-12-16
SNKarnepostępowanie karneWysokanajwyższy
przekroczenie uprawnieńodmowa wszczęcia śledztwazażaleniedobro wymiaru sprawiedliwościbezstronnośćsędziowieSąd NajwyższySąd Rejonowy

Podsumowanie

Sąd Najwyższy przekazał sprawę dotyczącą zażalenia na odmowę wszczęcia śledztwa w sprawie przekroczenia uprawnień przez sędziów innemu sądowi rejonowemu ze względu na dobro wymiaru sprawiedliwości.

Sąd Najwyższy rozpoznał wniosek Sądu Rejonowego w W. o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu. Sprawa dotyczyła zażalenia na postanowienie prokuratora o odmowie wszczęcia śledztwa w sprawie przekroczenia uprawnień przez sędziów Sądu Rejonowego w W. Sąd Rejonowy uznał, że rozpoznawanie tej sprawy przez ten sam sąd mogłoby budzić wątpliwości co do bezstronności. Sąd Najwyższy przychylił się do wniosku, wskazując na potrzebę zapewnienia obiektywizmu i niezawisłości wymiaru sprawiedliwości.

Sąd Najwyższy w Izbie Karnej rozpoznał wniosek Sądu Rejonowego w W. z dnia 16 listopada 2021 r. o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu. Sprawa wywodziła się z zażalenia A. O. na postanowienie prokuratora Prokuratury Rejonowej w W. z dnia 29 czerwca 2021 r. o odmowie wszczęcia śledztwa. Prokurator odmówił wszczęcia śledztwa w sprawie przekroczenia uprawnień lub niedopełnienia obowiązków przez sędziów Sądu Rejonowego w W. w związku z procedowaniem w postępowaniach o sygnaturach akt II K (…), II K (…), II K (…) oraz II K (…), co miało działać na szkodę interesu prywatnego A. O. Sąd Rejonowy w W., właściwy do rozpoznania zażalenia, zwrócił się do Sądu Najwyższego o przekazanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu, argumentując, że rozpoznawanie przez ten sam sąd zażalenia na czyny przypisywane jego sędziom mogłoby wywołać wątpliwości co do obiektywizmu i bezstronności. Sąd Najwyższy uznał wniosek za zasadny, podkreślając, że konfiguracja osobisto-zawodowych powiązań wymaga przekazania sprawy innemu sądowi dla dobra wymiaru sprawiedliwości i zapewnienia braku podejrzeń o brak bezstronności. Sąd Najwyższy powołał się na utrwalony pogląd judykatury, że przekazanie sprawy uzasadnione jest m.in. wtedy, gdy rozstrzygnięciu podlega kwestia zasadności odmowy wszczęcia postępowania karnego o czyn przypisany sędziemu właściwego do rozpoznania sprawy sądu.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, rozpoznawanie przez sąd zażalenia na postanowienie o odmowie wszczęcia śledztwa w sprawie o czyny, które przypisano sędziemu tego sądu, może budzić wątpliwości co do obiektywizmu i bezstronności.

Uzasadnienie

Konfiguracja osobisto-zawodowych powiązań osób, których zachowań dotyczyło zawiadomienie o przestępstwie, z sądem miejscowo właściwym wymaga, by ze względu na dobro wymiaru sprawiedliwości, sprawę rozpoznał inny równorzędny sąd. Tylko takie posunięcie gwarantuje przeprowadzenie postępowania w sposób wolny od podejrzeń co do braku bezstronności sędziów.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

przekazanie sprawy

Strony

NazwaTypRola
A. O.osoba_fizycznawnioskodawca

Przepisy (5)

Główne

k.p.k. art. 37

Kodeks postępowania karnego

Podstawa do przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu.

Pomocnicze

k.p.k. art. 305 § 1 i 3

Kodeks postępowania karnego

Podstawa prawna postanowienia prokuratora o odmowie wszczęcia śledztwa.

k.p.k. art. 17 § 1 pkt 2

Kodeks postępowania karnego

Podstawa prawna odmowy wszczęcia śledztwa z uwagi na brak uzasadnionych podstaw.

k.k. art. 231 § 1

Kodeks karny

Przepis dotyczący przestępstwa przekroczenia uprawnień lub niedopełnienia obowiązków.

k.p.k. art. 306

Kodeks postępowania karnego

Przepis dotyczący rozpoznawania zażalenia na postanowienie o odmowie wszczęcia śledztwa.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Potrzeba zapewnienia obiektywizmu i bezstronności sądu w sytuacji, gdy przedmiotem postępowania są czyny przypisywane sędziemu tego sądu. Zapewnienie dobra wymiaru sprawiedliwości poprzez wyeliminowanie potencjalnych podejrzeń o brak niezawisłości. Utrwalona judykatura wskazująca na zasadność przekazania sprawy w podobnych okolicznościach.

Godne uwagi sformułowania

dobro wymiaru sprawiedliwości wątpliwości co do rozpoznania tej sprawy w sposób obiektywny i bezstronny wolny od podejrzeń co do braku bezstronności sędziów wywołania u zewnętrznych obserwatorów przedmiotowego procesu przekonania, że wymiar sprawiedliwości realizuje swoje konstytucyjne funkcje w sposób prawidłowy i w pełni niezawisły

Skład orzekający

Dariusz Kala

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie przekazania sprawy innemu sądowi ze względu na dobro wymiaru sprawiedliwości, zwłaszcza w kontekście zarzutów wobec sędziów tego sądu."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji proceduralnej związanej z przekazaniem sprawy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje mechanizmy zapewniające bezstronność sądownictwa i pokazuje, jak Sąd Najwyższy reaguje na potencjalne konflikty interesów wewnątrz sądów.

Czy sędzia może być sądzony przez kolegę z tego samego sądu? Sąd Najwyższy odpowiada.

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

SN
Sygn. akt II KO 112/21
POSTANOWIENIE
Dnia 16 grudnia 2021 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Dariusz Kala
w sprawie z zażalenia
A. O.
na postanowienie prokuratora Prokuratury Rejonowej  w W. z dnia 29 czerwca 2021 r.,
sygn. akt PR 1 Ds. (…) , o odmowie wszczęcia śledztwa
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 16 grudnia 2021 r.
wniosku Sądu Rejonowego w W.
z dnia 16 listopada 2021 r., sygn. akt II Kp (…)
o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu,
na podstawie art. 37 k.p.k.
postanowił:
przekazać powyższą sprawę do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Ł.
UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 29 czerwca 2021 r., sygn. akt PR 1 Ds. (…), prokurator Prokuratury Rejonowej w W., na podstawie art. 305 § 1 i 3 k.p.k., art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k. odmówił wszczęcia śledztwa w sprawie zaistniałego nie później niż do dnia 24 maja 2021 r. w W., przekroczenia uprawnień lub niedopełnienia obowiązków przez sędziów orzekających w Sądzie Rejonowym w W. w związku z procedowaniem w postępowaniach o sygnaturach akt II K (…), II K (…), II K (…) oraz II K (…), czym miano działać na szkodę interesu prywatnego A. O., tj. o czyn z art. 231 § 1 k.k.
Od powyższego postanowienia zażalenie wywiodła A. O..
Sąd Rejonowy w W. właściwy do rozpoznania ww. środka zaskarżenia, postanowieniem z dnia 16 listopada 2021 r., sygn. akt II Kp (…),  na podstawie art. 37 k.p.k., zwrócił się do Sądu Najwyższego o przekazanie tej sprawy innemu sądowi równorzędnemu.
W uzasadnieniu wystąpienia wskazano, że sytuacja, w której sąd rozpoznawałby zażalenie na postanowienie o odmowie wszczęcia śledztwa w sprawie o czyny, których według zawiadomienia o przestępstwie miał dopuścić się sędzia tego sądu, w toku postępowań przed tym sądem prowadzonych,  mogłaby wywołać u postronnego obserwatora wątpliwości co do rozpoznania tej sprawy w sposób obiektywny i bezstronny.  Z uwagi na fakt, że taki przypadek zaistniał właśnie w tej sprawie, Sąd Rejonowy uznał za zasadne wystąpienie do Sądu Najwyższego o przekazanie tej sprawy innemu sądowi równorzędnemu z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Wniosek Sądu Rejonowego w W.  zasługiwał na uwzględnienie.
Nie ulega wątpliwości, że konfiguracja osobisto - zawodowych powiązań osób, których zachowań dotyczyło złożone przez A. O. zawiadomienie o przestępstwie, z sądem miejscowo właściwym wymaga, by - ze względu na dobro wymiaru sprawiedliwości - sprawę rozpoznał inny równorzędny sąd. Tylko takie posunięcie jest w stanie zagwarantować przeprowadzenie postępowania w sposób wolny od podejrzeń co do braku bezstronności sędziów orzekających w sprawie, które to podejrzenia mogłaby wywołać już sama tylko świadomość istnienia wskazanych wyżej powiązań. Jest ono również niezbędne do wywołania u zewnętrznych obserwatorów przedmiotowego procesu przekonania, że wymiar sprawiedliwości realizuje swoje konstytucyjne funkcje w sposób prawidłowy i w pełni niezawisły (por. postanowienie SN z dnia 14 lipca 2010 r., sygn. akt V KO 66/10).
Podkreślenia również wymaga, że zgodnie z utrwalonym w judykaturze poglądem, przekazanie sprawy z uwagi na „dobro wymiaru sprawiedliwości” uzasadnione jest m.in. wtedy, gdy rozstrzygnięciu w postępowaniu sądowym, w trybie art. 306 k.p.k., podlega kwestia zasadności odmowy wszczęcia postępowania karnego o czyn, który przypisano w zawiadomieniu o popełnieniu przestępstwa sędziemu właściwego do rozpoznania sprawy sądu (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 maja 2008 r., III KO 30/08, OSNwSK 2008/1/109).
Uwzględniając powyższe, Sąd Najwyższy orzekł jak w części dyspozytywnej postanowienia.

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę