II KO 108/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpatrzył pisma skazanych M.S. i M.G., którzy domagali się wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 25 lutego 2020 r. (sygn. akt II AKa 322/19). Głównym argumentem skazanych było rzekome wadliwe obsadzenie składu orzekającego przez tzw. 'neosędziego', co miało stanowić uchybienie z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. (nienależyta obsada sądu). Sąd Najwyższy potraktował pisma skazanych jako sygnalizację potrzeby wznowienia postępowania z urzędu. W uzasadnieniu Sąd odwołał się do utrwalonego orzecznictwa, zgodnie z którym wznowienie postępowania z powodu nienależytej obsady sądu może nastąpić tylko z urzędu. Podkreślono, że pogląd skazanych, iż udział sędziego powołanego po zmianach w Krajowej Radzie Sądownictwa automatycznie skutkuje nienależytą obsadą, jest błędny. Sąd Najwyższy przywołał uchwałę I KZP 2/22, która stwierdza brak podstaw do a priori przyjęcia, że każdy sędzia nominowany po 17 stycznia 2018 r. nie spełnia standardu bezstronności. Sąd wskazał, że aby uznać sąd za nienależycie obsadzony, strona musi wykazać konkretne okoliczności naruszenia niezawisłości i bezstronności sędziego. Skazani nie przedstawili takich dowodów. Dodatkowo, Sąd zauważył, że kwestia obsady sądu z udziałem sędzi X.Y. była już przedmiotem analizy Sądu Najwyższego w innych sprawach, gdzie uznano, że nie skutkuje to nienależytą obsadą. Sąd Najwyższy przypomniał również, że w przypadku oddalenia kasacji, w której nie podniesiono zarzutu nienależytej obsady, istnieje domniemanie, że takie uchybienie nie zostało stwierdzone. Wobec powyższego, Sąd Najwyższy zarządził niestwierdzenie podstaw do wznowienia postępowania z urzędu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja pojęcia nienależytej obsady sądu w kontekście zmian w KRS oraz trybu wznowienia postępowania z urzędu.
Dotyczy głównie spraw karnych, gdzie podnoszone są zarzuty dotyczące składu sądu.
Zagadnienia prawne (2)
Czy udział w składzie sądu sędziego powołanego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. stanowi nienależytą obsadę sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sam fakt powołania sędziego po zmianach w KRS nie przesądza o nienależytej obsadzie sądu. Strona musi wykazać konkretne okoliczności naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołał się na swoje orzecznictwo (m.in. I KZP 2/22), zgodnie z którym nie można a priori przyjmować, że każdy sędzia nominowany po 17 stycznia 2018 r. nie spełnia minimalnego standardu bezstronności. Wskazano, że wadliwość procesu powoływania sędziego musi prowadzić w konkretnych okolicznościach do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności, co strona musi udowodnić.
Czy postępowanie w przedmiocie wznowienia postępowania z powodu nienależytej obsady sądu może być wszczęte na wniosek strony?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wznowienie postępowania na podstawie art. 542 § 3 k.p.k. w razie ujawnienia się uchybień z art. 439 § 1 k.p.k. może nastąpić tylko z urzędu.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołał się na uchwałę składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 24 maja 2005 r., IKZP 5/05, zgodnie z którą wznowienie postępowania z powodu bezwzględnych przyczyn odwoławczych może nastąpić wyłącznie z urzędu, a nie na wniosek strony. Pisma strony należy traktować jako sygnalizację potrzeby wznowienia z urzędu.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M.S. | osoba_fizyczna | skazany |
| M.G. | osoba_fizyczna | skazany |
Przepisy (6)
Główne
k.p.k. art. 439 § 1
Kodeks postępowania karnego
Nienależyta obsada sądu jako bezwzględna przyczyna odwoławcza.
k.p.k. art. 542 § 3
Kodeks postępowania karnego
Podstawa wznowienia postępowania w razie ujawnienia się uchybień z art. 439 § 1 k.p.k.
Pomocnicze
Ustawa o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw
Ustawa dotycząca sposobu ukształtowania składu KRS, której stosowanie było kwestionowane przez skazanych.
k.p.k. art. 118 § 1
Kodeks postępowania karnego
Obowiązek wyznaczenia obrońcy z urzędu.
k.p.k. art. 9 § 2
Kodeks postępowania karnego
Obowiązek sądu czuwania nad tokiem postępowania.
k.p.k. art. 536
Kodeks postępowania karnego
Obowiązek Sądu Najwyższego zbadania istnienia uchybień z art. 439 k.p.k. nawet, gdy nie podniesiono takiego zarzutu w kasacji.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd Najwyższy konsekwentnie orzeka, że wznowienie postępowania z powodu nienależytej obsady sądu może nastąpić tylko z urzędu. • Udział sędziego nominowanego po zmianach w KRS nie przesądza automatycznie o nienależytej obsadzie sądu. • Strona musi wykazać konkretne okoliczności naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności sędziego. • Kwestia obsady sądu z udziałem sędzi X.Y. była już przedmiotem analizy Sądu Najwyższego i nie skutkowała uznaniem sądu za nienależycie obsadzony.
Odrzucone argumenty
Udział sędziego powołanego na wniosek KRS ukształtowanej w trybie ustawy z 2017 r. stanowi automatycznie nienależytą obsadę sądu. • Skazani mają prawo wnioskować o wznowienie postępowania z powodu nienależytej obsady sądu i żądać wyznaczenia obrońcy do tej czynności.
Godne uwagi sformułowania
zbędnie ubiegają się o wyznaczenie obrońców z urzędu w celu sporządzenia przez te podmioty fachowe wniosków o wznowienie postępowania • Sąd Najwyższy od dawna konsekwentnie wskazuje, że wznowienie postępowania na podstawie art. 542 § 3 k.p.k., tj. w razie ujawnienia się jednego z uchybień wymienionych w art. 439 § 1 k.p.k., może nastąpić tylko z urzędu, a nie na wniosek strony • brak jest podstaw do przyjęcia a priori, że każdy sędzia sądu powszechnego, który uzyskał nominację w następstwie brania udziału w konkursie przed Krajową Radą Sądownictwa po 17 stycznia 2018 r., nie spełnia minimalnego standardu bezstronności i każdorazowo sąd z jego udziałem jest nienależycie obsadzony • powinna wykazać in concreto, że z uwagi na dające się zidentyfikować okoliczności związane z powołaniem danego sędziego do pełnienia urzędu, istnieją tego rodzaju wątpliwości, iż sąd, w składzie którego zasiadał taki sędzia, był sądem nienależycie obsadzonym • przy braku pisemnego uzasadnienia orzeczenia zachodzi domniemanie, że tego rodzaju uchybienia nie stwierdził
Skład orzekający
Zbigniew Puszkarski
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia nienależytej obsady sądu w kontekście zmian w KRS oraz trybu wznowienia postępowania z urzędu."
Ograniczenia: Dotyczy głównie spraw karnych, gdzie podnoszone są zarzuty dotyczące składu sądu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Orzeczenie dotyczy gorącego tematu 'neosędziów' i ich wpływu na procesy sądowe, co jest istotne dla prawników i opinii publicznej.
“Czy 'neosędzia' w składzie sądu automatycznie oznacza wadliwy wyrok? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.