II KO 102/23

Sąd Najwyższy2023-09-11
SNKarnepostępowanie karneŚrednianajwyższy
wyłączenie sędziegosąd najwyższysąd apelacyjnyorganizacja sąduprawo do sądubezstronność sędziegokpk

Sąd Najwyższy nie uwzględnił wniosku Sądu Apelacyjnego o przekazanie sprawy o wyłączenie sędziego innemu sądowi, ponieważ problem organizacyjny, który był podstawą wniosku, został już rozwiązany.

Sąd Apelacyjny w Warszawie złożył wniosek do Sądu Najwyższego o przekazanie sprawy dotyczącej wyłączenia sędziego innemu sądowi równorzędnemu. Podstawą wniosku była zmiana organizacji pracy wydziału karnego, która miała polegać na wyłączeniu większości sędziów od rozpoznawania wniosków o wyłączenie sędziego. Sąd Najwyższy nie uwzględnił wniosku, ponieważ w międzyczasie przywrócono poprzedni podział czynności sędziów, eliminując problem organizacyjny.

Sąd Najwyższy rozpoznał wniosek Sądu Apelacyjnego w Warszawie o przekazanie sprawy dotyczącej wyłączenia sędziego innemu sądowi równorzędnemu. Wniosek opierał się na zarzucie, że zmiana organizacji pracy II Wydziału Karnego Sądu Apelacyjnego, polegająca na wyznaczeniu tylko trzech sędziów do rozpoznawania wniosków o wyłączenie, narusza prawo do sądu ustanowionego ustawą. Sąd Najwyższy uznał, że bezstronność sędziego jest kluczowa dla zaufania do wymiaru sprawiedliwości, a wnioski o wyłączenie są ważnym instrumentem jej weryfikacji. Jednakże, decydującym czynnikiem dla rozstrzygnięcia wniosku była kolejna zmiana organizacji pracy sądu, która przywróciła poprzedni podział czynności sędziów. Wobec tego, sprawy o wyłączenie sędziego miały być przydzielane wszystkim sędziom na zasadach ogólnych, co usunęło podstawę do przekazania sprawy innemu sądowi. W związku z tym Sąd Najwyższy postanowił nie uwzględnić wniosku.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, jeśli problem organizacyjny został już usunięty poprzez przywrócenie poprzedniego podziału czynności sędziów.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że choć bezstronność sędziego jest fundamentalna, a wnioski o wyłączenie są ważnym instrumentem jej ochrony, to w niniejszej sprawie problem organizacyjny, który stanowił podstawę wniosku o przekazanie sprawy, został już rozwiązany poprzez przywrócenie poprzedniego podziału czynności sędziów. Wobec tego brak było podstaw do przekazania sprawy innemu sądowi.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

wniosek nie uwzględniony

Strona wygrywająca

Sąd Apelacyjny w Warszawie (wniosek nie uwzględniony)

Strony

NazwaTypRola
J. N.osoba_fizycznawnioskodawca
Sąd Apelacyjny w Warszawieinstytucjawnioskodawca
S.M.osoba_fizycznasędzia
P. S.osoba_fizycznasędzia
A.N.osoba_fizycznasędzia
P.B.osoba_fizycznasędzia

Przepisy (1)

Główne

k.p.k. art. 37

Kodeks postępowania karnego

a contrario

Argumenty

Skuteczne argumenty

Przywrócenie poprzedniego podziału czynności sędziów w II Wydziale Karnym Sądu Apelacyjnego w Warszawie, co usunęło podstawę do wniosku o przekazanie sprawy.

Odrzucone argumenty

Zmiana organizacji pracy wydziału karnego, polegająca na wyznaczeniu tylko trzech sędziów do rozpoznawania wniosków o wyłączenie, narusza prawo do sądu ustanowionego ustawą.

Godne uwagi sformułowania

bezstronność sędziego stanowi opokę zaufania do sądów i sprawowanego przez nie wymiaru sprawiedliwości rozpoznanie tych wniosków przez sąd wyznaczony w wadliwym i pozbawionym podstawy prawnej trybie, mogłoby prowadzić do pozbawienia strony prawa do rozpoznania jego sprawy sąd ustanowiony ustawą

Skład orzekający

Marek Pietruszyński

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 37 k.p.k. w kontekście wniosków o wyłączenie sędziego i zmian organizacyjnych w sądzie. Podkreślenie znaczenia prawa do sądu ustanowionego ustawą."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji organizacyjnej w sądzie i jej szybkiego rozwiązania. Nie stanowi przełomowej zmiany w orzecznictwie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego - prawa do sądu i bezstronności sędziego, ale rozstrzygnięcie jest oparte na zmianie organizacyjnej, co czyni ją mniej przełomową.

Czy zmiana w organizacji pracy sądu może pozbawić Cię prawa do sprawiedliwego procesu?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
II KO 102/23
POSTANOWIENIE
Dnia 11 września 2023 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Marek Pietruszyński
w sprawie J. N.
po rozpoznaniu na posiedzeniu w Izbie Karnej w dniu 11 września 2023 r. wniosku Sądu Apelacyjnego w Warszawie zawartego w postanowieniu z dnia 18 lipca 2023 r., sygn. II AKz 377/23 o przekazanie sprawy o wyłączenie sędziego do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu,
na podstawie art. 37 k.p.k. a contrario
p o s t a n o w i ł:
wniosku nie uwzględnić.
UZASADNIENIE
Do Sądu Najwyższego wpłynął wniosek Sądu Apelacyjnego w Warszawie o przekazanie sprawy w przedmiocie wniosku o wyłączenie sędziego Sądu Apelacyjnego S.M. od orzekania w sprawie II AKz 377/23 innemu sądowi równorzędnemu z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości. We wniosku wskazano, że od dnia 16 czerwca 2023 r. nastąpiła zmiana zakresu czynności sędziów II Wydziału Karnego Sądu Apelacyjnego w Warszawie, polegająca na powierzeniu spraw obejmujących wnioski o wyłączenie sędziego, wskazanym sędziom tego Sądu: SSA P. S., SSA A.N. oraz SSO del. P.B., z jednoczesnym wyłączeniem od rozpoznania takich spraw pozostałych sędziów orzekających w tym Wydziale. W ocenie wnioskodawcy wyłączenie pozostałych sędziów od orzekania we wskazanych  sprawach, w drodze decyzji prezesa  sądu o podziale czynności na podstawie dowolnych i nieznanych  kryteriów  jest sprzeczne z prawem, a wyznaczeni imiennie do rozpoznania wniosków sędziowie nie utworzą sądu ustanowionego ustawą.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Wniosek Sądu Apelacyjnego w Warszawie nie został uwzględniony ze względu na ustanie podniesionych w nim podstaw, wskazujących na wadliwe ukształtowanie składu  sądu mającego procedować w przedmiocie wniosków o wyłączenie sędziego.
W kontekście wniosku podnieść należało, że bezstronność sędziego stanowi  opokę  zaufania do sądów i sprawowanego  przez nie wymiaru sprawiedliwości. Składane wnioski o wyłączenie sędziego stanowią realny instrument pozwalający na weryfikację standardu bezstronności sędziego, dlatego rozpoznanie tych wniosków przez sąd wyznaczony w wadliwym i pozbawionym podstawy prawnej trybie, mogłoby prowadzić do pozbawienia strony prawa do rozpoznania jego sprawy, przyjmując interpretację tego pojęcia w zgodzie z treścią  uchwale składy 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 13 czerwca 2023 r., I KZP 22/2, przez sąd bezstronny i niezawisły.
Decydujące jednak dla rozstrzygnięcia wniosku, mimo trafności  argumentacji  przedstawionej we wniosku miał fakt, że po wystąpieniu przez sąd z wnioskiem nastąpiła kolejna zmiana zakresu czynności sędziów orzekających w II Wydziale karnym tego Sądu. Z pisma Prezesa  Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 21 lipca 2023 r., z wyciągu z protokołu nr 16/2023 z posiedzenia Kolegium Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 18 lipca 2023 r. oraz „ informacji o podziale czynności oraz sposobie uczestniczenia w przydziale spraw w Sądzie  Apelacyjnym w Warszawie” wynika, że przywrócono  zakres czynności sędziów orzekających w II Wydziale Karnym obowiązujący przed 16 czerwca 2023 r. Wobec  czego sprawy o wyłączenie sędziego  będą przydzielane do rozpoznania wszystkim sędziom na zasadach ogólnych, nie zaś rozpoznawane będą wyłącznie przez imiennie  wyznaczonych sędziów.
Zatem wobec tej zmiany podziału czynności i usunięcia kwestionowanych regulacji organizacyjnych, brak było podstaw aby  w trybie art. 37 k.p.k. odstąpić od zasady rozpoznania  sprawy przez sąd właściwy.
Z tych względów postanowiono jak na wstępie.
[SOP]
[ms]

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI