II KO 101/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał pismo pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego, które sygnalizowało potrzebę wznowienia z urzędu postępowania kasacyjnego. Postępowanie to zostało zakończone postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 2 kwietnia 2025 r. (sygn. akt II KK 470/24), w którym oddalono kasację jako oczywiście bezzasadną. Pełnomocnik argumentował, że postanowienie zostało wydane przez sędziego, którego powołanie budzi wątpliwości co do niezależności i bezstronności, co stanowi podstawę do wznowienia postępowania na podstawie art. 542 § 3 k.p.k. w związku z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Sąd Najwyższy stwierdził jednak niedopuszczalność wznowienia z urzędu. W uzasadnieniu podkreślono, że postanowienie o oddaleniu kasacji nie jest orzeczeniem kończącym postępowanie w rozumieniu art. 540 § 1 k.p.k., a jedynie rozstrzyga o niezasadności skargi. W związku z tym, nawet ujawnienie uchybień z art. 439 § 1 k.p.k. w postępowaniu kasacyjnym nie otwiera drogi do wznowienia postępowania zakończonego takim postanowieniem. Sąd odwołał się do utrwalonej linii orzeczniczej, wskazując, że kwestie związane z kryzysem konstytucyjnym wymagają interwencji ustawodawcy, a nie modyfikacji wykładni przepisów, która powinna pozostać stabilna. Kosztami postępowania wznowieniowego obciążono Skarb Państwa.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaNiedopuszczalność wznowienia postępowania kasacyjnego zakończonego postanowieniem o oddaleniu kasacji, nawet w przypadku zarzutów dotyczących niezależności sądownictwa.
Dotyczy specyficznej sytuacji wznowienia postępowania kasacyjnego zakończonego postanowieniem o oddaleniu kasacji. Nie dotyczy wznowienia postępowań zakończonych merytorycznym orzeczeniem Sądu Najwyższego.
Zagadnienia prawne (2)
Czy postanowienie Sądu Najwyższego o oddaleniu kasacji podlega wznowieniu z urzędu, zwłaszcza w kontekście zarzutów dotyczących niezależności sędziego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, postanowienie o oddaleniu kasacji nie jest orzeczeniem kończącym postępowanie w rozumieniu przepisów o wznowieniu postępowania, a zatem wznowienie z urzędu jest niedopuszczalne.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że postanowienie o oddaleniu kasacji jedynie rozstrzyga o niezasadności skargi i nie narusza prawomocności orzeczenia, które było zaskarżone. W związku z tym nie stanowi ono podstawy do wznowienia postępowania, nawet jeśli pojawią się zarzuty dotyczące wadliwości powołania sędziego.
Czy zarzuty dotyczące niezależności i bezstronności sędziego, wynikające z trybu jego powołania, mogą stanowić podstawę do wznowienia postępowania kasacyjnego zakończonego postanowieniem o oddaleniu kasacji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, ujawnienie uchybienia z kręgu art. 439 § 1 k.p.k. w postępowaniu kasacyjnym w związku z oddaleniem kasacji nie rzutuje na konieczność wznowienia postępowania sądowego zakończonego prawomocnym orzeczeniem.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że kwestie związane z kryzysem konstytucyjnym i niezależnością sądownictwa wymagają interwencji ustawodawcy, a nie modyfikacji utrwalonej wykładni przepisów, która powinna być stabilna. Postanowienie o oddaleniu kasacji nie jest orzeczeniem kończącym postępowanie w rozumieniu art. 540 § 1 k.p.k., co wyklucza możliwość wznowienia.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| S. P. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego | inne | oskarżyciel posiłkowy |
| adw. J. K. | inne | pełnomocnik |
| adw. Janusz Kanarek | inne | pełnomocnik |
Przepisy (8)
Główne
k.p.k. art. 540 § 1
Kodeks postępowania karnego
Postępowanie kasacyjne zakończone postanowieniem Sądu Najwyższego oddalającym kasację w ogóle nie podlega procedurze wznowieniowej.
k.p.k. art. 542 § 3
Kodeks postępowania karnego
Wznowienie postępowania z urzędu w przypadku ujawnienia się bezwzględnej przyczyny odwoławczej.
k.p.k. art. 439 § 1
Kodeks postępowania karnego
Katalog bezwzględnych przyczyn odwoławczych.
Pomocnicze
k.p.k. art. 638
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 537 § 2
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 536
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 544 § 2
Kodeks postępowania karnego
Ustawa o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw
Przepisy dotyczące ukształtowania Krajowej Rady Sądownictwa.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Postanowienie o oddaleniu kasacji nie jest orzeczeniem kończącym postępowanie w rozumieniu art. 540 § 1 k.p.k. • Utrwalona linia orzecznicza Sądu Najwyższego w przedmiocie niedopuszczalności wznowienia postępowania kasacyjnego zakończonego postanowieniem o oddaleniu kasacji. • Kwestie dotyczące niezależności sądownictwa wymagają interwencji ustawodawcy, a nie modyfikacji wykładni prawa.
Odrzucone argumenty
Potrzeba wznowienia postępowania kasacyjnego z powodu wadliwego powołania sędziego (naruszenie art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. w związku z art. 542 § 3 k.p.k.).
Godne uwagi sformułowania
pismo nadesłane przez adw. Janusza Kanarka nie stanowi wniosku o wznowienie postępowania w rozumieniu przepisów Rozdziału 56 Kodeksu postępowania karnego, stanowiąc wyłącznie sygnalizację możliwości zaistnienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej • postępowanie kasacyjne zakończone postanowieniem Sądu Najwyższego oddalającym kasację w ogóle nie podlega procedurze wznowieniowej • wznowienie, określone przepisem art. 540 § 1 k.p.k. oraz w art. 542 § 3 k.p.k., następuje w odniesieniu do postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem. Do tej kategorii orzeczeń należą tylko orzeczenia Sądu Najwyższego rozstrzygające merytorycznie o przedmiocie procesu • nie budzi oczywiście wątpliwości okoliczność, że sygnalizowane kwestie dotyczące kryzysu konstytucyjnego są niezwykle ważne. Zdaniem Sądu Najwyższego w składzie poszerzonym wymagają one jednak stosownej interwencji ustawodawcy, a nie dostosowywania wykładni przepisów do tej szczególnej sytuacji poprzez odejście od utrwalonych od wielu lat, tak w orzecznictwie, jak i w literaturze poglądów prezentowanych na omawianym gruncie. Stabilna wykładnia prawa stanowi przecież istotną wartość • oddalając kasację Sąd Najwyższy orzeka jedynie o niezasadności skargi kasacyjnej, i w żadnym wypadku nie wkracza w sferę, w której zaskarżony kasacją wyrok korzysta z powagi rzeczy osądzonej
Skład orzekający
Ryszard Witkowski
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Niedopuszczalność wznowienia postępowania kasacyjnego zakończonego postanowieniem o oddaleniu kasacji, nawet w przypadku zarzutów dotyczących niezależności sądownictwa."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wznowienia postępowania kasacyjnego zakończonego postanowieniem o oddaleniu kasacji. Nie dotyczy wznowienia postępowań zakończonych merytorycznym orzeczeniem Sądu Najwyższego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnych kwestii ustrojowych związanych z niezależnością sądownictwa i sposobem interpretacji przepisów proceduralnych w kontekście kryzysu konstytucyjnego, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie w środowisku prawniczym.
“Czy wadliwie powołany sędzia może unieważnić wyrok? Sąd Najwyższy odpowiada.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.