II KM 1175/03
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód W. W. wystąpił z powództwem o uznanie za bezskuteczne wobec niego dwóch umów dotyczących nieruchomości: umowy sprzedaży z 19 listopada 2004 roku zawartej między dłużnikami B. i A. D. a S. G. oraz umowy dożywocia z 20 października 2005 roku zawartej między S. G. a A. B. Powód, będący wierzycielem dłużników, twierdził, że zawarcie tych umów uniemożliwiło mu skuteczne dochodzenie wierzytelności. Sąd Rejonowy oddalił powództwo, wskazując, że choć umowa sprzedaży mogła spełniać przesłanki skargi pauliańskiej (art. 527 KC), w tym ze względu na bliski stosunek nabywcy S. G. do dłużników, to umowa dożywocia zawarta między S. G. a A. B. nie mogła być uznana za bezskuteczną na podstawie art. 531 § 2 KC z powodu braku dowodów na wiedzę A. B. o okolicznościach uzasadniających uznanie wcześniejszej czynności za bezskuteczną. Sąd Okręgowy, rozpoznając apelację powoda, podzielił ustalenia i ocenę prawną Sądu Rejonowego. Podkreślił, że apelacja nie wykazała błędów w ocenie dowodów przez Sąd I instancji, a jedynie przedstawiła wybiórczą interpretację materiału dowodowego. Sąd Okręgowy stwierdził, że powód nie udowodnił, iż pozwana A. B. wiedziała o okolicznościach uzasadniających uznanie czynności dłużnika za bezskuteczną, co jest konieczne do uwzględnienia powództwa na podstawie art. 531 § 2 KC. Nawet wiedza o toczącym się postępowaniu egzekucyjnym nie jest równoznaczna z wiedzą o pokrzywdzeniu wierzyciela. Wobec braku możliwości uznania za bezskuteczną umowy dożywocia, powództwo zostało oddalone.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przesłanek uznania za bezskuteczną umowy dożywocia zawartej przez osobę trzecią z osobą czwartą w kontekście skargi pauliańskiej, zwłaszcza w zakresie wymogu udowodnienia wiedzy nabywcy o pokrzywdzeniu wierzyciela.
Dotyczy specyficznej sytuacji, gdzie dwie kolejne czynności prawne dotyczyły tej samej nieruchomości, a kluczowe znaczenie miało udowodnienie wiedzy nabywcy w drugiej, odpłatnej transakcji.
Zagadnienia prawne (3)
Czy umowa dożywocia zawarta przez osobę trzecią (nabywcę nieruchomości) z osobą czwartą może być uznana za bezskuteczną wobec pierwotnego wierzyciela dłużnika, jeśli osoba czwarta wiedziała o okolicznościach uzasadniających uznanie czynności dłużnika za bezskuteczną?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli strona powodowa nie udowodniła, że osoba czwarta (nabywca w umowie dożywocia) posiadała wiedzę o okolicznościach uzasadniających uznanie wcześniejszej czynności za bezskuteczną.
Uzasadnienie
Zgodnie z art. 531 § 2 KC, w przypadku gdy osoba trzecia rozporządziła uzyskaną korzyścią, wierzyciel może wystąpić przeciwko osobie, na rzecz której rozporządzenie nastąpiło, tylko jeśli ta osoba wiedziała o okolicznościach uzasadniających uznanie czynności dłużnika za bezskuteczną. W przypadku umowy odpłatnej, ciężar dowodu spoczywa na wierzycielu, a domniemania z art. 527 § 3 KC nie mają zastosowania.
Czy wiedza pozwanej A. B. o toczącym się postępowaniu egzekucyjnym wobec poprzednich właścicieli nieruchomości jest wystarczająca do uznania, że wiedziała ona o okolicznościach uzasadniających uznanie czynności dłużnika za bezskuteczną?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wiedza o toczącym się postępowaniu egzekucyjnym nie jest równoznaczna z wiedzą o pokrzywdzeniu wierzyciela.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy podkreślił, że wiedza o postępowaniu egzekucyjnym jest czym innym niż wiedza o tym, że poprzednia umowa zbycia nieruchomości została dokonana z pokrzywdzeniem wierzyciela. Materiał dowodowy nie dawał podstaw do przyjęcia, że pozwana wiedziała o okolicznościach uzasadniających uznanie czynności dłużnika za bezskuteczną.
Czy umowa sprzedaży nieruchomości zawarta przez dłużników z osobą trzecią (ojcem jednego z dłużników) może być uznana za bezskuteczną wobec wierzyciela?
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli spełnione są przesłanki z art. 527 KC, w tym świadomość pokrzywdzenia wierzycieli przez dłużnika i wiedza o tym osoby trzeciej (lub możliwość dowiedzenia się przy zachowaniu należytej staranności).
Uzasadnienie
Sąd Rejonowy uznał, że umowa sprzedaży z dnia 19 listopada 2004 roku spełniła przesłanki skargi pauliańskiej, ponieważ uszczupliła majątek dłużników, doprowadzając do ich niewypłacalności, a nabywca (S. G.), będąc w bliskim stosunku z dłużnikiem, objęty był domniemaniem wiedzy o świadomości pokrzywdzenia wierzycieli.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| W. W. | osoba_fizyczna | powód |
| A. B. | osoba_fizyczna | pozwany |
| S. G. | osoba_fizyczna | pozwany |
| B. i A. D. | osoba_fizyczna | dłużnik |
Przepisy (9)
Główne
k.c. art. 527 § 1
Kodeks cywilny
Gdy wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową, każdy z wierzycieli może żądać uznania tej czynności za bezskuteczną w stosunku do niego, jeżeli dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli, a osoba trzecia o tym wiedziała lub przy zachowaniu należytej staranności mogła się dowiedzieć.
k.c. art. 527 § 2
Kodeks cywilny
Jeżeli wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową, wierzyciel może żądać uznania za bezskuteczną czynności prawnej, gdy dłużnik działał ze świadomością, że czynność ta doprowadzi albo mogła doprowadzić do jego niewypłacalności, a osoba trzecia o tym wiedziała lub mogła się dowiedzieć.
k.c. art. 531 § 2
Kodeks cywilny
W wypadku gdy osoba trzecia rozporządziła uzyskaną korzyścią, wierzyciel może wystąpić bezpośrednio przeciwko osobie, na której rzecz rozporządzenie nastąpiło, jeżeli osoba ta wiedziała o okolicznościach uzasadniających uznanie czynności dłużnika za bezskuteczną albo jeżeli rozporządzenie było nieodpłatne.
Pomocnicze
k.c. art. 527 § 3
Kodeks cywilny
Jeżeli wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli uzyskała korzyść majątkową osoba będąca w bliskim z nim stosunku, domniemywa się, że osoba ta wiedziała, iż dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli.
KPC art. 233 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału.
KPC art. 328 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Uzasadnienie wyroku powinno zawierać wskazanie podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, a w sprawach o prawa majątkowe także dowody dopuszczone w procesie i ich oceny.
KPC art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji oddala apelację, jeżeli jest bezzasadna.
KPC art. 930 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Jeżeli w toku egzekucji z nieruchomości dłużnika nastąpiło jej zbycie, postępowanie egzekucyjne jest kontynuowane z wniosku wierzyciela przeciwko nabywcy.
k.c. art. 6
Kodeks cywilny
Ciężar dowodu spoczywa na osobie, która z jakiegokolwiek faktu prawnego wywodzi skutki prawne.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak dowodów na wiedzę pozwanej A. B. o okolicznościach uzasadniających uznanie czynności dłużnika za bezskuteczną w rozumieniu art. 531 § 2 KC. • Wiedza o toczącym się postępowaniu egzekucyjnym nie jest równoznaczna z wiedzą o pokrzywdzeniu wierzyciela.
Odrzucone argumenty
Umowa sprzedaży z dnia 19 listopada 2004 roku powinna zostać uznana za bezskuteczną wobec powoda na podstawie art. 527 KC. • Pozwana A. B. miała świadomość toczącego się postępowania egzekucyjnego, co powinno być wystarczające do uznania umowy dożywocia za bezskuteczną. • Sąd I instancji naruszył zasady oceny dowodów i popełnił błąd w ustaleniach faktycznych.
Godne uwagi sformułowania
Istotą dochodzonego w rozpoznawanej sprawie roszczenia, opartego na konstrukcji skargi pauliańskiej, jest uzyskanie przez wierzyciela możliwości egzekucji z przedmiotów majątkowych należących do dłużnika, które wyszły z jego majątku na podstawie czynności prawnych dokonanych z pokrzywdzeniem wierzycieli... • W tym wypadku ustawa nie przewiduje jakichkolwiek domniamań ułatwiających powodowi dochodzenie jego roszczenia; przeciwnie, zgodnie z ogólnymi regułami art. 6 KC, to na powodzie ciąży procesowy obowiązek udowodnienia przesłanek możliwości uznania czynności za bezskuteczną. • Czym innym jest wiedza pozwanej o toczącym się postępowaniu egzekucyjnym, a zupełnie czym innym wiedza, że poprzednia umowa zbycia nieruchomości dokonana była z pokrzywdzeniem wierzyciela...
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek uznania za bezskuteczną umowy dożywocia zawartej przez osobę trzecią z osobą czwartą w kontekście skargi pauliańskiej, zwłaszcza w zakresie wymogu udowodnienia wiedzy nabywcy o pokrzywdzeniu wierzyciela."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdzie dwie kolejne czynności prawne dotyczyły tej samej nieruchomości, a kluczowe znaczenie miało udowodnienie wiedzy nabywcy w drugiej, odpłatnej transakcji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa ilustruje złożoność skargi pauliańskiej, szczególnie gdy nieruchomość przechodzi przez kilka rąk. Pokazuje, jak ważne jest udowodnienie wiedzy o pokrzywdzeniu wierzyciela, a nie tylko o samym postępowaniu egzekucyjnym.
“Czy wiedza o długu wystarczy, by odzyskać nieruchomość? Sąd wyjaśnia pułapki skargi pauliańskiej.”
Dane finansowe
WPS: 98 739,03 PLN
wierzytelność główna: 98 739,03 PLN
odsetki: 10 513,8 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.