II KKN 387/99

Sąd NajwyższyWarszawa2000-01-05
SAOSKarneprzestępstwa przeciwko wiarygodności dokumentówWysokanajwyższy
fałszerstwofałszowanie pieniędzyart. 310 kkskład sądukasacjaSąd Najwyższypostępowanie karneuchylenie wyroku

Sąd Najwyższy uchylił wyrok skazujący za fałszowanie pieniędzy z powodu naruszenia przepisów o składzie sądu, nakazując ponowne rozpoznanie sprawy w prawidłowym składzie.

Prokurator Generalny wniósł kasację od wyroku Sądu Okręgowego w O., który skazał A. J. za fałszowanie pieniędzy (art. 310 § 1 i 2 kk, w mniejszej wadze z § 3 kk). Zarzut dotyczył obrazy art. 28 § 3 kpk, gdyż sprawę rozpoznał sąd w składzie jednego sędziego i dwóch ławników, zamiast wymaganego składu dwóch sędziów i trzech ławników dla przestępstw zagrożonych karą 25 lat pozbawienia wolności lub dożywotniego pozbawienia wolności. Sąd Najwyższy uznał kasację za zasadną, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, podkreślając, że miarodajna dla składu sądu jest kwalifikacja czynu z aktu oskarżenia.

Sprawa dotyczy kasacji wniesionej przez Prokuratora Generalnego na niekorzyść oskarżonego A. J., skazanego przez Sąd Okręgowy w O. za przestępstwo fałszowania pieniędzy (art. 310 § 1 i 2 kk, w mniejszej wadze z § 3 kk). Głównym zarzutem w kasacji była obraza przepisów postępowania karnego, a konkretnie art. 28 § 3 kpk, który nakazuje orzekanie w sprawach o najpoważniejsze przestępstwa (zagrożone karą 25 lat pozbawienia wolności lub dożywotniego pozbawienia wolności) w składzie dwóch sędziów i trzech ławników. Sąd Okręgowy rozpoznał sprawę w składzie jednego sędziego i dwóch ławników. Sąd Najwyższy, rozpoznając kasację, uznał podniesiony zarzut za zasadny. Podkreślił, że uchybienie to stanowi bezwzględną przyczynę uchylenia orzeczenia (art. 439 § 1 pkt 2 kpk). Sąd Najwyższy zaznaczył, że dla określenia wymaganego składu sądu miarodajna jest kwalifikacja czynu przyjęta w akcie oskarżenia, a nie ostateczna kwalifikacja przyjęta przez sąd pierwszej instancji. W związku z tym, mimo że czyn z art. 310 § 3 kk nie jest zagrożony najsurowszymi karami, to kwalifikacja z aktu oskarżenia (art. 310 § 1 i 2 kk) wymagała zastosowania art. 28 § 3 kpk. Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok w całości, nie tylko w części dotyczącej skazania z § 3, ze względu na praktyczne konsekwencje, takie jak konieczność rozwiązania kary łącznej i brak możliwości orzeczenia wyroku łącznego. Sprawa została przekazana Sądowi Okręgowemu w O. do ponownego rozpoznania, z zaleceniem orzekania w składzie zgodnym z art. 28 § 3 kpk.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, sąd pierwszej instancji nie może orzekać w takim składzie. Wymagany jest skład dwóch sędziów i trzech ławników.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że miarodajna dla określenia wymaganego składu sądu jest kwalifikacja czynu przyjęta w akcie oskarżenia, a nie ostateczna kwalifikacja przyjęta przez sąd pierwszej instancji. Skoro czyn zarzucony w akcie oskarżenia (art. 310 § 1 i 2 kk) jest zagrożony karami, o których mowa w art. 28 § 3 kpk, sąd powinien orzekać w składzie pięcioosobowym.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylenie i przekazanie do ponownego rozpoznania

Strona wygrywająca

Prokurator Generalny (w zakresie uwzględnienia kasacji)

Strony

NazwaTypRola
A. J.osoba_fizycznaoskarżony

Przepisy (9)

Główne

k.p.k. art. 28 § § 3

Kodeks postępowania karnego

W sprawach o przestępstwa, za które ustawa przewiduje karę 25 lat pozbawienia wolności albo dożywotniego pozbawienia wolności, sąd orzeka w składzie dwóch sędziów i trzech ławników. Miaro-dajna jest kwalifikacja czynu przyjęta w akcie oskarżenia.

k.p.k. art. 439 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Wskazane uchybienie procesowe (nieprawidłowy skład sądu) należy do kategorii tzw. bezwzględnych przyczyn uchylenia orzeczenia.

k.k. art. 310 § § 1

Kodeks karny

Czyn zabroniony, którego dotyczy sprawa.

k.k. art. 310 § § 2

Kodeks karny

Czyn zabroniony, którego dotyczy sprawa.

k.k. art. 310 § § 3

Kodeks karny

Okoliczność mniejszej wagi, przyjęta przez sąd pierwszej instancji.

Pomocnicze

k.p.k. art. 33 § § 2

Kodeks postępowania karnego

Właściwość Sądu Okręgowego w odniesieniu do pozostałych czynów wynikała z łączności spraw.

k.k. art. 278 § § 1

Kodeks karny

Jeden z czynów zarzucanych oskarżonemu.

k.k. art. 275 § § 1

Kodeks karny

Jeden z czynów zarzucanych oskarżonemu.

k.k. art. 279 § § 1

Kodeks karny

Jeden z czynów zarzucanych oskarżonemu.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Obraza art. 28 § 3 kpk poprzez orzekanie w sprawie o przestępstwo z art. 310 § 1 i 2 kk w składzie jednego sędziego i dwóch ławników zamiast wymaganego składu dwóch sędziów i trzech ławników.

Godne uwagi sformułowania

miarodajna jest bowiem kwalifikacja czynu przyjęta w akcie oskarżenia uchybienie procesowe należy do kategorii tzw. bezwzględnych przyczyn uchylenia orzeczenia

Skład orzekający

Piotr Hofmański

przewodniczący-sprawozdawca

Andrzej Siuchniński

sędzia

Józef Szewczyk

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących składu sądu w sprawach o najpoważniejsze przestępstwa oraz zasady miarodajności kwalifikacji czynu z aktu oskarżenia dla określenia składu sądu."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej i konkretnego przepisu (art. 28 § 3 kpk) w kontekście przestępstwa fałszowania pieniędzy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy fundamentalnej zasady prawidłowego składu sądu w sprawach o poważne przestępstwa, co jest kluczowe dla gwarancji procesowych. Pokazuje, jak błąd proceduralny może doprowadzić do uchylenia wyroku.

Błąd w składzie sądu uchylił wyrok w sprawie o fałszowanie pieniędzy – Sąd Najwyższy wyjaśnia kluczowe zasady.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt II KKN 387/99 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 5 stycznia 2000 r. Sąd Najwyższy w Warszawie - Izba Karna na rozprawie w składzie następującym: Przewodniczący: SSN – Piotr Hofmański (spr.) Sędziowie: SN – Andrzej Siuchniński SN – Józef Szewczyk Protokolant – Danuta Bratkrajc przy udziale prokuratora Prokuratury Krajowej – Aleksandra Herzoga po rozpoznaniu w dniu 5 stycznia 2000 r. sprawy A. J. oskarżonego z art. 310 § 1 i 2 kk i innych z powodu kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego na niekorzyść oskarżonego od wyroku Sądu Okręgowego w O. z dnia 22 czerwca 1999 r., uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi Okręgowemu w O. do ponownego rozpoznania. U Z A S A D N I E N I E 2 A. J. oskarżony został między innymi o czyn zakwalifikowany w akcie oskarżenia z art. 310 § 1 i 2 kk. Sąd Okręgowy w O., wyrokiem z dnia 22 czerwca 1999 r., skazał go za to przestępstwo, przyjmując przypadek mniejszej wagi określony w art. 310 § 3 kk. Wyrok powyższy uprawomocnił się bez postępowania odwoławczego. Prokurator Generalny zaskarżył powyższy wyrok w całości na niekorzyść skazanego podnosząc zarzut obrazy art. 28 § 3 kpk, według którego w sprawach o przestępstwa, za które ustawa przewiduje karę 25 lat pozbawienia wolności albo dożywotniego pozbawienia wolności, sąd orzeka w składzie dwóch sędziów i trzech ławników. W niniejszej sprawie zaskarżony wyrok Sądu Okręgowego wydany został natomiast w składzie jednego sędziego i dwóch ławników. Zarzut powyższy jest zasadny. Wskazane w kasacji uchybienie procesowe należy do kategorii tzw. bezwzględnych przyczyn uchylenia orzeczenia wymienionych w art. 439 § 1 kpk (pkt 2 tego przepisu). W realiach rozpoznawanej sprawy niczego nie zmienia okoliczność, że Sąd Okręgowy skazał oskarżonego z art. 310 § 3 kk, który to przepis nie przewiduje ani kary dożywotniego pozbawienia wolności, ani też kary 25 lat pozbawienia wolności. Z punktu widzenia przepisów o składzie sądu miarodajna jest bowiem kwalifikacja czynu przyjęta w akcie oskarżenia. Uwzględniając kasację, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok w całości, nie zaś w części dotyczącej skazania z art. 310 § 3 kk. Wprawdzie w odniesieniu do dwóch pozostałych czynów zarzuconych oskarżonemu art. 28 § 3 kk nie znajdował zastosowania, albowiem ani przestępstwo z art. 278 § 1 w zw. z art. 275 § 1 kk, ani też przestępstwo z art. 279 § 1 kk nie jest zagrożone karami, o których mowa w tym przepisie, to jednak właściwość Sądu 3 Okręgowego w odniesieniu do tych dwóch czynów wynikała z łączności spraw (art. 33 § 2 kpk). Skoro zaś tak, to wynikający z art. 28 § 3 kpk nakaz rozpoznania sprawy w składzie pięcioosobowym należy odnosić do wszystkich czynów, o które A. J. został w sprawie oskarżony. Przeciwko uchyleniu wyroku jedynie w części dotyczącej skazania A. J. za przestępstwo z art. 310 § 3 kk przemawiają także praktyczne konsekwencje takiego rozstrzygnięcia. Kara łączna ulegałaby bowiem wówczas rozwiązaniu, zaś uwagi na to, że oskarżony został skazany jednym wyrokiem, brak byłoby podstaw do orzeczenia wyroku łącznego aż do czasu ewentualnego wydania wyroku skazującego za zarzucone oskarżonemu przestępstwo z art. 310 kk. Wykonaniu podlegałyby zatem orzeczone jako bezwzględne kary pozbawienia wolności orzeczone za przestępstwa wymienione w pkt I i II aktu oskarżenia. Warunkowe zawieszenie dotyczy bowiem nie tychże kar jednostkowych ale wymierzonej oskarżonemu kary łącznej. Ponownie rozpoznając sprawę Sąd Okręgowy w O. zasiądzie w składzie przewidzianym w art. 28 § 3 kpk, co nie wyklucza przyjęcia, że czyn zarzucany oskarżonemu w pkt III aktu oskarżenia wyczerpuje znamiona występku z art. 310 § 3 kk. f/es

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI