II KK 97/26
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuProkurator wystąpił do Sądu Najwyższego z wnioskiem o wyłączenie sędziów (Prezesa SN Zbigniewa Kapińskiego, sędziego Antoniego Bojańczyka i sędziego Adama Rocha) od rozpoznania kasacji w sprawie II KK 97/26. Jako podstawę wniosku wskazał wadliwe powołanie tych sędziów na urząd, argumentując, że odbyło się ono z udziałem Krajowej Rady Sądownictwa, która nie spełnia standardów konstytucyjnych. Prokurator podniósł, że sędziowie ci nie mogą tworzyć sądu ustanowionego ustawą i nie respektują Konstytucji RP oraz prawa unijnego. Wniosek zawierał również żądanie przekazania sprawy do rozpoznania składowi orzekającemu spełniającemu wymogi konstytucyjne. Sąd Najwyższy, po analizie wniosku, uznał go za niedopuszczalny z mocy ustawy. Sąd podkreślił, że o charakterze czynności prawnej decyduje jej rzeczywista treść, a nie formalne nazwanie czy powołanie się na przepisy. Wskazał, że wątpliwości co do bezstronności sędziego nie mogą być wywodzone z kwestii ustrojowych związanych z jego powołaniem, a zarzuty muszą mieć charakter faktyczny, a nie abstrakcyjny. Sąd odwołał się również do wyroku Trybunału Konstytucyjnego, który uznał za niezgodne z Konstytucją badanie wadliwości powołania sędziego w trybie art. 41 § 1 k.p.k. Sąd Najwyższy stwierdził, że wniosek prokuratora miał charakter ustrojowy i stanowił próbę obejścia prawa, a jego formalne uzupełnienie przepisami k.p.k. nie zmieniło jego istoty. Dodatkowo, sąd zauważył niekonsekwencję wniosku, który powołując się na przepisy o wyłączeniu sędziego, jednocześnie kwestionował status sędziego. W konsekwencji, Sąd Najwyższy postanowił pozostawić wniosek prokuratora bez rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUgruntowanie stanowiska Sądu Najwyższego w kwestii niedopuszczalności wniosków o wyłączenie sędziego opartych na zarzutach ustrojowych dotyczących procedury nominacyjnej.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z reformami sądownictwa i procedurą nominacyjną sędziów.
Zagadnienia prawne (3)
Czy wniosek prokuratora o wyłączenie sędziów od rozpoznania sprawy kasacyjnej, oparty na zarzutach ustrojowych dotyczących wadliwości ich powołania, jest dopuszczalny w świetle przepisów Kodeksu postępowania karnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wniosek taki jest niedopuszczalny z mocy ustawy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że wniosek prokuratora miał charakter ustrojowy i nie opierał się na konkretnych okolicznościach faktycznych uzasadniających wyłączenie sędziego. Zarzuty dotyczące wadliwości powołania sędziego nie mogą być badane w trybie wniosku o wyłączenie, a sama próba kwestionowania statusu sędziego w takim trybie jest niedopuszczalna. Wniosek stanowił próbę obejścia prawa i nie miał podstaw w obowiązujących przepisach.
Czy wniosek o wyłączenie sędziego może być oparty wyłącznie na okolicznościach ustrojowych dotyczących jego powołania, w tym na kwestionowaniu składu Krajowej Rady Sądownictwa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wątpliwości co do bezstronności sędziego, jego ustanowienia mocą ustawy czy niezawisłości nie mogą być wywodzone z samych kwestii ustrojowych związanych z jego powołaniem.
Uzasadnienie
Przepisy Kodeksu postępowania karnego dotyczące wyłączenia sędziego (art. 41 § 1 k.p.k.) odnoszą się do okoliczności natury faktycznej lub zdarzeń procesowych, które mogłyby uzasadniać wątpliwości co do obiektywnego rozstrzygnięcia sprawy przez konkretnego sędziego. Rozwiązania legislacyjne dotyczące ustroju sądownictwa nie stanowią podstawy do wyłączenia sędziego.
Czy wniosek o wyłączenie sędziego, który formalnie powołuje się na przepisy k.p.k., ale w istocie kwestionuje status sędziego jako osoby niebędącej sędzią, jest dopuszczalny?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, taki wniosek jest niedopuszczalny.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy zauważył niekonsekwencję wniosku, który powołując się na przepisy o wyłączeniu sędziego, jednocześnie próbował dowodzić, że osoba, której dotyczy wniosek, sędzią nie jest. Uruchomienie postępowania incydentalnego w trybie wyłączenia sędziego jest możliwe wyłącznie w odniesieniu do sędziów. Wniosek nie wskazał właściwej podstawy procesowej dla wyłączenia osoby niebędącej sędzią.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. B. | osoba_fizyczna | skazany |
| Prokurator Prokuratury Okręgowej | organ_państwowy | wnioskodawca |
Przepisy (7)
Główne
k.p.k. art. 42 § 1
Kodeks postępowania karnego
Przepis ten, w zw. z art. 41 § 1 k.p.k., dopuszczał badanie wniosku o wyłączenie sędziego z powodu wadliwości powołania, jednak Trybunał Konstytucyjny uznał ten zakres za niezgodny z Konstytucją RP.
k.p.k. art. 41 § 1
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy okoliczności uzasadniających wątpliwości co do bezstronności sędziego. Wnioski oparte wyłącznie na kwestiach ustrojowych są niedopuszczalne.
k.p.k. art. 45 § 1
Kodeks postępowania karnego
Przepis ten, w kontekście wniosku o wyłączenie, odnosi się do wymogów niezawisłości i bezstronności sądu.
Pomocnicze
k.p.k. art. 41 § 2
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy sytuacji, gdy wniosek o wyłączenie sędziego dotyczy samego sędziego.
Prawo o prokuraturze art. 3 § 1
Ustawa z dnia 28 stycznia 2016 r. Prawo o prokuraturze
Wskazany jako podstawa prawna wniosku prokuratora, jednakże sąd uznał, że przepisy te nie przewidują postulowanej przez prokuratora decyzji o przekazaniu sprawy.
Prawo o prokuraturze art. 5
Ustawa z dnia 28 stycznia 2016 r. Prawo o prokuraturze
Wskazany jako podstawa prawna wniosku prokuratora, jednakże sąd uznał, że przepisy te nie przewidują postulowanej przez prokuratora decyzji o przekazaniu sprawy.
ustawa z 2017 r.
Ustawa z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw
Wspomniana w kontekście wadliwości procedury nominacyjnej sędziów.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wniosek prokuratora o wyłączenie sędziów ma charakter ustrojowy i nie opiera się na konkretnych okolicznościach faktycznych uzasadniających wątpliwości co do bezstronności. • Zarzuty dotyczące wadliwości powołania sędziego nie mogą być badane w trybie wniosku o wyłączenie. • Formalne powołanie się na przepisy k.p.k. nie zmienia ustrojowego charakteru wniosku. • Wniosek zawiera niekonsekwencję w postaci kwestionowania statusu sędziego, jednocześnie powołując się na przepisy o jego wyłączeniu.
Odrzucone argumenty
Sędziowie SN zostali wadliwie powołani na urząd, co narusza standardy konstytucyjne i prawo unijne. • Sędziowie nie mogą tworzyć sądu ustanowionego ustawą, niezależnego, bezstronnego i niezawisłego. • Sędziowie nie respektują Konstytucji RP oraz prawa unijnego i orzeczeń trybunałów europejskich.
Godne uwagi sformułowania
o charakterze czynności prawnej nie decyduje przecież jej formalne nazwanie przez autora czy też li tylko werbalne nawiązanie przez niego do określonych przepisów, lecz rzeczywista treść przedsiębranej przez podmiot czynności • wniosek o wyłączenie sędziego nie może mieć charakteru abstrakcyjnego i odnosić się do całych grup powołanych sędziów • rozwiązania legislacyjne dotyczące ustroju sądownictwa nie stanowią podstawy do wyłączenia sędziego • obecny zabieg, polegający na czysto formalnym inkorporowaniu przez prokuratora składającego wniosek do treści jego petitum kodeksowych przepisów normujących instytucję wyłączenia sędziego (...) ma (...) na celu jedynie próbę obejścia instytucji obowiązującego prawa oraz zakamuflowanie rzeczywistej treści przedsiębranej czynności
Skład orzekający
Antoni Bojańczyk
sprawozdawca
Zbigniew Kapiński
przewodniczący
Adam Roch
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowanie stanowiska Sądu Najwyższego w kwestii niedopuszczalności wniosków o wyłączenie sędziego opartych na zarzutach ustrojowych dotyczących procedury nominacyjnej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z reformami sądownictwa i procedurą nominacyjną sędziów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii ustrojowych związanych z niezależnością sądownictwa i procedurą nominacyjną sędziów, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie w środowisku prawniczym i społecznym.
“Sąd Najwyższy: Wniosek prokuratora o wyłączenie sędziów z powodu 'wadliwego powołania' odrzucony jako niedopuszczalny.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.