II KK 88/21

Sąd Najwyższy2021-05-12
SNKarneprzestępstwa przeciwko mieniuŚrednianajwyższy
oszustwoart. 286 k.k.kasacjaSąd Najwyższyobowiązki probacyjnewarunkowe zawieszenie karyponowne rozpoznanie sprawynaruszenie prawa materialnego

Podsumowanie

Sąd Najwyższy uchylił wyrok sądu niższej instancji w części dotyczącej braku orzeczenia obowiązków probacyjnych i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.

Prokurator Generalny wniósł kasację od wyroku Sądu Rejonowego, zarzucając rażące naruszenie prawa materialnego polegające na zaniechaniu nałożenia obowiązków probacyjnych na skazanego, mimo warunkowego zawieszenia kary pozbawienia wolności. Sąd Najwyższy uznał kasację za zasadną, podkreślając obowiązek sądu wynikający z art. 72 § 1 k.k. i uchylił zaskarżony wyrok w tej części, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania.

Wyrokiem Sądu Rejonowego w R. T.M. został uznany za winnego popełnienia przestępstwa oszustwa (art. 286 § 1 k.k.), za co skazano go na karę 1 roku pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres próby 2 lat. Sąd wymierzył również karę grzywny i zasądził od oskarżonego nawiązkę na rzecz pokrzywdzonego. Wyrok uprawomocnił się. Prokurator Generalny wniósł kasację, zarzucając sądowi rażące naruszenie art. 72 § 1 k.k. poprzez zaniechanie nałożenia na skazanego jakiegokolwiek obowiązku probacyjnego, mimo spełnienia przesłanek do jego orzeczenia. Sąd Najwyższy podzielił stanowisko Prokuratora Generalnego, stwierdzając, że brak orzeczenia obowiązku probacyjnego stanowi rażące naruszenie prawa materialnego. W związku z tym, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok w części dotyczącej braku orzeczenia obowiązków probacyjnych i przekazał sprawę Sądowi Rejonowemu w R. do ponownego rozpoznania w tym zakresie.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Tak, zaniechanie orzeczenia przynajmniej jednego z obowiązków probacyjnych wymienionych w art. 72 § 1 k.k. przy warunkowo zawieszonej karze pozbawienia wolności, gdy nie orzeczono jednocześnie środka karnego, stanowi rażące naruszenie prawa materialnego.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy podkreślił, że art. 72 § 1 k.k. nakłada na sąd obowiązek orzeczenia przynajmniej jednego z obowiązków probacyjnych w sytuacji warunkowego zawieszenia kary, jeśli nie orzeczono jednocześnie środka karnego. Niewypełnienie tego obowiązku jest rażącym naruszeniem prawa materialnego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylenie i przekazanie do ponownego rozpoznania

Strona wygrywająca

Prokurator Generalny

Strony

NazwaTypRola
T.M.osoba_fizycznaskazany
P. Spółka z o.o. Sp. k.spółkapokrzywdzony
Prokurator Generalnyorgan_państwowywnioskodawca kasacji

Przepisy (7)

Główne

k.k. art. 286 § § 1

Kodeks karny

Dotyczy przestępstwa oszustwa.

k.k. art. 72 § § 1

Kodeks karny

Nakłada obowiązek orzeczenia przynajmniej jednego z obowiązków probacyjnych przy warunkowo zawieszonej karze, gdy nie orzeczono środka karnego.

Pomocnicze

k.k. art. 69 § § 1 i 2

Kodeks karny

Dotyczy warunkowego zawieszenia wykonania kary.

k.k. art. 70 § § 1

Kodeks karny

Dotyczy okresu próby przy warunkowo zawieszonej karze.

k.k. art. 33 § § 2 i 3

Kodeks karny

Dotyczy wymiaru kary grzywny.

k.k. art. 46 § § 1

Kodeks karny

Dotyczy obowiązku naprawienia szkody.

k.p.k. art. 535 § § 5

Kodeks postępowania karnego

Dotyczy rozpoznania kasacji na posiedzeniu.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zaniechanie orzeczenia obowiązków probacyjnych przy warunkowo zawieszonej karze pozbawienia wolności, gdy nie orzeczono jednocześnie środka karnego, stanowi rażące naruszenie art. 72 § 1 k.k.

Godne uwagi sformułowania

rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisu prawa karnego materialnego obowiązek nałożenia na oskarżonego przynajmniej jednego z obowiązków probacyjnych brak orzeczenia takiego obowiązku należało ocenić jako rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie tego przepisu prawa materialnego

Skład orzekający

Małgorzata Gierszon

przewodniczący

Jacek Błaszczyk

sprawozdawca

Marek Pietruszyński

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 72 § 1 k.k. w kontekście warunkowego zawieszenia kary i obowiązku orzekania obowiązków probacyjnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku orzeczenia obowiązków probacyjnych przy warunkowo zawieszonej karze, gdy nie orzeczono środka karnego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy istotnego aspektu wykonania kary w polskim prawie karnym, jakim są obowiązki probacyjne. Choć nie zawiera nietypowych faktów, jej rozstrzygnięcie ma znaczenie praktyczne dla prawników zajmujących się sprawami karnymi.

Czy sąd zawsze musi nakładać obowiązki probacyjne przy zawieszeniu kary? Sąd Najwyższy wyjaśnia.

Dane finansowe

WPS: 11 060,78 PLN

naprawienie szkody: 11 060,78 PLN

Sektor

inne

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

SN
Sygn. akt II KK 88/21
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 12 maja 2021 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Małgorzata Gierszon (przewodniczący)
‎
SSN Jacek Błaszczyk (sprawozdawca)
‎
SSN Marek Pietruszyński
Protokolant Klaudia Binienda
w sprawie
T.M.
skazanego z art. 286 § 1 k.k.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej
na posiedzeniu w dniu 12 maja 2021 r., w trybie art. 535 § 5 k.p.k.
kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego, na niekorzyść,
od wyroku Sądu Rejonowego w R.
z 3 marca 2020 r., sygn. akt II K
(…)
,
uchyla zaskarżony wyrok w zakresie braku orzeczenia obowiązków wymienionych w art. 72 § 1 k.k. i w tej części przekazuje sprawę T.M. Sądowi Rejonowemu w R. do ponownego rozpoznania.
UZASADNIENIE
Wyrokiem Sądu Rejonowego w R. z dnia 3 marca 2020 r., sygn. akt II K
(…)
,
T..
został uznany za winnego tego, że w dniu 8 listopada 2018 r. w miejscowości R., woj.
(…)
, działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, podszywając się pod firmę swojego ojca, tj. „M.” W. M. z siedzibą w miejscowości K. A, woj.
(…)
i wykorzystując fakt, że jego ojciec zmarł w dniu 6 listopada 2018 r. doprowadził firmę P. Spółka z o.o. Sp. k. z siedzibą w R. do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w kwocie 11.060,78 złotych w ten sposób, że poprzez dokonanie zamówienia stali i ustnym potwierdzeniu dokonania przelewu, a także wprowadzenia pokrzywdzonego w błąd co do rzeczywistej tożsamości osoby kupującej stal, która to stal została mu dostarczona w dniu 9 listopada 2018 r. do miejscowości R., nie dokonał za nią płatności, czym działał na szkodę P. Spółka z o.o. Sp. k. z siedzibą w R., tj. czynu z art. 286 § 1 k.k. i za to na mocy art. 286 § 1 k.k. skazał go na karę 1 roku pozbawienia wolności (pkt 1), wykonanie której, na mocy art. 69 § 1 i 2 k.k. i art. 70 § 1 k.k., warunkowo zawiesił na okres próby wynoszący 2 lata (pkt 2). Na podstawie art. 33 § 2 i 3 k.k. Sąd wymierzył oskarżonemu karę grzywny w wysokości 200 stawek, przy ustaleniu wysokości jednej stawki na kwotę 10 złotych (pkt 3). Na mocy art. 46 § 1 k.k. Sąd zasądził od oskarżonego
T.M.
na rzecz pokrzywdzonego przedsiębiorstwa P. Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą w R. kwotę 11.060,78 złotych tytułem obowiązku naprawienia szkody wyrządzonej przestępstwem (pkt 4).
Wyrok nie został zaskarżony przez żadną ze stron i uprawomocnił się w dniu 19 marca 2020 r. (k. 112).
Kasację od tego orzeczenia wniósł Prokurator Generalny, który zaskarżył wyrok w części dotyczącej orzeczenia o karze, na niekorzyść skazanego.
Skarżący zarzucił rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisu prawa karnego materialnego, a mianowicie art. 72 § 1 k.k., polegające na nienałożeniu na oskarżonego T. M. jednego z obowiązków probacyjnych wymienionych w tym przepisie, do czego zgodnie z jego brzmieniem Sąd był zobowiązany skazując oskarżonego na karę 1 (jednego) roku pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres próby wynoszący 2 lata oraz wymierzając mu na podstawie art. 33 § 2 i 3 k.k. karę grzywny w wymiarze 200 stawek dziennych przy ustaleniu wysokości jednej stawki na kwotę 10 złotych, bez jednoczesnego orzeczenia jakiegokolwiek środka karnego.
W oparciu o tak sformułowany zarzut skarżący wniósł o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy w tym zakresie Sądowi Rejonowemu w R. do ponownego rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Kasacja wniesiona w tej sprawie przez Prokuratora Generalnego okazała się oczywiście zasadna, a sformułowany w niej zarzut, należało uznać za całkowicie trafny, co przemawiało za rozpoznaniem nadzwyczajnego środka zaskarżenia na posiedzeniu w trybie przewidzianym w art. 535 § 5 k.p.k.
Niewątpliwie trzeba było podzielić pogląd skarżącego, co do tego, że wyrok Sądu Rejonowego w
R.
w niniejszej sprawie rzeczywiście zapadł z rażącym naruszeniem prawa materialnego wskazanym w zarzucie kasacji.
Stosownie do dyspozycji art. 72 § 1 k.k., zastosowanie instytucji warunkowego zawieszenia wykonania kary, które nie jest połączone z jednoczesnym orzeczeniem środka karnego, zobowiązuje sąd do nałożenia na oskarżonego przynajmniej jednego z obowiązków probacyjnych wymienionych w pkt 1-8 tego przepisu prawa.
Sąd Rejonowy w
R.
, skazując
T.M.
na karę 1 roku pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres 2 lat i nie orzekając wobec niego środka karnego, był zobligowany do zastosowania się do nakazu wynikającego z treści art. 72 § 1 k.k., czego nie uczynił. W konsekwencji, brak orzeczenia takiego obowiązku należało ocenić jako rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie tego przepisu prawa materialnego (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 grudnia 2018 r., III KK 540/17, LEX nr 2604264). Orzeczono w przedmiotowym wyroku środek kompensacyjny na podstawie art. 46 §1 k.k.
Z tych względów kasacja wniesiona przez Prokuratora Generalnego z urzędu na niekorzyść T.M., skierowana przeciwko tej części wyroku Sądu Rejonowego, która nie zawierała rozstrzygnięcia mającego charakter obligatoryjny, zasługiwała na uwzględnienie. W tym więc tylko, zaskarżonym zakresie, wyrok Sądu Rejonowego w
R.
podlegał uchyleniu.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy - w części uchylonej i przekazanej do  ponownego rozpoznania, tj. w zakresie nieorzeczonego obowiązku probacyjnego - Sąd Rejonowy w R. - rozstrzygnie z uwzględnieniem obowiązujących rozwiązań ustawowych.
Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy orzekł, jak w wyroku.

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę