II KK 74/24

SN
II KK 74/24
POSTANOWIENIE
Dnia 22 maja 2024 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Piotr Mirek (przewodniczący)
‎
SSN Marek Pietruszyński
‎
SSN Włodzimierz Wróbel (sprawozdawca)
Protokolant Agnieszka Niewiadomska
w sprawie
M. D.
‎
oskarżonego o czyn z art. 212 § 2 k.k.
‎
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie
‎
w dniu 22 maja 2024 r.,
‎
kasacji wniesionej przez Prokuratora Generalnego - na niekorzyść
‎
od postanowienia Sądu Okręgowego w Radomiu
‎
z dnia 22 lutego 2023 r., sygn. akt V Kz 37/23,
‎
zmieniającego postanowienie Sądu Rejonowego w Grójcu
‎
z dnia 8 grudnia 2022 r., sygn. akt II K 1483/19,
uchyla zaskarżone postanowienie i sprawę przekazuje Sądowi Okręgowemu w Radomiu do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym.
UZASADNIENIE
Postanowieniem Sądu Rejonowego w Grójcu z dnia 8 grudnia 2022 r. (sygn. akt I K 1483/19) zasądzono od oskarżonego M. D. na rzecz oskarżycielki prywatnej B. G. kwotę 10 733,10 zł tytułem zwrotu wydatków poniesionych przez oskarżycielkę prywatną przed sądem I instancji.
Postanowieniem Sądu Okręgowego w Radomiu z dnia 22 lutego 2023 r. (sygn. akt VKz 37/23) zmieniono zaskarżone postanowienie w ten sposób, że zasądzoną kwotę tytułem zwrotu wydatków poniesionych przez oskarżycielkę prywatną przed sądem I instancji obniżono do kwoty 5 549,10 zł. W pozostałym zakresie zaskarżone postanowienie utrzymano w mocy.
Od powyższego postanowienia kasację na niekorzyść oskarżonego M. D. wniósł w trybie art. 521 k.p.k. Prokurator Generalny, zarzucając temu orzeczeniu
„rażące  i  mające  istotny  wpływ  na  treść  orzeczenia  naruszenie  przepisów  prawa, tj. art. 616 § 1 pkt 2 k.p.k. i art. 628 pkt 1 k.p.k. w zw. z art. 629 k.p.k. oraz w zw. z  §  15  ust.  3  oraz  §  17  pkt  1  rozporządzenia  Ministra  Sprawiedliwości  z  dnia 22  października  2015  r.  w  sprawie  opłat  za  czynności  adwokackie  (Dz.U.2023.1964 t.j.),  polegające  na  nieprawidłowym  przyjęciu,  z  pominięciem  uregulowania  wynikającego z § 17 wymienionego wyżej rozporządzenia, iż w realiach przedmiotowej sprawy  stawką  minimalną  wynikającą  z  ustalenia  zastępstwa  prawnego  przez  oskarżycielkę  prywatną  B. G. w  postaci  pełnomocnika  z  wyboru  jest  kwota 720  zl,  co  skutkowało  wydaniem  przez  Sąd  odwoławczy  wadliwego  rozstrzygnięcia w  zakresie  ustalenia  wysokości  zwrotu  kosztów  procesu  należnych  stronie  od  oskarżonego  M. D.,  wobec  którego  postępowanie  karne  zostało  warunkowo umorzone,  poprzez  nieuprawnione  obniżenie  wysokości  wydatków  poniesionych przez oskarżycielkę prywatną z tytułu opłaty za ustanowienie pełnomocnika w sprawie z  kwoty  9.504  zł  do  kwoty  4.320  zł,  jako  kwoty  stanowiącej  równowartość  sześcio- krotności  stawki  minimalnej  przed  sądem  rejonowym  w  sprawie  z  oskarżenia  prywatnego,  nieuwzględniającej  rzeczywistych  kosztów  reprezentacji  oskarżycielki  prywatnej  przed  Sądem  I  instancji  związanych  z  udziałem  ustanowionego  przez  nią  pełno­ mocnika  w  posiedzeniu  pojednawczym  oraz  dalszych  6  rozprawach,  podczas  gdy zgodnie z § 17 pkt 1 ww. rozporządzenia w sprawach, w których rozprawa trwa dłużej niż  jeden  dzień,  stawka  minimalna  ulega  podwyższeniu  za  każdy  następny  dzień o 20%, wobec czego stawkę minimalną stanowiła kwota 1.584 zł, a jej sześciokrotność
-  kwota  9.504  zł,  przy  czym  kwota  9.504  zł  została  udokumentowana  w  prawidłowy sposób  przez  pełnomocnika  oskarżycielki  posiłkowej  poprzez  przedłożenie  kopii  stosownych  faktur,  potwierdzających  faktyczne  poniesienie  przez  B. G. wydatków  związanych  z  ustanowieniem  pełnomocnika  z  wyboru  i  z  uwagi  na  to, iż  nie  przekroczyła  ona  sześciokrotności  prawidłowo  ustalonej  w  sprawie  stawki  minimalnej,  winna  stanowić  element  kosztów  procesu,  do  zwrotu  których  winien  zostać zobowiązany oskarżony M. D..”
Prokurator Generalny wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w Radomiu do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Kasacja okazała się zasadna.
Zgodnie z art. 616 § 1 pkt 1 i 2 k.p.k., koszty procesu obejmują zarówno koszty sądowe, jak i uzasadnione wydatki stron, w tym te związane z ustanowieniem jednego obrońcy lub pełnomocnika. W sprawach z oskarżenia prywatnego, zgodnie z art. 628 pkt 1 k.p.k., sąd zasądza od skazanego na rzecz oskarżyciela prywatnego poniesione przez niego koszty procesu. Przepis ten stosuje się również odpowiednio w przypadkach warunkowego umorzenia postępowania, zgodnie z art. 629 k.p.k.
Przepis § 15 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. dotyczącego opłat za czynności adwokackie jednoznacznie ustanawia maksymalną kwotę wydatków stron wchodzących w skład kosztów procesu, związanych z ustanowieniem jednego obrońcy lub pełnomocnika. Oznacza to, że najwyższa możliwa wysokość wynagrodzenia za zastępstwo prawne oraz koszty adwokackie, bez względu na kwotę ustaloną w umowie między obrońcą/pełnomocnikiem a stroną, nie może przekroczyć sześciokrotności stawki minimalnej. Jednak dalsze przepisy tego rozporządzenia nakazują, by stawkę minimalną (którą następnie można pomnożyć) powiększyć w określony sposób.
Zgodnie z § 17 pkt 1 rozporządzenia, w sprawach karnych i wykroczeniowych, gdzie rozprawa trwa dłużej niż jeden dzień, minimalna stawka wzrasta o 20% za każdy kolejny dzień. Opłata stanowiąca podstawę zasądzenia kosztów zastępstwa prawnego i adwokackich jest ustalana z uwzględnieniem minimalnych stawek określonych w rozdziałach 2-4 tego rozporządzenia, zgodnie z § 15 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie. Przepis § 11 ust. 2 pkt 1 tego rozporządzenia określa natomiast, że minimalna stawka za obronę przed sądem rejonowym w postępowaniu szczególnym (w tym w sprawach z oskarżenia prywatnego) wynosi 720 zł.
Sąd I instancji prawidłowo dokonał obliczeń (racje ma Prokurator Generalny dokładnie wskazując poszczególne etapy ustalania wysokości stawki minimalnej). Sąd odwoławczy nie uwzględnił jednak, że w sprawie, ze względu na fakt, że rozprawa trwała dłużej niż jeden dzień (6 terminów), minimalna stawka za ustanowienie pełnomocnika przez oskarżycielkę posiłkową, który uczestniczył w poszczególnych rozprawach, wzrosła o 20% za każdy kolejny dzień rozprawy. Stawka musiała wzrosnąć z 720 zł do 1 584 zł.
To niedopatrzenie miało oczywisty wpływ na treść zaskarżonego postanowienia. W niesłuszny sposób została obniżona maksymalna kwota możliwych do zwrotu wydatków na rzecz strony wygrywającej proces z tytułu ustanowienia pełnomocnika z wyboru, z 9.504 zł do 4.320 zł. Kwota ta stanowi element kosztów procesu, które powinny być zasądzone od oskarżonego na rzecz B. G., oskarżycielki prywatnej, w sytuacji warunkowego umorzenia postępowania karnego przeciwko M. D., oskarżonemu o czyn z art. 212 § 2 k.k., z uwagi na faktyczne poniesienie tych kosztów.
Wobec powyższego należało orzec jak w sentencji.
Marek Pietruszyński      Piotr Mirek     Włodzimierz Wróbel
[PGW]
[ms]