II KK 64/08
Podsumowanie
Sąd Najwyższy oddalił kasację Prokuratora Generalnego, uznając błędne oznaczenie daty popełnienia czynu w wyroku za oczywistą omyłkę pisarską podlegającą sprostowaniu w trybie art. 105 k.p.k., a nie podstawę do kasacji.
Prokurator Generalny wniósł kasację na korzyść skazanego Jacka K., zarzucając rażące naruszenie prawa procesowego polegające na błędnym oznaczeniu daty popełnienia czynu w wyroku Sądu Rejonowego. Sąd Najwyższy oddalił kasację, stwierdzając, że błędna data była oczywistą omyłką pisarską, która powinna być korygowana w trybie art. 105 k.p.k., a nie poprzez środek nadzwyczajny, jakim jest kasacja.
Sprawa dotyczyła kasacji wniesionej przez Prokuratora Generalnego na korzyść Jacka K., skazanego za popełnienie przestępstwa z art. 270 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k. Głównym zarzutem kasacji było błędne oznaczenie w wyroku Sądu Rejonowego daty popełnienia czynu – wskazano okres „od 14 czerwca do 8 lipca 2007 roku”, podczas gdy akt oskarżenia mówił o okresie „od 14 czerwca do 8 lipca 2004 roku”. Prokurator Generalny uznał to za rażące naruszenie prawa procesowego, mające istotny wpływ na treść wyroku. Sąd Najwyższy, rozpoznając kasację, uznał jednak, że błędne oznaczenie daty stanowiło oczywistą omyłkę pisarską, wynikającą z nieuwagi lub pośpiechu, a nie z błędu w ustaleniach faktycznych. Sąd podkreślił, że takie omyłki powinny być korygowane w trybie art. 105 k.p.k., a nie za pomocą nadzwyczajnego środka zaskarżenia, jakim jest kasacja. W związku z tym kasacja została oddalona.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Błędne oznaczenie daty popełnienia czynu zabronionego w wyroku stanowi oczywistą omyłkę pisarską, o ile na pierwszy rzut oka można stwierdzić, że było następstwem pośpiechu czy nieuwagi. Taka omyłka powinna być korygowana w trybie określonym w art. 105 k.p.k., a nie za pomocą kasacji.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że błędne oznaczenie roku w dacie popełnienia czynu (2007 zamiast 2004) było ewidentnym błędem pisarskim, wynikającym z nieuwagi, a nie z błędu merytorycznego sądu. Podkreślono, że tryb prostowania omyłek pisarskich (art. 105 k.p.k.) jest odrębną instytucją od kasacji i służy do korygowania błędów nieistotnych dla merytorycznej treści orzeczenia, które są oczywiste i nie budzą wątpliwości.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalenie kasacji
Strona wygrywająca
Skarb Państwa (w kontekście kosztów)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Jacek K. | osoba_fizyczna | skazany |
| Prokurator Generalny | organ_państwowy | wnioskodawca (kasacja) |
| Prokuratura Krajowa | organ_państwowy | prokurator |
Przepisy (10)
Główne
k.p.k. art. 105 § 1
Kodeks postępowania karnego
Przepis ten pozwala na prostowanie oczywistych omyłek pisarskich, rachunkowych lub innych omyłek, które nie dotyczą merytorycznej treści orzeczenia i są ewidentne.
k.k. art. 270 § 1
Kodeks karny
Dotyczy fałszowania dokumentów.
k.k. art. 12
Kodeks karny
Dotyczy przestępstwa ciągłego.
Pomocnicze
k.p.k. art. 521
Kodeks postępowania karnego
Przepis regulujący wnoszenie kasacji.
k.p.k. art. 14 § 1
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy zasady prawdy obiektywnej i ustalania stanu faktycznego.
k.p.k. art. 413 § 1
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy treści wyroku, w tym opisu czynu.
k.p.k. art. 413 § 2
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy treści wyroku, w tym opisu czynu.
k.p.k. art. 439 § 1
Kodeks postępowania karnego
Określa bezwzględne podstawy odwoławcze.
k.p.k. art. 537 § 1
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy oddalenia kasacji.
k.p.k. art. 638
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy obciążenia kosztami postępowania kasacyjnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Błędne oznaczenie daty popełnienia czynu w wyroku jest oczywistą omyłką pisarską podlegającą sprostowaniu w trybie art. 105 k.p.k. Kasacja nie jest właściwym środkiem do prostowania oczywistych omyłek pisarskich.
Odrzucone argumenty
Błędne oznaczenie daty popełnienia czynu w wyroku stanowi rażące naruszenie prawa procesowego, mające istotny wpływ na treść orzeczenia, co jest podstawą do uwzględnienia kasacji.
Godne uwagi sformułowania
Błędne oznaczenie w wyroku daty popełnienia czynu zabronionego stanowi oczywistą omyłkę pisarską, o ile jest niewątpliwe, że było następstwem nieuwagi, a nie błędu w ustaleniach faktycznych; omyłka taka powinna być korygowana w trybie określonym w art. 105 k.p.k. Stanowisko takie wypadało ocenić jako nazbyt rygorystyczne i zdecydowanie uproszczone. Istotne jest nie miejsce w wyroku, w którym zaistniała owa omyłka, ale to czy ma ona charakter wyłącznie pisarski, czy jest efektem pośpiechu lub nieuwagi oraz czy pozostaje widoczna „na pierwszy rzut oka”. W konkretnym wypadku nikt przeciętnie wyrobiony społecznie nie mógłby mieć cienia wątpliwości, że podana w zaskarżonym wyroku data popełnienia przestępstwa, a więc rok „2007” zamiast roku „2004”, była skutkiem omyłki pisarskiej wywołanej brakiem dostatecznej uwagi czy roztargnieniem i że omyłka ta miała charakter oczywisty. Prostowanie oczywistej omyłki pisarskiej i kasacja to dwie całkowicie odrębne instytucje prawne o zgoła radykalnie odmiennych celach i zadaniach. Obrazowo rzecz ujmując: obie konstrukcje należą do oddzielnych i niezachodzących na siebie zbiorów.
Skład orzekający
T. Artymiuk
przewodniczący
R. Malarski
sprawozdawca
H. Komisarski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Uzasadnienie dopuszczalności prostowania oczywistych omyłek pisarskich w orzeczeniach sądowych w trybie art. 105 k.p.k. oraz rozróżnienie tej instytucji od nadzwyczajnych środków zaskarżenia, takich jak kasacja."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji błędu pisarskiego w dacie popełnienia czynu, ale zasady ogólne dotyczące prostowania omyłek są szeroko stosowalne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje ważną, choć proceduralną kwestię rozróżnienia między omyłką pisarską a błędem merytorycznym, co jest istotne dla praktyków prawa. Nie zawiera jednak elementów zaskakujących czy szeroko interesujących.
“Omyłka pisarska w wyroku – kiedy można ją naprawić i czy kasacja jest właściwym sposobem?”
Lexedit — asystent AI dla prawników
Analizuj umowy, identyfikuj ryzyka i edytuj dokumenty z pomocą AI. Wrażliwe dane są anonimizowane zanim opuszczą Twój komputer.
Analiza umów
Ryzyka, klauzule i rekomendacje w trybie śledzenia zmian
Pełna anonimizacja
Dane osobowe usuwane lokalnie przed wysyłką do AI
Bezpieczeństwo danych
Szyfrowanie, brak trenowania modeli na Twoich dokumentach
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
POSTANOWIENIE Z DNIA 31 PAŹDZIERNIKA 2008 R. II KK 64/08 Błędne oznaczenie w wyroku daty popełnienia czynu zabronionego stanowi oczywistą omyłkę pisarską, o ile jest niewątpliwe, że było następ- stwem nieuwagi, a nie błędu w ustaleniach faktycznych; omyłka taka po- winna być korygowana w trybie określonym w art. 105 k.p.k. Przewodniczący: sędzia SN T. Artymiuk. Sędziowie: SN R. Malarski (sprawozdawca), SA (del. do SN) H. Komisarski. Prokurator Prokuratury Krajowej: M. Wilkosz-Śliwa. Sąd Najwyższy w sprawie Jacka K., skazanego z art. 270 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k., po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie w dniu 31 października 2008 r., kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego na korzyść skazanego od wyroku Sądu Rejonowego w Ł. z dnia 28 sierp- nia 2007 r. o d d a l i ł kasację (...). Z u z a s a d n i e n i a : Prokurator oskarżył Jacka K. o to, że „od 14 czerwca do 8 lipca 2004 roku”, działając czynem ciągłym, w celu użycia za autentyczne, podrobił cztery dokumenty, to jest o popełnienie przestępstwa określonego w art. 270 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k. Oskarżyciel publiczny jednocześnie wystą- 2 pił, na podstawie art. 335 § 1 k.p.k., o wydanie wyroku skazującego i orze- czenie uzgodnionej z oskarżonym kary grzywny w wysokości 100 stawek dziennych, po 10 zł każda, oraz obciążenie oskarżonego kosztami postę- powania. Sąd Rejonowy w Ł., na posiedzeniu w dniu 28 sierpnia 2007 r., uwzględnił prokuratorski wniosek, podając jednak w wyroku błędnie, że przestępstwo miało miejsce w okresie „od 14 czerwca do 8 lipca 2007 ro- ku”. Strony nie zaskarżyły wyroku i uprawomocnił się on w dniu 5 września 2007 r. Kasację w trybie art. 521 k.p.k. na korzyść skazanego wniósł Proku- rator Generalny. Zarzucił rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie prawa procesowego – art. 14 § 1 k.p.k. i art. 413 § 1 pkt 4 i § 2 pkt 1 k.p.k. – polegające na błędnym przytoczeniu opisu czynu, którego popełnienie oskarżyciel zarzucił Jackowi K., i w konsekwencji uznaniu go za winnego i skazaniu za czyn, który nie został mu zarzucony w akcie oskarżenia. W efekcie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przeka- zanie sprawy Sądowi Rejonowemu w Ł. do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Kasacja nie zasługiwała na uwzględnienie. W pierwszym rzędzie – abstrahując od kwestii kierunku kasacji, który mógł wywołać kontrowersje (choćby ze względu na potrzebę określenia na nowo początku okresu zatarcia skazania) – należało ustosunkować się do poglądu skarżącego, wynikającego z uzasadnienia skargi kasacyjnej, że mylne oznaczenie w wyroku czasu popełnienia przestępstwa nie może zo- stać uznane za oczywistą omyłkę pisarską w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.k. Stanowisko takie wypadało ocenić jako nazbyt rygorystyczne i zdecydowa- nie uproszczone. Nie negując utrwalonych od dawna w judykaturze zapa- trywań, że wymieniony przepis pozwala jedynie na prostowanie takich omy- łek, które nie dotyczą materialnej treści orzeczenia i są przy tym oczywiste (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 lipca 1970 r., III KZ 3 76/70, OSNKW 1970, z. 11, poz. 149), i tym samym wyklucza możliwość prostowania w trybie w nim określonym elementów dotyczących meryto- rycznej treści wyroku (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 marca 1975 r., IV KR 15/75, OSNKW 1975, z. 7, poz. 91), trzeba dobitnie powiedzieć, że taki punkt widzenia nie oznacza, iż ewidentny błąd pisarski, który wkradł się do dyspozytywnej części wyroku poświęconej rozstrzygnięciu o winie i karze, nie może zostać potraktowany jako oczywista omyłka, o której mowa w art. 105 § 1 k.p.k. Istotne jest nie miejsce w wyroku, w którym zaistniała owa omyłka, ale to czy ma ona charakter wyłącznie pisarski, czy jest efek- tem pośpiechu lub nieuwagi oraz czy pozostaje widoczna „na pierwszy rzut oka”. W konkretnym wypadku nikt przeciętnie wyrobiony społecznie nie mógłby mieć cienia wątpliwości, że podana w zaskarżonym wyroku data popełnienia przestępstwa, a więc rok „2007” zamiast roku „2004”, była skutkiem omyłki pisarskiej wywołanej brakiem dostatecznej uwagi czy roz- targnieniem i że omyłka ta miała charakter oczywisty. Zestawienie opisów czynu z aktu oskarżenia i wyroku nie pozwoliło nawet na snucie przypusz- czenia, że u podstaw wskazania wadliwej daty czynu legło mylne mniema- nie sędziego na temat czasu popełnienia przestępstwa. Hipoteza taka razi- ła wręcz niedorzecznością. Kolejny problem prawny wiązał się z pytaniem, czy dopuszczalne jest usuwanie z orzeczeń oczywistych omyłek pisarskich za pomocą nadzwy- czajnego środka zaskarżenia w postaci kasacji? Pozytywna odpowiedź musiałaby zakładać, że oczywistą omyłkę pisarską należałoby postrzegać w płaszczyźnie rażącego naruszenia prawa, które mogło mieć istotny wpływ na treść orzeczenia, lub też jednego z bezwzględnych powodów odwoławczych, np. art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. w razie zniekształcenia nazwi- ska członka składu sądzącego. Jasno trzeba stwierdzić, że prostowanie oczywistej omyłki pisarskiej i kasacja to dwie całkowicie odrębne instytucje 4 prawne o zgoła radykalnie odmiennych celach i zadaniach. Obrazowo rzecz ujmując: obie konstrukcje należą do oddzielnych i niezachodzących na siebie zbiorów. Warto tylko przypomnieć, że sprostowanie oczywistej omyłki pisarskiej, rachunkowej i w obliczeniu terminów odnosi się do każ- dego orzeczenia lub zarządzenia albo do ich uzasadnień i może nastąpić w każdym czasie zarówno z urzędu, jak i na wniosek, natomiast kasacja, jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, służy do kwestionowania przez strony prawomocnych wyroków sądów odwoławczych (podmioty z art. 521 k.p.k. mają tu szersze uprawnienia) i wnosi się ją – uogólniając zagadnienie – wyłącznie z uwagi na poważne uchybienia tkwiące w samym postępowaniu sądu, który wydał prawomocne rozstrzygnięcie. Tak, jak niedopuszczalne jest usuwanie z obiegu prawnego rozstrzygnięć zapadłych z rażącym naru- szeniem prawa lub obarczonych uchybieniami z art. 439 § 1 k.p.k. za po- mocą rozwiązania prawnego przewidzianego w art. 105 k.p.k., tak i niewła- ściwe jest uruchamianie trybu kasacyjnego w celu prostowania oczywistych omyłek pisarskich, rachunkowych, czy w obliczaniu terminów. Sumując: błędne oznaczenie w wyroku daty popełnienia czynu za- bronionego stanowi oczywistą omyłkę pisarską, o ile na pierwszy rzut oka można stwierdzić, że było następstwem pośpiechu czy nieuwagi; omyłka taka powinna być korygowana w trybie określonym w art. 105 k.p.k., a nie za pomocą kasacji. W tych warunkach, skoro ujawnione przez skarżącego potknięcie są- du miało charakter oczywistej omyłki pisarskiej, Sądowi Najwyższemu nie pozostawało nic innego, jak tylko oddalić kasację (art. 537 § 1 k.p.k.) i ob- ciążyć wydatkami związanymi z jej rozpoznaniem Skarb Państwa (art. 638 k.p.k.). (...)