II KK 626/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Rejonowy dla Warszawy Pragi-Południe w Warszawie wydał wyrok skazujący R. D. T. za wykroczenie polegające na naruszeniu obowiązku zakrywania ust i nosa w galerii handlowej, na podstawie art. 116 § 1a Kodeksu wykroczeń w związku z rozporządzeniem Rady Ministrów z maja 2021 r. Obwinionemu wymierzono karę grzywny w wysokości 300 zł. Wyrok uprawomocnił się. Następnie, Rzecznik Praw Obywatelskich wniósł kasację nadzwyczajną, zarzucając rażące naruszenie prawa materialnego, a konkretnie art. 2 § 1 Kodeksu wykroczeń. Skarżący podniósł, że w dacie orzekania przez Sąd Rejonowy (22 czerwca 2022 r.) obowiązek noszenia maseczek, wprowadzony rozporządzeniem z maja 2021 r., już nie obowiązywał (został zniesiony 28 marca 2022 r.). Zgodnie z zasadą intertemporalną wyrażoną w art. 2 § 1 k.w., w przypadku zmiany prawa, stosuje się ustawę nową, chyba że ustawa poprzednia jest względniejsza dla sprawcy. Sąd Najwyższy uznał kasację za oczywiście zasadną. Stwierdził, że Sąd Rejonowy wadliwie zinterpretował art. 2 § 1 k.w., nie stosując względniejszej ustawy nowej. Podkreślono, że czasowy charakter przepisów rozporządzenia nie pozwalał na odstąpienie od stosowania ogólnych reguł intertemporalnych, a brak było przepisów przejściowych stanowiących lex specialis. W konsekwencji, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i uniewinnił R. D. T. od popełnienia zarzucanego mu wykroczenia, obciążając kosztami postępowania Skarb Państwa.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaStosowanie zasady intertemporalnej z art. 2 § 1 k.w. w sprawach o wykroczenia, w tym dotyczących obostrzeń sanitarnych, gdy prawo uległo zmianie między datą czynu a datą orzekania.
Dotyczy spraw o wykroczenia, gdzie nastąpiła zmiana prawa między popełnieniem czynu a orzekaniem, a nowa regulacja jest względniejsza dla sprawcy. Nie dotyczy sytuacji, gdy istnieją szczególne przepisy przejściowe (lex specialis).
Zagadnienia prawne (2)
Czy w przypadku zmiany przepisów wykonawczych, do których odsyła przepis Kodeksu wykroczeń, należy stosować zasadę intertemporalną z art. 2 § 1 k.w., jeśli nowa regulacja jest względniejsza dla sprawcy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, należy stosować zasadę intertemporalną z art. 2 § 1 k.w., nawet jeśli zmiana dotyczy przepisów wykonawczych, a nie samego przepisu Kodeksu wykroczeń.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że Sąd Rejonowy wadliwie zinterpretował art. 2 § 1 k.w., nie stosując względniejszej ustawy nowej. Czasowy charakter przepisów rozporządzenia nie pozwalał na odstąpienie od stosowania ogólnych reguł intertemporalnych, a brak było przepisów przejściowych stanowiących lex specialis.
Czy można ukarać za wykroczenie polegające na braku maseczki, jeśli w momencie orzekania przez sąd pierwszej instancji obowiązek ten już nie obowiązywał?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli w momencie orzekania obowiązuje ustawa względniejsza dla sprawcy (tj. brak obowiązku), należy go uniewinnić.
Uzasadnienie
Zastosowanie art. 2 § 1 k.w. prowadzi do wniosku, że skoro w dacie orzekania przez Sąd Rejonowy obowiązek zakrywania ust i nosa nie obowiązywał, a przepis ten był względniejszy dla sprawcy, to należało zastosować ustawę nową i uniewinnić obwinionego.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| R. D. T. | osoba_fizyczna | obwiniony |
Przepisy (4)
Główne
k.w. art. 116 § § 1a
Kodeks wykroczeń
k.w. art. 2 § § 1
Kodeks wykroczeń
W przypadku zmiany prawa, stosuje się ustawę nową, jednakże należy stosować ustawę obowiązującą poprzednio, jeżeli jest względniejsza dla sprawcy.
Pomocnicze
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 6 maja 2021 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii § § 25 ust. 1 pkt 2e
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 25 marca 2022 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu zagrożenia epidemicznego
Argumenty
Skuteczne argumenty
W momencie orzekania przez Sąd Rejonowy obowiązek zakrywania ust i nosa już nie obowiązywał. • Zgodnie z art. 2 § 1 k.w., w przypadku zmiany prawa, stosuje się ustawę nową, jeśli jest względniejsza dla sprawcy. • Brak było przepisów przejściowych stanowiących lex specialis, które wyłączałyby stosowanie art. 2 § 1 k.w.
Godne uwagi sformułowania
Racje ma skarżący, gdy wskazuje, że Sąd orzekający w sprawie wadliwie zinterpretował normatywną treść art. 2 k.w., co doprowadziło do zastosowania wobec obwinionego ustawy poprzednio obowiązującej, mimo, że była dla niego surowsza. • Okoliczność taka wymuszała odwołanie się Sądu do reguł intertemporalnych. • W przypadku prawa wykroczeń, w zakresie istotnym dla sprawy, opisano je na gruncie art. 2 § 1 k.w. • Zgodnie z jego brzmieniem: „Jeżeli w czasie orzekania obowiązuje ustawa inna niż w czasie popełnienia wykroczenia, stosuje się ustawę nową, jednakże należy stosować ustawę obowiązującą poprzednio, jeżeli jest względniejsza dla sprawcy”. • Tak określona zasada ogólna działa na korzyść sprawcy. • W realiach sprawy Sąd Rejonowy nie mógł zatem postąpić wbrew regule temporalnej nakazującej stosowanie ustawy nowej, jako względniejszej dla sprawcy.
Skład orzekający
Piotr Mirek
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Stosowanie zasady intertemporalnej z art. 2 § 1 k.w. w sprawach o wykroczenia, w tym dotyczących obostrzeń sanitarnych, gdy prawo uległo zmianie między datą czynu a datą orzekania."
Ograniczenia: Dotyczy spraw o wykroczenia, gdzie nastąpiła zmiana prawa między popełnieniem czynu a orzekaniem, a nowa regulacja jest względniejsza dla sprawcy. Nie dotyczy sytuacji, gdy istnieją szczególne przepisy przejściowe (lex specialis).
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego doświadczenia związanego z obostrzeniami pandemicznymi i pokazuje, jak kluczowe jest przestrzeganie zasad intertemporalnych w prawie, nawet w sprawach o wykroczenia.
“Czy można dostać mandat za brak maseczki, gdy przepis już nie obowiązuje? Sąd Najwyższy wyjaśnia!”
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.