II KK 620/23

Sąd Najwyższy2024-04-25
SNKarneprzestępstwa przeciwko życiu i zdrowiuWysokanajwyższy
znęcanie sięprzemoc domowazakaz kontaktowaniaśrodek karnykasacjaSąd Najwyższykodeks karny

Sąd Najwyższy uchylił zakaz kontaktowania się z pokrzywdzoną orzeczony wobec skazanego, wskazując na konieczność określenia okresu jego obowiązywania.

Prokurator Generalny wniósł kasację od wyroku Sądu Rejonowego w Radomiu, kwestionując orzeczony wobec skazanego R. W. zakaz kontaktowania się z pokrzywdzoną A. W. jako środek karny. Zarzucono rażące naruszenie prawa materialnego, polegające na braku określenia okresu, na jaki zakaz został orzeczony, co jest sprzeczne z przepisami Kodeksu karnego. Sąd Najwyższy uznał kasację za oczywiście zasadną i uchylił zaskarżony wyrok w części dotyczącej zakazu, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy rozpoznał kasację Prokuratora Generalnego wniesioną na korzyść skazanego R. W., który został skazany za znęcanie się fizyczne i psychiczne nad żoną. Kasacja dotyczyła punktu V wyroku Sądu Rejonowego w Radomiu, w którym orzeczono wobec skazanego zakaz kontaktowania się z pokrzywdzoną A. W. jako środek karny. Prokurator Generalny zarzucił rażące naruszenie przepisów prawa materialnego, w szczególności art. 43 § 1 k.k. w zw. z art. 39 pkt 2b k.k. i w zw. z art. 41a § 1 k.k., polegające na orzeczeniu zakazu bez wskazania okresu jego obowiązywania, podczas gdy ustawa przewiduje możliwość orzeczenia takiego zakazu na okres od roku do lat 15. Sąd Najwyższy podzielił argumentację kasacji, uznając ją za oczywiście zasadną. Wskazał, że brak określenia czasu obowiązywania środka karnego przekształca go w środek bezterminowy, co jest sprzeczne z wolą ustawodawcy. W związku z tym Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok w punkcie V i przekazał sprawę Sądowi Rejonowemu w Radomiu do ponownego rozpoznania, zobowiązując sąd pierwszej instancji do prawidłowego zastosowania przepisów prawa karnego materialnego i procesowego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Tak, orzeczenie zakazu kontaktowania się z określoną osobą bez wskazania okresu jego obowiązywania stanowi rażące naruszenie przepisów prawa materialnego, w szczególności art. 43 § 1 k.k.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy wskazał, że zgodnie z art. 43 § 1 k.k., zakazy wymienione w art. 39 pkt 2-2b i 3 k.k. orzeka się w latach, od roku do lat 15. Brak określenia czasu obowiązywania zakazu kontaktowania się z pokrzywdzoną przekształca go w środek bezterminowy, co jest sprzeczne z wolą ustawodawcy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylenie i przekazanie do ponownego rozpoznania

Strona wygrywająca

Prokurator Generalny (na korzyść skazanego)

Strony

NazwaTypRola
R. W.osoba_fizycznaskazany
A. W.osoba_fizycznapokrzywdzona

Przepisy (9)

Główne

k.k. art. 207 § § 1

Kodeks karny

Dotyczy przestępstwa znęcania się fizycznego i psychicznego nad osobą najbliższą.

k.k. art. 41a § § 1

Kodeks karny

Dotyczy orzekania zakazu kontaktowania się z określonymi osobami.

k.k. art. 43 § § 1

Kodeks karny

Określa okres, na jaki orzeka się zakazy wymienione w art. 39 pkt 2-2b i 3 k.k. (od roku do lat 15).

Pomocnicze

k.k. art. 69 § § 1 i 2

Kodeks karny

Dotyczy warunkowego zawieszenia wykonania kary pozbawienia wolności.

k.k. art. 70 § § 1

Kodeks karny

Dotyczy okresu próby przy warunkowym zawieszeniu kary.

k.k. art. 72 § § 1 pkt 1

Kodeks karny

Dotyczy zobowiązania skazanego do informowania sądu o przebiegu okresu próby.

k.k. art. 73 § § 2

Kodeks karny

Dotyczy oddania skazanego pod dozór kuratora w okresie próby.

k.k. art. 39 § pkt 2b

Kodeks karny

Wymienia zakaz kontaktowania się z określonymi osobami jako środek karny.

k.p.k. art. 535 § § 5

Kodeks postępowania karnego

Dotyczy rozpoznania kasacji na posiedzeniu bez udziału stron.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Orzeczenie zakazu kontaktowania się z pokrzywdzoną bez wskazania okresu jego obowiązywania stanowi rażące naruszenie przepisów prawa materialnego, w szczególności art. 43 § 1 k.k.

Godne uwagi sformułowania

brak określenia czasu obowiązywania środka karnego przekształca go, wbrew woli ustawodawcy, w środek bezterminowy kasacja okazała się oczywiście zasadna

Skład orzekający

Dariusz Kala

przewodniczący-sprawozdawca

Piotr Mirek

członek

Zbigniew Puszkarski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących orzekania środków karnych, w szczególności zakazu kontaktowania się z pokrzywdzonym, oraz konieczność precyzyjnego określania ich okresu obowiązywania."

Ograniczenia: Dotyczy wyłącznie spraw karnych, w których orzekane są środki karne o charakterze zakazowym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu prawa karnego - prawidłowego orzekania środków karnych, co jest istotne dla praktyków. Pokazuje, jak drobne uchybienie formalne może prowadzić do uchylenia orzeczenia.

Sąd Najwyższy: Zakaz kontaktowania się z żoną musi mieć określony termin!

Sektor

praca

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
II KK 620/23
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 25 kwietnia 2024 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Dariusz Kala (przewodniczący, sprawozdawca)
‎
SSN Piotr Mirek
‎
SSN Zbigniew Puszkarski
Protokolant Klaudia Binienda
w sprawie
R. W.
skazanego za czyn z art. 207 § 1 k.k.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu bez udziału stron
w dniu 25 kwietnia 2024 r.,
kasacji wniesionej przez Prokuratora Generalnego na korzyść skazanego
od wyroku Sądu Rejonowego w Radomiu
z dnia 26 stycznia 2023 r., sygn. akt II K 1862/22
uchyla zaskarżony wyrok w punkcie V i w tym zakresie przekazuje sprawę Sądowi Rejonowemu w Radomiu do ponownego rozpoznania.
UZASADNIENIE
R. W. został oskarżony o to, że
w okresie od stycznia 2021 roku daty bliżej nieustalonej do 18 marca 2022 roku w miejscowości W. gm. J. znęcał się fizycznie i psychicznie nad żoną A. W. w taki sposób, że będąc pod wpływem alkoholu wszczynał awantury, w czasie których uderzał ją w ręce i głowę, popychał, ubliżał jej słowami wulgarnymi i powszechnie uznanymi za obelżywe, groził pozbawieniem życia i zniszczeniem mienia, rzucał przedmiotami codziennego użytku, a ponadto niepokoił ją, kontrolował, poniżał, szantażował, wyganiał z domu, opluwał i zakłócał spoczynek nocny, tj. o czyn z art. 207 § 1 k.k.
Wyrokiem z dnia 26 stycznia 2023 r., sygn. akt II K 1862/22, Sąd Rejonowy w Radomiu:
I.
oskarżonego R. W. uznał za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu i za to na podstawie art. 207 §1 k.k. skazał go na karę 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności,
II.
na podstawie art. 69 § 1 i 2 k.k. i art. 70 § 1 k.k. wykonanie orzeczonej wobec oskarżonego kary pozbawienia wolności warunkowo zawiesił ustalając okres próby na 3 (trzy) lata,
III.
na podstawie art. 72 § 1 pkt 1 k.k. zobowiązał oskarżonego do informowania sądu o przebiegu okresu próby,
IV.
na podstawie art. 73 § 2 k.k. oddał oskarżonego w okresie próby pod dozór kuratora,
V.
na podstawie art. 41a § 1 k.k. orzekł wobec R. W. zakaz kontaktowania się z pokrzywdzoną A. W.,
VI.
zwolnił oskarżonego od opłaty, obciążając go wydatkami poniesionymi w sprawie w kwocie 310 (trzysta dziesięć) złotych.
Od powyższego wyroku żadna ze stron nie wywiodła zwyczajnego środka zaskarżenia i uprawomocnił się on w dniu 3 lutego 2023 r.
Wyrok ten został natomiast zaskarżony – „w części dotyczącej orzeczenia o środku karnym w postaci zakazu kontaktowania się z pokrzywdzoną, zawartego w punkcie V części dyspozytywnej” – przez Prokuratora Generalnego, kasacją wywiedzioną na korzyść skazanego, w której podniesiono zarzut rażącego i mającego istotny wpływ na treść wyroku naruszenia przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 43 § 1 k.k. w zw. z art. 39 pkt 2b k.k. i w zw. z art. 41a § 1 k.k., polegającego na orzeczeniu wobec oskarżonego R. W. środka karnego w postaci zakazu kontaktowania się z pokrzywdzoną A. W. bez wskazania okresu, na jaki zakaz ten orzeczono, w sytuacji gdy przepis art. 43 § 1 k.k. przewiduje możliwość orzeczenia tego środka karnego na okres od roku do lat 15.
Podnosząc powyższy zarzut, skarżący wniósł o
uchylenie wyroku Sądu Rejonowego w Radomiu w zaskarżonej części i przekazanie sprawy w tym zakresie ww. sądowi do ponownego rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Kasacja okazała się oczywiście zasadna.
Rację ma bowiem skarżący, gdy wskazuje, że Sąd Rejonowy w Radomiu, poprzez orzeczenie, na podstawie art. 41a § 1 k.k., wobec oskarżonego R. W., środka karnego zakazu kontaktowania się z pokrzywdzoną, z pominięciem wynikającego z treści art. 43 § 1 k.k. obowiązku określenia czasu obowiązywania tego zakazu, dopuścił się rażącego naruszenia przepisów wymienionych w zarzucie kasacji. Zgodnie ze stanowczym brzmieniem ostatnio wymienionej regulacji, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, zakazy wymienione w art. 39 pkt 2-2b i 3 k.k. orzeka się w latach, od roku do lat 15. Skoro zatem zakaz kontaktowania się z określonymi osobami został wymieniony w art. 39 pkt 2b k.k., należało określić czas jego obowiązywania w ww. przedziale. Okoliczność, że sąd pierwszej instancji tego nie uczynił, wskazuje zaś nie tylko na to, że rażąco naruszył prawo, ale i niekorzystnie ukształtował sytuację oskarżonego. Brak określenia czasu obowiązywania środka karnego przekształca go wszak, wbrew woli ustawodawcy, w środek bezterminowy (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 lutego 2022 roku, sygn. akt IV KK 696/21).
W tym stanie rzeczy, Sąd Najwyższy uznał, że wywiedziony w niniejszej sprawie nadzwyczajny środek zaskarżenia jest oczywiście zasadny i uwzględniwszy go na posiedzeniu, przeprowadzonym w trybie art. 535 § 5 k.p.k., uchylił zaskarżony wyroku w punkcie V i w tym zakresie przekazał sprawę Sądowi Rejonowemu w Radomiu do ponownego rozpoznania.
Badając sprawę w postępowaniu ponownym, sąd pierwszej instancji, prawidłowo stosując przepisy prawa karnego materialnego i procesowego, konwaliduje wskazane wyżej uchybienie.
Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł jak w części dyspozytywnej wyroku.
Piotr Mirek Dariusz Kala Zbigniew Puszkarski
[PGW]
(r.g.)

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI