II KK 614/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy uchylił wyrok nakazowy Sądu Rejonowego w części dotyczącej środka karnego w postaci zakazu zbliżania się, z powodu nieokreślenia jego okresu obowiązywania.
Prokurator Generalny wniósł kasację na korzyść skazanego M. Z. od wyroku nakazowego Sądu Rejonowego, zarzucając rażące naruszenie prawa materialnego polegające na orzeczeniu zakazu zbliżania się do pokrzywdzonych bez wskazania okresu jego obowiązywania. Sąd Najwyższy uznał kasację za zasadną, stwierdzając, że brak określenia czasu trwania zakazu przekształcił go w środek bezterminowy, co jest naruszeniem art. 43 § 1 k.k. W konsekwencji, Sąd Najwyższy uchylił wyrok w zaskarżonej części i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
Sąd Najwyższy rozpoznał kasację Prokuratora Generalnego skierowaną na korzyść skazanego M. Z. od wyroku nakazowego Sądu Rejonowego dla Warszawy - Mokotowa w Warszawie z dnia 9 października 2023 r., sygn. akt XIV K 654/23. Skazany został uznany za winnego popełnienia szeregu przestępstw, w tym z art. 207 § 1 k.k. (znęcanie się), art. 190 § 1 k.k. (groźby karalne), art. 193 k.k. (naruszenie miru domowego), art. 217 § 1 k.k. (naruszenie nietykalności cielesnej) i art. 276 k.k. (zniszczenie dokumentu). Sąd Rejonowy wymierzył mu karę łączną 2 lat ograniczenia wolności oraz środek karny w postaci zakazu zbliżania się do pokrzywdzonych K. V. i A. V. na odległość mniejszą niż 100 metrów. Kasacja zarzuciła rażące naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 43 § 1 k.k. w zw. z art. 41a § 1 k.k. i art. 39 pkt 2b k.k., polegające na orzeczeniu zakazu zbliżania się bez wskazania okresu jego obowiązywania. Sąd Najwyższy stwierdził, że brak określenia czasu trwania zakazu jest rażącym naruszeniem prawa karnego materialnego, które przekształciło środek karny w bezterminowy. Taka wadliwość ma negatywne konsekwencje dla skazanego, w tym w kwestii zatarcia skazania. W związku z tym, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok w części dotyczącej orzeczenia o środku karnym i przekazał sprawę sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, z obowiązkiem wskazania okresu obowiązywania zakazu.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Tak, orzeczenie zakazu zbliżania się bez wskazania okresu jego obowiązywania stanowi rażące naruszenie przepisów prawa karnego materialnego, w szczególności art. 43 § 1 k.k.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że art. 43 § 1 k.k. obliguje sąd do określenia lat obowiązywania zakazów wymienionych w art. 39 pkt 2-2b k.k. Brak wskazania tego okresu w wyroku nakazowym przekształca środek karny w bezterminowy, co jest wadą prawną mającą wpływ na treść wyroku i negatywne konsekwencje dla skazanego, w tym w zakresie zatarcia skazania.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylenie wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania
Strona wygrywająca
skazany (w zakresie środka karnego)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. Z. | osoba_fizyczna | skazany |
| K. V. | osoba_fizyczna | pokrzywdzony |
| A. V. | osoba_fizyczna | pokrzywdzony |
Przepisy (11)
Główne
k.k. art. 41a § § 1
Kodeks karny
Sąd pierwszej instancji orzekł środek karny z tego przepisu, jednak nie określił jego okresu obowiązywania.
k.k. art. 43 § § 1
Kodeks karny
Przepis ten nakazuje określenie okresu obowiązywania zakazów wymienionych w art. 39 pkt 2-2b k.k. w latach, od roku do lat 15. Niewskazanie tego okresu stanowi rażące naruszenie prawa.
Pomocnicze
k.k. art. 207 § § 1
Kodeks karny
k.k. art. 190 § § 1
Kodeks karny
k.k. art. 193
Kodeks karny
k.k. art. 217 § § 1
Kodeks karny
k.k. art. 276
Kodeks karny
k.k. art. 39 § pkt 2b
Kodeks karny
k.p.k. art. 535 § § 5
Kodeks postępowania karnego
k.k.w. art. 13 § § 1
Kodeks karny wykonawczy
k.k. art. 107 § § 6
Kodeks karny
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie art. 43 § 1 k.k. w zw. z art. 41a § 1 k.k. w zw. z art. 39 pkt 2b k.k. poprzez orzeczenie zakazu zbliżania się bez wskazania okresu jego obowiązywania.
Godne uwagi sformułowania
nadano temu środkowi karnemu charakter bezterminowy wykluczona jest możliwość precyzowania dopiero w postępowaniu wykonawczym okresu zakazu przeoczenie ustawowego wymogu określenia czasu trwania zakazu należało uznać za rażące naruszenie prawa karnego materialnego stwierdzone naruszenie miała charakter rażący, istotnie wpływający na treść prawomocnego wyroku
Skład orzekający
Marek Pietruszyński
przewodniczący, sprawozdawca
Tomasz Artymiuk
członek
Barbara Skoczkowska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Niewłaściwe orzekanie środków karnych, w szczególności zakazu zbliżania się, bez określenia ich okresu obowiązywania."
Ograniczenia: Dotyczy wyłącznie spraw karnych, w których orzekane są środki karne o charakterze czasowym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje istotny błąd proceduralny w orzekaniu środków karnych, który może mieć poważne konsekwencje dla skazanych. Jest to ważna lekcja dla praktyków prawa karnego.
“Sąd Najwyższy: Zakaz zbliżania się bez terminu to błąd, który może kosztować skazanego wolność.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySN II KK 614/23 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 5 marca 2024 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Marek Pietruszyński (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Tomasz Artymiuk SSN Barbara Skoczkowska Protokolant Dorota Szczerbiak w sprawie M. Z. skazanego za przestępstwo z art. 207 § 1 k.k. i inne po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 5 marca 2024 r. w trybie art. 535 § 5 k.p.k. kasacji Prokuratora Generalnego skierowanej na korzyść skazanego od prawomocnego wyroku nakazowego Sądu Rejonowego dla Warszawy - Mokotowa w Warszawie z dnia 9 października 2023 r., sygn. akt XIV K 654/23, uchyla wyrok w zaskarżonej części i w tym zakresie przekazuje sprawę Sądowi Rejonowemu dla Warszawy - Mokotowa w Warszawie do ponownego rozpoznania. [PGW] UZASADNIENIE Wyrokiem nakazowym Sądu Rejonowego dla Warszawy – Mokotowa w Warszawie z dnia 9 października 2023 r., sygn. XIV K 654/23, oskarżony M. Z. został uznany za winnego popełnienia przestępstw z art. 207 § 1 k.k., z art. 190 § 1 k.k. – dwukrotnie, z art. 193 k.k., art. 217 § 1 k.k. i art. 276 k.k. i jako karę łączną wymierzono mu karę 2 lat ograniczenia wolności polegającą na obowiązku wykonywania nieodpłatnej kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 30 godzin w stosunku miesięcznym. Wyrokiem tym orzeczono również wobec oskarżonego na podstawie art. 41a § 1 k.k. środek karny w postaci zakazu zbliżania się do pokrzywdzonych K. V. i A. V. na odległość mniejszą niż 100 metrów. Wyrok ten uprawomocnił się bez postępowania odwoławczego. Kasację od tego wyroku na korzyść oskarżonego wniósł Prokurator Generalny. W kasacji zarzucił rażące i mające wpływ na treść wyroku naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 43 § 1 k.k. w zw. z art. 41a § 1 k.k. w zw. z art. 39 pkt 2b k.k., polegające na orzeczeniu wobec oskarżonego M. Z. środka karnego w postaci zakazu zbliżania się do pokrzywdzonych K. V. i A. V. na odległość mniejszą niż 100 metrów bez wskazania okresu obowiązywania tego środka, podczas gdy przepis art. 43 § 1 k.k. wskazuje, że zakazy wymienione w art. 39 pkt 2 – 2b k.k. orzeka się w latach, od roku do lat 15, co obligowało sąd do określenia czasookresu obowiązywania środka karnego i wniósł o uchylenia wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy w tym zakresie do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu dla Warszawy – Mokotowa w Warszawie do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Kasacja okazała się oczywiście zasadna, co umożliwiało jej rozpoznanie na posiedzeniu, bez udziału stron (art. 535 § 5 k.p.k.). Bezsporne jest, że Sąd pierwszej instancji nie określając, z naruszeniem treści art. 43 § 1 k.k., okresu obowiązywania orzeczonego środka karnego z art. 41a § 1 k.k., nadał temu środkowi karnemu charakter bezterminowy. W kontekście wskazanego uchybienia podnieść należało, że w związku z ustawowym wymogiem określenia w wyroku, jak długo zakaz ma trwać, wykluczona jest możliwość precyzowania dopiero w postępowaniu wykonawczym okresu zakazu, gdyż czasu obowiązywania zakazu nie da się określić wykorzystując dyspozycję art. 13 § 1 k.k.w. i zasadę in dubio pro reo (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia: 14 listopada 2008 r., V KK 256/08, 21 lutego 2021 r., IV KK 520/20). Przeoczenie ustawowego wymogu określenia czasu trwania zakazu określonego w art. 39 pkt 2b k.k. należało uznać za rażące naruszenie oprawa karnego materialnego. Skutkiem tej wadliwości jest powstanie dla skazanego sytuacji mniej korzystnej od tej, która miałyby miejsce gdyby prawidłowo zastosowano przepis prawa karnego (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 sierpnia 2023 r., II KK 174/23). Mając na uwadze powyższą argumentację, należało uznać, że stwierdzone naruszenie miała charakter rażący, istotnie wpływający na treść prawomocnego wyroku, skoro brak określenia czasu obowiązywania środka karnego przekształcił go w środek bezterminowy. Takie uchybienie powodowało również negatywne konsekwencje dla skazanego w kwestii zatarcia skazania, które nie mogłoby nastąpić przed wykonaniem środka karnego (art. 107 § 6 k.k.). W konsekwencji ustalonego uchybienia należało zaskarżony wyrok uchylić, w części dotyczącej orzeczenia o środku karnym z art. 41a § 1 k.k. na korzyść oskarżonego i sprawę w tym zakresie przekazać sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, w trakcie którego powinien wskazać okres obowiązywania orzeczonego środka karnego. Z tych względów orzeczono jak w wyroku. [PGW] (r.g.)
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI