II KK 599/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał kasacje wniesione przez obrońców J. K., P. T. i S. K., skazanych za przestępstwa sprzedajności popełnione w związku z pełnioną funkcją celników. Sprawa dotyczyła wadliwości uzasadnienia wyroku sądu pierwszej instancji oraz zarzutów naruszenia zasady dwuinstancyjności. Sąd Najwyższy stwierdził, że mimo wadliwości uzasadnienia sądu pierwszej instancji, kontrola apelacyjna była możliwa, a zarzuty dotyczące naruszenia zasady dwuinstancyjności (art. 6 EKPC, art. 8, 45, 78, 176 Konstytucji RP) nie znalazły potwierdzenia. Sąd uznał, że wymóg dwuinstancyjności należy traktować formalnie, jako istnienie procedury umożliwiającej dwukrotne rozpoznanie sprawy. Oddalono również zarzuty dotyczące niezastosowania się do wskazań sądu odwoławczego oraz nierzetelnej kontroli oceny dowodów. Sąd Najwyższy podkreślił, że Sąd Okręgowy w Łodzi podjął trud merytorycznego rozpoznania sprawy, a wszystkie kasacje okazały się bezzasadne. W związku z tym, postanowiono oddalić kasacje i obciążyć skazanych kosztami postępowania kasacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja zasady dwuinstancyjności w kontekście wadliwego uzasadnienia sądu pierwszej instancji oraz możliwości merytorycznego rozpoznania sprawy przez sąd odwoławczy.
Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej w polskim postępowaniu karnym.
Zagadnienia prawne (3)
Czy wadliwe uzasadnienie wyroku sądu pierwszej instancji, które nie spełnia wymogów formalnych, może stanowić podstawę do uchylenia wyroku sądu drugiej instancji z powodu naruszenia zasady dwuinstancyjności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wadliwe uzasadnienie wyroku sądu pierwszej instancji nie uniemożliwia kontroli apelacyjnej i nie prowadzi automatycznie do naruszenia zasady dwuinstancyjności, jeśli materiał dowodowy pozwala na rzetelną kontrolę.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że zasada dwuinstancyjności oznacza konieczność zagwarantowania dostępu do drugiej instancji, a niekoniecznie materialne rozpoznanie sprawy od nowa. Nawet jeśli uzasadnienie sądu pierwszej instancji jest wadliwe, sąd odwoławczy może przeprowadzić kontrolę apelacyjną i sporządzić własne uzasadnienie, nie naruszając tym samym zasady dwuinstancyjności.
Czy sąd odwoławczy, który zamiast uchylić wyrok z powodu wadliwego uzasadnienia sądu pierwszej instancji, merytorycznie rozpoznał sprawę i zmienił wyrok, naruszył prawo procesowe?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli materiał dowodowy pozwalał na przeprowadzenie rzetelnej kontroli apelacyjnej, sąd odwoławczy nie naruszył prawa procesowego, postępując zgodnie z art. 437 § 2 zd. drugie k.p.k. i art. 455a k.p.k.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że w sytuacji, gdy materiał dowodowy umożliwiał przeprowadzenie rzetelnej kontroli apelacyjnej, sąd odwoławczy nie miał obowiązku uchylania wyroku z powodu wad w uzasadnieniu. Mógł merytorycznie rozpoznać sprawę, rozszerzając i pogłębiając argumentację sądu pierwszej instancji.
Czy sąd pierwszej instancji rażąco naruszył art. 442 § 3 k.p.k. przez niezastosowanie się do wskazań sądu odwoławczego przedstawionych w wyroku uchylającym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli sąd pierwszej instancji przeprowadził wszystkie dowody istotne dla zaakceptowanych przez sąd odwoławczy skazań, a zaniechanie przesłuchania świadków dotyczyło czynu, co do którego zapadło orzeczenie kasatoryjne.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że sąd pierwszej instancji zastosował się do wskazań sądu odwoławczego w zakresie, w jakim było to konieczne dla utrzymania w mocy rozstrzygnięć zaakceptowanych przez sąd odwoławczy. Zaniechanie przesłuchania świadków dotyczyło czynu, który został wyeliminowany z podstaw skazania przez sąd odwoławczy.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. K. | osoba_fizyczna | skazany |
| P. T. | osoba_fizyczna | skazany |
| S. K. | osoba_fizyczna | skazany |
| Prokuratura Krajowa | organ_państwowy | prokurator |
| Prokurator Okręgowy w Łodzi | organ_państwowy | prokurator |
Przepisy (10)
Główne
k.k. art. 228 § § 1
Kodeks karny
Pomocnicze
k.p.k. art. 424 § § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 437 § § 2
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 455a
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 442 § § 3
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 536
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 537 § § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 636 § § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 637a
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 633
Kodeks postępowania karnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wadliwe uzasadnienie sądu pierwszej instancji nie uniemożliwiło kontroli apelacyjnej. • Zasada dwuinstancyjności ma charakter formalny. • Sąd odwoławczy miał prawo merytorycznie rozpoznać sprawę, nawet jeśli uzasadnienie sądu pierwszej instancji było wadliwe. • Sąd pierwszej instancji zastosował się do wskazań sądu odwoławczego w zakresie koniecznym do utrzymania w mocy rozstrzygnięć.
Odrzucone argumenty
Naruszenie zasady dwuinstancyjności przez sąd odwoławczy z powodu wadliwego uzasadnienia sądu pierwszej instancji. • Niewywiązanie się sądu pierwszej instancji z obowiązku uzupełnienia uzasadnienia zgodnie ze wskazaniami sądu odwoławczego. • Rażące naruszenie art. 442 § 3 k.p.k. przez niezastosowanie się do wskazań sądu odwoławczego.
Godne uwagi sformułowania
Kasacje okazały się bezzasadne w stopniu zbliżonym do oczywistego. • Wymóg dwuinstancyjności w polskim procesie należy traktować w znaczeniu formalnym, a nie materialnym. • Skoro orzeczenie Sądu odwoławczego oparte na odmiennych od ustaleń Sądu niższej instancji nie staje się z tego powodu orzeczeniem pierwszoinstancyjnym (...), to tym bardziej cechy takiej nie uzyskuje orzeczenie utrzymujące w mocy rozstrzygnięcie organu a quo (...). • Sąd Okręgowy w Łodzi nie tylko nie naruszył wskazanego w zarzutach kasacyjnych prawa (...), ale przeciwnie – dał posłuch normom zwiększającym w wyniku nowelizacji z 2013 r. i 2015 r. apelacyjność postępowania odwoławczego i podjął trud, jak tego wymagała ustawa, merytorycznego rozpoznania w znacznym zakresie sprawy.
Skład orzekający
Tomasz Artymiuk
przewodniczący
Rafał Malarski
sprawozdawca
Andrzej Siuchniński
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja zasady dwuinstancyjności w kontekście wadliwego uzasadnienia sądu pierwszej instancji oraz możliwości merytorycznego rozpoznania sprawy przez sąd odwoławczy."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej w polskim postępowaniu karnym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych w polskim prawie karnym, w szczególności zasady dwuinstancyjności i wymogów uzasadnienia wyroku, co jest istotne dla praktyków prawa.
“Wadliwe uzasadnienie sądu pierwszej instancji – czy to koniec drogi dla apelacji?”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.