II KK 593/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Karnej rozpoznał kasację wniesioną przez obrońcę skazanego T. K., który został pierwotnie skazany za znęcanie się psychiczne i fizyczne nad żoną, a następnie wyrokiem Sądu Okręgowego w Lublinie przypisano mu również popełnienie przestępstwa zgwałcenia w kontekście tej przemocy. Obrońca zarzucił Sądowi Okręgowemu rażące naruszenie prawa procesowego, w tym dowolną ocenę dowodów, twierdząc, że stosunki seksualne nie stanowiły zgwałcenia, gdyż nie następowały bezpośrednio po kłótniach i pokrzywdzona nie uzewnętrzniała niechęci. Sąd Najwyższy oddalił kasację jako oczywiście bezzasadną. Sąd wskazał, że zarówno Sąd I instancji, jak i skarżący błędnie interpretowali znamiona art. 197 § 1 k.k. Sąd Najwyższy podkreślił, że wieloletnie znęcanie się, obejmujące przemoc fizyczną i psychiczną, tworzy kontekst, w którym stosunki seksualne podejmowane wbrew woli pokrzywdzonej, nawet dla uniknięcia awantury, należy kwalifikować jako przemoc lub groźbę w rozumieniu tego przepisu. Sąd odwołał się do nowszych interpretacji, wskazując, że brak oporu ofiary nie wyklucza znamion przemocy, jeśli brak akceptacji wynika z innych okoliczności relacji ze sprawcą, zwłaszcza w kontekście trwającej przemocy domowej.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja znamion przestępstwa zgwałcenia (art. 197 § 1 k.k.) w kontekście przemocy domowej i znęcania się, zwłaszcza w odniesieniu do kwestii zgody i oporu ofiary.
Orzeczenie dotyczy specyficznego kontekstu przemocy domowej i znęcania się, co może ograniczać jego bezpośrednie zastosowanie w sprawach, gdzie taki kontekst nie występuje.
Zagadnienia prawne (1)
Czy stosunki seksualne podejmowane przez męża z żoną, w kontekście wieloletniego znęcania się psychicznego i fizycznego, mogą być kwalifikowane jako zgwałcenie (art. 197 § 1 k.k.), nawet jeśli pokrzywdzona nie stawiała bezpośredniego oporu fizycznego, a jedynie poddawała się im dla uniknięcia awantur?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, kontekst przemocy domowej i znęcania się uzasadnia kwalifikację stosunków seksualnych jako przemocy lub groźby w rozumieniu art. 197 § 1 k.k., nawet przy braku bezpośredniego oporu fizycznego ze strony pokrzywdzonej.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że wieloletnie znęcanie się nad pokrzywdzoną tworzy kontekst, w którym stosunki seksualne podejmowane wbrew jej woli, ale dla uniknięcia awantury, stanowią realizację znamion przemocy lub groźby z art. 197 § 1 k.k. Brak oporu ofiary nie wyklucza znamion przemocy, jeśli brak akceptacji wynika z innych okoliczności relacji ze sprawcą, zwłaszcza w sytuacji trwającej przemocy domowej.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| T. K. | osoba_fizyczna | skazany |
| M. K. | osoba_fizyczna | pokrzywdzona |
| Prokuratura Krajowa | organ_państwowy | prokurator |
Przepisy (9)
Główne
k.k. art. 197 § § 1
Kodeks karny
Stosunki seksualne podejmowane przez męża z żoną w kontekście wieloletniego znęcania się psychicznego i fizycznego, nawet przy braku bezpośredniego oporu fizycznego, mogą być kwalifikowane jako zgwałcenie, gdyż kontekst przemocy domowej stanowi groźbę lub przemoc w rozumieniu tego przepisu.
k.k. art. 207 § § 1
Kodeks karny
Czyn polegający na psychicznym i fizycznym znęcaniu się nad żoną, obejmujący awantury, wyganianie z domu, popychanie, bicie, obelżywe słowa, zarzuty zdrady, utrudnianie korzystania z urządzeń domowych, zakręcanie kurków i wody, opluwanie, załatwianie potrzeb fizjologicznych w pokoju.
Pomocnicze
k.k. art. 11 § § 3
Kodeks karny
Podstawa wymiaru kary w przypadku zbiegu przepisów ustawy.
k.k. art. 41a § § 1 i 5
Kodeks karny
Nałożenie na oskarżonego zakazu okresowego opuszczania lokalu wspólnie zajmowanego z pokrzywdzoną na okres 3 lat oraz zakazu zbliżania się do M. K. na odległość mniejszą niż 50 metrów i zakazu jakiegokolwiek kontaktowania się z nią przez 3 lata.
k.p.k. art. 457 § § 3
Kodeks postępowania karnego
Zarzut naruszenia w kasacji dotyczący oceny dowodów.
k.p.k. art. 4
Kodeks postępowania karnego
Zarzut naruszenia w kasacji dotyczący zasady swobodnej oceny dowodów.
k.p.k. art. 7
Kodeks postępowania karnego
Zarzut naruszenia w kasacji dotyczący zasady swobodnej oceny dowodów.
k.p.k. art. 410
Kodeks postępowania karnego
Zarzut naruszenia w kasacji dotyczący uwzględnienia wszystkich dowodów przy wydawaniu orzeczenia.
k.p.k. art. 424
Kodeks postępowania karnego
Zarzut naruszenia w kasacji dotyczący wymogów uzasadnienia orzeczenia.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Kontekst wieloletniego znęcania się nad pokrzywdzoną uzasadnia kwalifikację stosunków seksualnych jako przemocy lub groźby w rozumieniu art. 197 § 1 k.k. • Brak bezpośredniego oporu fizycznego ze strony pokrzywdzonej nie wyklucza znamion przemocy, jeśli brak akceptacji wynika z innych okoliczności relacji ze sprawcą, zwłaszcza w sytuacji trwającej przemocy domowej.
Odrzucone argumenty
Stosunki seksualne z żoną nie stanowiły zgwałcenia, gdyż nie następowały bezpośrednio po kłótniach, nie były związane ze sferą seksualności, pokrzywdzona nie uzewnętrzniała niechęci, a oskarżony nie miał zamiaru zgwałcenia.
Godne uwagi sformułowania
„poddawała się czynnościom seksualnym z jego strony aby nie było awantur. • „obrona ta polegała na wyprowadzeniu się ze wspólnej sypialni i odmowie, kiedy oskarżony żądał aby tam wróciła. • „w ocenie Sądu nie można uznać zachowanie T. K. jako zgwałcenie, w sytuacji gdy nie miał on w ogóle takiego zamiaru.” • „kontekst, stosowanej wcześniej przemocy fizycznej i psychicznej stanowiącej znęcanie się nad pokrzywdzoną, należało potraktować jako czynnik mający decydujący wpływ na przełamywanie niechęci pokrzywdzonej do odbywania stosunków seksualnych, ulegania „nagabywaniu” oskarżonego wbrew swojej wewnętrznej woli, tym samym stanowiący groźbę bezprawną i przemoc w rozumieniu art. 197 § 1 k.k.” • „figura oporu nie jest elementem definicji przemocy, ale ma charakter wskaźnikowy służący do odróżnienia przemocy od innych fizycznych oddziaływań na ofiarę. • „Jeżeli w sprawie niewątpliwie ustalono niekonsensualny charakter stosunków seksualnych (podejmowanie się ich wbrew woli, ale dla „świętego spokoju” w związku z nagabywaniem) to do czynienia mamy z realizacją znamion zgwałcenia.
Skład orzekający
Michał Laskowski
przewodniczący
Marek Pietruszyński
członek
Włodzimierz Wróbel
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja znamion przestępstwa zgwałcenia (art. 197 § 1 k.k.) w kontekście przemocy domowej i znęcania się, zwłaszcza w odniesieniu do kwestii zgody i oporu ofiary."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego kontekstu przemocy domowej i znęcania się, co może ograniczać jego bezpośrednie zastosowanie w sprawach, gdzie taki kontekst nie występuje.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa porusza niezwykle ważny i wrażliwy temat przemocy domowej oraz jej powiązania z przestępstwami seksualnymi, a także analizuje ewolucję rozumienia zgody w kontekście relacji intymnych.
“Czy stosunki z żoną po latach znęcania to nadal gwałt? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.