II KK 59/26
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWniosek prokuratora o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego od rozpoznawania kasacji w sprawie II KK 59/26 został złożony z powodu wątpliwości co do bezstronności sędziego, wynikających z jego powołania na stanowisko sędziowskie z udziałem Krajowej Rady Sądownictwa, która zdaniem prokuratora nie spełnia konstytucyjnych standardów. Prokurator powołał się na przepisy k.p.k., Konstytucję RP, Kartę Praw Podstawowych UE oraz Konwencję o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Sąd Najwyższy, rozpoznając wniosek, stwierdził, że nie podlega on zarejestrowaniu w kontrolce rozstrzygnięć incydentalnych i został przekazany sędziemu sprawozdawcy celem podjęcia stosownej decyzji, zgodnie z zarządzeniem Prezesa Sądu Najwyższego. Analiza wniosku wykazała, że jest on niedopuszczalny z mocy ustawy, co skutkowało pozostawieniem go bez rozpoznania. Sąd Najwyższy podkreślił, że wątpliwości co do bezstronności sędziego, jego ustanowienia mocą ustawy czy niezawisłości nie mogą być wywodzone z kwestii ustrojowych związanych z jego powołaniem. Zarzuty uzasadniające wyłączenie sędziego muszą mieć charakter faktyczny lub procesowy, a nie abstrakcyjny i odnosić się do całych grup sędziów. Sąd powołał się na wcześniejsze orzecznictwo Sądu Najwyższego oraz wyrok Trybunału Konstytucyjnego P 22/19, który uznał za niezgodne z Konstytucją RP przepisy k.p.k. w zakresie, w jakim dopuszczały rozpoznanie wniosku o wyłączenie sędziego z powodu wadliwości jego powołania. Ponadto, Sąd zauważył niekonsekwencję w rozumowaniu prokuratora, który z jednej strony powoływał się na przepisy dotyczące wyłączenia sędziego, a z drugiej twierdził, że sędzia, którego dotyczy wniosek, sędzią nie jest. Ostatecznie, Sąd Najwyższy postanowił pozostawić wniosek prokuratora bez rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUgruntowanie stanowiska Sądu Najwyższego w kwestii niedopuszczalności wniosków o wyłączenie sędziego opartych na zarzutach ustrojowych, w tym w kontekście orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego i prawa unijnego.
Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej związanej z wnioskiem o wyłączenie sędziego w postępowaniu karnym.
Zagadnienia prawne (3)
Czy zarzuty o charakterze ustrojowym, dotyczące sposobu powołania sędziego, mogą stanowić podstawę do jego wyłączenia od udziału w sprawie na gruncie przepisów Kodeksu postępowania karnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zarzuty o charakterze ustrojowym nie mogą stanowić podstawy do wyłączenia sędziego na gruncie przepisów k.p.k.
Uzasadnienie
Przepisy k.p.k. dotyczące wyłączenia sędziego wymagają istnienia konkretnych okoliczności faktycznych lub procesowych, które mogłyby uzasadniać wątpliwości co do obiektywnego rozstrzygnięcia sprawy przez sędziego. Zarzuty o charakterze ustrojowym, dotyczące sposobu powołania sędziego czy składu organów nominacyjnych, nie spełniają tych wymogów.
Czy wniosek o wyłączenie sędziego, oparty wyłącznie na zarzutach ustrojowych dotyczących jego powołania, podlega rozpoznaniu w trybie przepisów k.p.k.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, taki wniosek jest niedopuszczalny z mocy ustawy i podlega pozostawieniu bez rozpoznania.
Uzasadnienie
Wniosek o wyłączenie sędziego, który nie odnosi się do konkretnych elementów sprawy, lecz kwestionuje jedynie rozwiązania legislacyjne dotyczące ustroju sądownictwa, jest niedopuszczalny. Sąd Najwyższy powołał się na zarządzenie Prezesa Sądu Najwyższego oraz orzecznictwo SN i TK.
Czy sędzia, którego dotyczy wniosek o wyłączenie, może brać udział w wydaniu postanowienia o pozostawieniu tego wniosku bez rozpoznania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sędzia, którego dotyczy wniosek o wyłączenie, może brać udział w wydaniu postanowienia o pozostawieniu tego wniosku bez rozpoznania, jeśli wniosek ten nie podlega rozpoznaniu.
Uzasadnienie
Obowiązek powstrzymania się sędziego od udziału w sprawie ma zastosowanie tylko wtedy, gdy wniosek o jego wyłączenie podlega rozpoznaniu. Gdy zachodzi podstawa do pozostawienia wniosku bez rozpoznania, nie ma podstaw do wyłączenia sędziego od udziału w wydaniu takiego postanowienia.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| N. K. | osoba_fizyczna | ukarany za wykroczenie |
| Prokurator Prokuratury Okręgowej del. do Prokuratury Krajowej | organ_państwowy | wnioskodawca |
Przepisy (18)
Główne
k.p.k. art. 42 § 1
Kodeks postępowania karnego
a contrario
k.p.k. art. 41 § 1
Kodeks postępowania karnego
per analogiam
k.p.k. art. 41 § 2
Kodeks postępowania karnego
per analogiam
Konstytucja RP art. 45 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Karta Praw Podstawowych UE art. 47 § 1
Karta Praw Podstawowych Unii Europejskiej
EKPC art. 6 § 1
Konwencja o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności
Pomocnicze
k.w. art. 94 § 1
Kodeks wykroczeń
Ustawa o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw
z dnia 8 grudnia 2017 r.
k.p.k. art. 439 § 1
Kodeks postępowania karnego
pkt 2
k.p.k. art. 29 § 5
Kodeks postępowania karnego
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Konstytucja RP art. 179
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 144 § 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
pkt 17
k.p.k. art. 40 § 1
Kodeks postępowania karnego
pkt 1
k.p.k. art. 41 § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 42 § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 41 § 2
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 42 § 3
Kodeks postępowania karnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wniosek prokuratora o wyłączenie sędziego oparty na zarzutach ustrojowych jest niedopuszczalny z mocy ustawy. • Przepisy k.p.k. dotyczące wyłączenia sędziego wymagają konkretnych okoliczności faktycznych lub procesowych, a nie abstrakcyjnych kwestii ustrojowych. • Wyrok Trybunału Konstytucyjnego P 22/19 wyłącza możliwość badania wadliwości powołania sędziego w trybie art. 41 § 1 k.p.k. • Sędzia, którego dotyczy wniosek o wyłączenie, może brać udział w wydaniu postanowienia o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania.
Odrzucone argumenty
Udział sędziego powołanego z udziałem niespełniającej standardów KRS powoduje, że skład orzekający nie spełnia wymogów sądu ustanowionego ustawą, bezstronnego i niezawisłego. • Rekomendacja do powołania na urząd sędziego SN przez gremium niespełniające wymogów Konstytucji RP stanowi okoliczność wywołującą uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności. • Lekceważenie prawa unijnego, orzeczeń TSUE i ETPC oraz stanowiących zasady prawne uchwał SN uzasadnia wyłączenie sędziego.
Godne uwagi sformułowania
wnioski prokuratorów, zawierające „wnioski o wyłączenie" (wykluczenie) od rozpoznania sprawy i przekazanie sprawy, mające wyłącznie charakter ustrojowy i złożone z pominięciem trybu przewidzianego w Kodeksie postępowania karnego i ustawie o Sądzie Najwyższym [...] nie podlegają zarejestrowaniu • analiza nakazuje przyjąć, że złożony w niniejszej sprawie wniosek o „wyłączenie od rozpoznawania kasacji” jest niedopuszczalny z mocy ustawy • Wątpliwość co do bezstronności sędziego, jego ustanowienia mocą ustawy czy też niezawisłości nie może być wywodzona z samych kwestii ustrojowych związanych z jego powołaniem • Zarzuty mające uzasadniać wyłączenie sędziego, nie mogą mieć bowiem charakteru abstrakcyjnego i odnosić się do całych grup powołanych sędziów ani też do wszystkich spraw rozpoznawanych przez tych sędziów • Wykładnia art. 41 § 1 k.p.k. [...] nie obejmuje tych sytuacji, w których wątpliwości podnoszone przez stronę nie mają charakteru ściśle wiążącego się z istotą sprawy • procedowanie w trybie art. 41 § 1 k.p.k. w sytuacji, gdy z treści wniosku o wyłączenie sędziego wynika, że kontestuje się w nim wyłącznie zagadnienia o charakterze ustrojowym jest niedopuszczalne • Niedopuszczalność badania okoliczności powołania sędziego w trybie art. 41 § 1 k.p.k. wynika również z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 4 marca 2020 r., sygn. […]
Skład orzekający
Antoni Bojańczyk
przewodniczący-sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowanie stanowiska Sądu Najwyższego w kwestii niedopuszczalności wniosków o wyłączenie sędziego opartych na zarzutach ustrojowych, w tym w kontekście orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego i prawa unijnego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej związanej z wnioskiem o wyłączenie sędziego w postępowaniu karnym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii ustrojowych związanych z niezależnością sądownictwa i prawem do sądu, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie w środowisku prawniczym i poza nim.
“Sąd Najwyższy: Zarzuty ustrojowe nie wystarczą do wyłączenia sędziego.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.