II KK 588/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWniosek o wyłączenie sędzi M.B. od udziału w sprawie kasacyjnej II KK 588/23 został złożony przez obrońcę M.K. z powodu uzasadnionych wątpliwości co do jej bezstronności. Wątpliwości te wiązały się z wadliwym trybem powołania sędzi do Sądu Najwyższego, co według wnioskodawczyni mogło stanowić bezwzględną przyczynę odwoławczą w postaci nienależytej obsady sądu. Sąd Najwyższy, analizując sprawę, odwołał się do uchwały trzech połączonych Izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r. (BSA I-4110-1/2020), która stwierdza, że nienależyta obsada sądu zachodzi również wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie ustawy z 2017 r. Sąd Najwyższy podkreślił, że brak transparentności i weryfikacji w procesie powoływania może rodzić podejrzenia o polityczne motywacje. Ponadto, Sąd odwołał się do wyroku ETPC w sprawie Reczkowicz przeciwko Polsce, który wskazuje, że udział w procesie powoływania sędziów przez wadliwie ukształtowaną KRS powoduje, że skład orzekający nie stanowi niezależnego i bezstronnego sądu. Sąd Najwyższy zauważył również, że sędzia M.B. została przeniesiona do Izby Karnej SN z Izby Dyscyplinarnej, która nie miała statusu sądu konstytucyjnego, a samo przeniesienie nastąpiło z naruszeniem art. 179 Konstytucji RP. W związku z tym, Sąd Najwyższy uznał wniosek za zasadny i wyłączył sędzię M.B. od udziału w sprawie, stwierdzając, że sąd z jej udziałem nie spełniałby kryteriów niezależnego i bezstronnego sądu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie wyłączenia sędziego ze względu na wadliwą procedurę nominacyjną i naruszenie standardów konstytucyjnych oraz europejskich dotyczących niezależności i bezstronności sądu.
Dotyczy specyficznej sytuacji wadliwej procedury nominacyjnej sędziów w Polsce, w szczególności w kontekście zmian prawnych z lat 2017 i 2022.
Zagadnienia prawne (2)
Czy udział sędziego powołanego w wadliwej procedurze nominacyjnej, ukształtowanej przez ustawę z 2017 r. o zmianie ustawy o KRS, stanowi podstawę do jego wyłączenia od udziału w sprawie ze względu na uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, udział sędziego powołanego w wadliwej procedurze nominacyjnej, która nie zapewnia transparentności i niezależności, może prowadzić do uzasadnionej wątpliwości co do jego bezstronności i naruszenia standardu niezależnego i bezstronnego sądu.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy odwołał się do własnego orzecznictwa oraz wyroku ETPC w sprawie Reczkowicz, wskazując, że wadliwa procedura nominacyjna, w tym udział w procesie powoływania sędziów przez wadliwie ukształtowaną KRS, może skutkować tym, że skład orzekający nie będzie spełniał wymogów niezależnego i bezstronnego sądu. Dotyczy to również sędziów przeniesionych z Izby Dyscyplinarnej do Izb SN z naruszeniem procedury konstytucyjnej.
Czy sędzia powołany do orzekania w Izbie Dyscyplinarnej, która nie miała statusu sądu konstytucyjnego, a następnie przeniesiony do Izby Karnej Sądu Najwyższego z naruszeniem art. 179 Konstytucji RP, może orzekać w Sądzie Najwyższym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sędzia przeniesiony do Izby Karnej Sądu Najwyższego z Izby Dyscyplinarnej z naruszeniem procedury konstytucyjnej nie jest uprawniony do orzekania w Sądzie Najwyższym, co stanowi podstawę do wyłączenia.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że Izba Dyscyplinarna nie była sądem konstytucyjnym, a przeniesienie sędziów z tej Izby do Izb SN nastąpiło z naruszeniem art. 179 Konstytucji RP, który wymaga określonej procedury nominacyjnej. Brak dochowania tej procedury oznacza, że osoba taka nie jest uprawniona do orzekania w Sądzie Najwyższym.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M.K. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| G.F. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| J.R. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| M.B. | osoba_fizyczna | sędzia |
Przepisy (6)
Główne
k.p.k. art. 41 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie.
Pomocnicze
k.p.k. art. 42 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Konstytucja RP art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do sądu.
Konstytucja RP art. 179
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Procedura powoływania sędziów Sądu Najwyższego.
Ustawa o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw
Ustawa z dnia 8 grudnia 2017 r.
Ustawa art. 10
Ustawa z dnia 9 czerwca 2022 r. dotycząca przeniesienia sędziów z Izby Dyscyplinarnej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wadliwa procedura nominacyjna sędziego M.B. prowadzi do uzasadnionej wątpliwości co do jej bezstronności. • Udział sędziego powołanego w wadliwej procedurze narusza standard niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą (art. 6 EKPC). • Przeniesienie sędziego z Izby Dyscyplinarnej do Izby Karnej SN z naruszeniem art. 179 Konstytucji RP czyni go nieuprawnionym do orzekania w Sądzie Najwyższym.
Godne uwagi sformułowania
nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. zachodzi także wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z 2017 r. • powołanie do Sądu Najwyższego jest zawsze pierwszym powołaniem na urząd w tym Sądzie, wymaga więc spełnienia szczególnych warunków i dochowania procedur, w których rzeczywiście można zweryfikować kompetencje kandydata, także z punktu widzenia jego cech istotnych dla zachowania niezawisłości i bezstronności. • Wyładni art. 41 § 1 k.p.k. należy dokonywać w taki sposób, aby zapewnić skuteczną ochronę prawa strony do rozpoznania konkretnej sprawy przez niezależny i bezstronny sąd. • sędzia M.B. została powołana na stanowisko sędziego w Izbie Dyscyplinarnej, która to Izba, choć była organem powiązanym administracyjnie z Sądem Najwyższym, jednak sama nigdy nie miała statusu sądu w rozumieniu konstytucyjnym.
Skład orzekający
Włodzimierz Wróbel
przewodniczący
M.B.
sędzia wyłączony
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie wyłączenia sędziego ze względu na wadliwą procedurę nominacyjną i naruszenie standardów konstytucyjnych oraz europejskich dotyczących niezależności i bezstronności sądu."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wadliwej procedury nominacyjnej sędziów w Polsce, w szczególności w kontekście zmian prawnych z lat 2017 i 2022.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii praworządności, niezależności sądownictwa i wpływu wadliwych procedur nominacyjnych na gwarancje procesowe obywateli, co jest tematem o dużym znaczeniu społecznym i prawnym.
“Sąd Najwyższy wyłącza sędzię: wadliwa nominacja podważa praworządność?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.