Orzeczenie · 2025-02-11

II KK 588/23

Sąd
Sąd Najwyższy
Data
2025-02-11
SNKarnepostępowanie karneWysokanajwyższy
sąd najwyższykasacjawyłączenie sędziegobezstronnośćniezależność sądupraworządnośćkonstytucjaeuropejska konwencja praw człowiekanominacje sędziowskiekrajowa rada sądownictwa

Wniosek o wyłączenie sędziego A.B. od udziału w sprawie kasacyjnej II KK 588/23 został złożony przez obrońcę M.K. z powodu uzasadnionych wątpliwości co do bezstronności sędziego, wynikających z wadliwego trybu jego powołania do Sądu Najwyższego. Sąd Najwyższy, analizując sprawę, odwołał się do uchwały trzech połączonych Izb SN z 2020 r. oraz orzecznictwa ETPC, w tym sprawy Reczkowicz przeciwko Polsce. Stwierdzono, że udział w procedurze nominacyjnej przed Krajową Radą Sądownictwa ukształtowaną na podstawie ustawy z 2017 r. może prowadzić do naruszenia standardu niezależnego i bezstronnego sądu. Sędzia A.B. został powołany do Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych w trybie niezgodnym z Konstytucją RP, co skutkuje brakiem jego statusu sędziego w rozumieniu konstytucyjnym i niemożnością sprawowania wymiaru sprawiedliwości. Dodatkowo, przeniesienie sędziego do Izby Karnej nie usuwa wadliwości jego nominacji. Sąd Najwyższy uznał, że skład sądu z udziałem sędziego A.B. nie spełniałby kryteriów konstytucyjnych i konwencyjnych, co stanowiłoby bezwzględną przyczynę odwoławczą. W związku z tym, sędzia A.B. został wyłączony od udziału w sprawie.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Uzasadnienie wyłączenia sędziego z powodu wadliwej procedury nominacyjnej, naruszenia standardów konstytucyjnych i konwencyjnych dotyczących niezależności i bezstronności sądu, a także wadliwości Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji wadliwej procedury nominacyjnej w Polsce, szczególnie w kontekście Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych.

Zagadnienia prawne (2)

Czy sędzia powołany do Sądu Najwyższego w procedurze nominacyjnej ukształtowanej na podstawie ustawy z 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa może być uznany za bezstronnego i niezawisłego?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, udział w takiej procedurze nominacyjnej, w szczególności w przypadku Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych, narusza standardy niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą, co uzasadnia wyłączenie sędziego.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy powołując się na orzecznictwo krajowe i ETPC (sprawa Reczkowicz), stwierdził, że wadliwa procedura nominacyjna, w tym skład KRS ukształtowany ustawą z 2017 r., prowadzi do naruszenia standardów niezależności i bezstronności sądu. Dotyczy to w szczególności sędziów powołanych do Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych, która może być uznana za sąd wyjątkowy.

Czy sędzia powołany do Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych, a następnie przeniesiony do innej izby Sądu Najwyższego, może orzekać w tej drugiej izbie?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, jeśli pierwotna nominacja do Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych była wadliwa konstytucyjnie i traktatowo, przeniesienie do innej izby nie usuwa tej wady i nie uprawnia do orzekania.

Uzasadnienie

Wady proceduralne związane z powołaniem do Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych, która nie spełnia wymogów 'sądu ustanowionego ustawą', są na tyle fundamentalne, że nie mogą być naprawione przez późniejsze przeniesienie sędziego do innej izby Sądu Najwyższego. Taka osoba nie posiada statusu sędziego konstytucyjnego.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Wyłączenie sędziego
Strona wygrywająca
M.K. (wnioskodawca)

Strony

NazwaTypRola
M.K.osoba_fizycznaoskarżony
G.F.inneinne
J.R.inneinne
A.B.innesędzia

Przepisy (6)

Główne

k.p.k. art. 41 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie.

Konstytucja RP art. 45 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Prawo do sądu, w tym prawo do niezależnego i bezstronnego sądu.

Konstytucja RP art. 179

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Warunki powołania sędziego przez Prezydenta RP na wniosek KRS.

Konstytucja RP art. 175 § ust. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zakaz tworzenia sądów wyjątkowych.

Ustawa o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw

Ustawa z dnia 8 grudnia 2017 r., która ukształtowała skład KRS w sposób uznany za wadliwy.

Pomocnicze

k.p.k. art. 42 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wadliwa procedura powołania sędziego A.B. do Sądu Najwyższego, naruszająca standardy konstytucyjne i konwencyjne. • Udział sędziego powołanego w wadliwej procedurze może prowadzić do naruszenia prawa do niezależnego i bezstronnego sądu. • Izba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych, do której pierwotnie powołano sędziego, nie spełnia wymogów 'sądu ustanowionego ustawą' i może być uznana za sąd wyjątkowy.

Godne uwagi sformułowania

nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. zachodzi także wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z 2017 r. • powołanie do Sądu Najwyższego jest zawsze pierwszym powołaniem na urząd w tym Sądzie, wymaga więc spełnienia szczególnych warunków i dochowania procedur, w których rzeczywiście można zweryfikować kompetencje kandydata, także z punktu widzenia jego cech istotnych dla zachowania niezawisłości i bezstronności. • sama okoliczność wzięcia przez konkretna osobę udziału w procedurze nominacyjnej prowadzonej przed Krajową Radą Sądownictwa w wadliwie konstytucyjnie składzie ukształtowanym na podstawie ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. (...) nie stanowi automatycznego powodu do stwierdzenia, że zachodzi uzasadniona wątpliwość co do obiektywnej i subiektywnej bezstronności takiej osoby w rozpoznawaniu spraw. • nieprawidłowości w procesie nominacji sędziów do Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego naruszyły legitymację tej Izby w takim stopniu, że w następstwie z natury wadliwej procedury nominacji sędziów, nie posiadała ona i nadal nie posiada atrybutów 'sądu', który jest 'zgodny z prawem' w rozumieniu art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (EKPC).

Skład orzekający

Włodzimierz Wróbel

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie wyłączenia sędziego z powodu wadliwej procedury nominacyjnej, naruszenia standardów konstytucyjnych i konwencyjnych dotyczących niezależności i bezstronności sądu, a także wadliwości Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wadliwej procedury nominacyjnej w Polsce, szczególnie w kontekście Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 9/10

Orzeczenie dotyczy fundamentalnych kwestii praworządności, niezależności sądownictwa i zgodności z prawem międzynarodowym, co jest tematem o dużym znaczeniu publicznym i prawniczym.

Sąd Najwyższy wyłącza sędziego: wadliwa nominacja podważa praworządność?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst