II KK 576/22
Podsumowanie
Sąd Najwyższy wyłączył sędziego M.S. od orzekania w sprawie kasacyjnej ze względu na wadliwą procedurę jego powołania, co narusza standardy niezawisłości i bezstronności sądu.
Obrońca wniósł o wyłączenie sędziego SN M.S. od udziału w sprawie kasacyjnej, argumentując, że jego powołanie nastąpiło w wadliwej procedurze, co narusza standardy niezawisłości i bezstronności sądu wynikające z Konstytucji RP, EKPC i Karty Praw Podstawowych. Sąd Najwyższy uznał wniosek za zasadny, stwierdzając, że wadliwość procedury powołania sędziego stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą i może prowadzić do naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy przez niezawisły i bezstronny sąd.
Sąd Najwyższy rozpoznał wniosek obrońcy o wyłączenie sędziego SN M.S. od udziału w sprawie kasacyjnej sygn. akt II KK 576/22. Obrońca podniósł, że sędzia M.S. został powołany na stanowisko w procedurze uznanej za wadliwą (związanej z ustawą z 8 grudnia 2017 r. i rekomendacją KRS ukształtowanej w tym trybie), co stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Argumentowano, że narusza to standardy niezawisłości i bezstronności sądu, wynikające z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, art. 47 Karty Praw Podstawowych oraz art. 6 EKPC. Sąd Najwyższy, powołując się na własne wcześniejsze orzecznictwo (m.in. uchwałę BSA I-4110-1/20 i I KZP 2/22) oraz orzecznictwo ETPC (np. sprawy Reczkowicz, Dolińska-Ficek, Ozimka, Advance Pharma), uznał wniosek za zasadny. Stwierdzono, że powołanie sędziego w wadliwej procedurze istotnie i bardzo prawdopodobnie narusza prawo strony do rozpoznania sprawy przez bezstronny i niezależny sąd ustanowiony ustawą. W celu zagwarantowania tego prawa, wyeliminowania skutków prawnych w postaci możliwości żądania wznowienia postępowania (art. 540 § 3 k.p.k.) oraz ochrony Skarbu Państwa przed odpowiedzialnością odszkodowawczą, Sąd Najwyższy orzekł o wyłączeniu sędziego M.S. od orzekania w tej sprawie.
Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.
SprawdźZagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, wadliwa procedura powołania sędziego, która narusza standardy niezawisłości i bezstronności sądu wynikające z prawa krajowego i międzynarodowego, stanowi podstawę do wyłączenia sędziego od orzekania w sprawie.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że powołanie sędziego w procedurze uznanej za wadliwą (związanej z nieprawidłowościami w działaniu KRS) narusza standardy konstytucyjne (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP) oraz międzynarodowe (art. 6 EKPC, art. 47 Karty Praw Podstawowych). Takie naruszenie może prowadzić do nieważności postępowania i jest podstawą do wyłączenia sędziego, zgodnie z art. 41 § 1 k.p.k. i art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
wyłączenie sędziego
Strona wygrywająca
strona postępowania (K.K., Ł.K. i in.)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| K.K. | osoba_fizyczna | strona |
| Ł.K. | osoba_fizyczna | strona |
| in. | inne | strona |
| obrońca | inne | wnioskodawca |
| M.S. | osoba_fizyczna | sędzia |
Przepisy (4)
Główne
k.p.k. art. 41 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Podstawa do wyłączenia sędziego.
k.p.k. art. 42 § § 1 i 4
Kodeks postępowania karnego
Określa przesłanki wyłączenia sędziego.
Pomocnicze
k.p.k. art. 439 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania karnego
Bezwzględna przyczyna odwoławcza związana z naruszeniem przepisów o wyłączeniu sędziego.
u.SN art. 29 § § 4 – 25
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Przepisy dotyczące funkcjonowania Sądu Najwyższego, których wejście w życie nie może obniżać standardu badania bezstronności sędziowskiej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sędzia M.S. został powołany na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego w procedurze, która została uznana za wadliwą, co narusza standardy niezawisłości i bezstronności sądu. Naruszenie standardów niezawisłości i bezstronności sądu stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą (art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.). Udział sędziego powołanego w wadliwej procedurze narusza prawo strony do rozpoznania sprawy przez niezawisły i bezstronny sąd ustanowiony ustawą (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, art. 6 EKPC, art. 47 Karty Praw Podstawowych). Wyłączenie sędziego jest konieczne dla zapewnienia zgodności z prawem krajowym i międzynarodowym oraz dla uniknięcia negatywnych skutków prawnych, takich jak możliwość wznowienia postępowania czy odpowiedzialność odszkodowawcza państwa.
Godne uwagi sformułowania
bezwzględna przyczyna odwoławcza standard niezawisłości i bezstronności sąd ustanowiony ustawą wadliwa procedura powołania ochrona Skarbu Państwa przed odpowiedzialnością odszkodowawczą
Skład orzekający
Michał Laskowski
przewodniczący
M.S.
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie wyłączenia sędziego w przypadku wadliwej procedury powołania, powiązanie z orzecznictwem ETPC i Konstytucją RP w kontekście standardów niezawisłości i bezstronności sądu."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wadliwej procedury powołania sędziego SN na podstawie przepisów z lat 2017/2018 i ich interpretacji przez sądy krajowe i międzynarodowe.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii praworządności, niezawisłości sądów i wpływu procedury powoływania sędziów na sprawiedliwość postępowania, co jest tematem o dużym znaczeniu publicznym i prawniczym.
“Sąd Najwyższy wyłącza sędziego z powodu wadliwego powołania – czy to koniec problemów z praworządnością?”
Masz pytanie dotyczące tej sprawy?
Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
SN II KK 576/22 POSTANOWIENIE Dnia 11 lutego 2026 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Michał Laskowski w sprawie K.K., Ł.K. i in. po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 11 lutego 2026 r., na posiedzeniu bez udziału stron, wniosku obrońcy o wyłączenie sędziego od udziału w sprawie kasacyjnej oznaczonej sygn. akt II KK 576/22 p o s t a n o w i ł: na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 42 § 1 i 4 k.p.k. wyłączyć sędziego SN M.S. od orzekania w sprawie. UZASADNIENIE Do referatu sędziego SN M.S. wpłynęła sprawa II KK 576/22. Obrońca wskazał, że pozostawienie sprawy w referacie tego sędziego będzie wiązało się z wystąpieniem bezwzględnej przyczyny odwoławczej, o której mowa w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., albowiem został on nominowany do urzędu na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym w ustawie z 8 grudnia 2017 r. i nie spełnia wymaganej instytucjonalnej bezstronności a jego udział w rozpoznaniu kasacji będzie prowadził do naruszenia standardu niezawisłości rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, art. 47 Karty Praw Podstawowych, art. 6 EKPCz oraz art. 19 ust. 1 TUE. Wniosek okazał się zasadny. Jest bezsporne, że pan M.S. został powołany na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego Izby Karnej na podstawie postanowienia Prezydenta RP z 10 października 2018 r. poprzedzonego rekomendacją Krajowej Rady Sądownictwa w składzie określonym ustawą z 8 grudnia 2017 r., wydanej w dniu 28 sierpnia 2018 r. (uchwała nr 331/18) ostatecznie uznanej za nieważną w dniu 11 października 2021 r. przez Naczelny Sąd Administracyjny. Wadliwość tej procedury omówiona została w uchwale składu połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/20 i w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22, wynika też z normatywnej treści art. 41 § 1 k.p.k., art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, art. 6 ust. EKPC i art. 47 Karty Praw Podstawowych. Rolą powołanych przepisów jest zagwarantowanie stronie prawa do bezstronnego, niezależnego i niezawisłego sądu, a takim może być wyłącznie sąd ustanowiony ustawą. W omawianej sprawie złożenie przedmiotowego wniosku o wyłączenie wskazuje w sposób oczywisty, że strona dostrzegła wady w procedurze powołania na stanowisko sędziego SN M.S., które będą prowadzić do naruszenia standardu z art. 6 ust. 1 EKPC, gdyby orzekał co do wniesione przez obrońcę kasacji. Badanie zasadności wniosku należało poprzedzić dywagacją, że każdy polski sąd jest związany dokonaną przez ETPC wykładnią standardu z art. 6 ust. 1 EKPC (zob. post. SN: z 16 września 2021 r., I KZ 29/21; z 22 marca 2022 r., I KZP 13/21; z 15 września 2022 r., I KO 75/21), a to skutkuje przyjęciem, że rozstrzyganie w sprawie przez osobę powołaną do Sądu Najwyższego na stanowisko sędziego w wadliwej procedurze, wiąże się z istotnym i bardzo prawdopodobnym naruszeniem prawa strony do rozpoznania sprawy przez bezstronny i niezależny sąd ustanowiony ustawą w rozumieniu art. 6 ust. 1 EKPC, ale także standardu konstytucyjnego (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP). Takie stanowisko miało miejsce w wyrokach EKPC przeciwko Polsce: z 22 lipca 2021 r., nr 43447/19 w sprawie Reczkowicz, z 8 listopada 2021 r., nr 49868/19 i nr 57511/19 w sprawie Dolińskiej-Ficek oraz Ozimka oraz z 3 lutego 2022 r., nr 1469/20 w sprawie Advance Pharma sp. z o.o. a punkt widzenia Sądu Najwyższego wyrażony w postanowieniu z 16 września 2022 r., III KK 339/22 głoszący, że wejście w życie przepisów art. 29 § 4 – 25 ustawy o Sądzie Najwyższym nie może prowadzić do obniżenia standardu dopuszczalności badania bezstronności (…) sędziowskiej oraz określenia skutków ich braku, wypracowanego w orzecznictwie TSUE i ETPCz” – ostatecznie dopełniło zasadności twierdzenia, że realizacja standardów wynikających z przepisów art. 41 § 1 k.p.k., art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, art. 6 ust. EKPC i art. 47 Karty Praw Podstawowych wymagało wyłączenia od rozpoznania sprawy II KK 576/22 pana M.S. Z tych powodów, kierując się zagwarantowaniem stronie prawa do bezstronnego i niezależnego sądu zapewnionego ustawą (art. 6 ust. 1 EKPC), a także biorąc pod uwagę konieczność wyeliminowania niepożądanych skutków prawnych w postaci żądania wznowienia postępowania na podstawie art. 540 § 3 k.p.k. oraz w celu ochrony Skarbu Państwa przed odpowiedzialnością odszkodowawczą, orzeczono jak w części dyspozytywnej postanowienia. Dlatego orzeczono jak wyżej. [WB] [a.ł]
Nie znalazłeś odpowiedzi?
Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.
Rozpocznij analizę