II KK 574/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła kasacji Rzecznika Praw Obywatelskich od wyroku Sądu Okręgowego w W., który utrzymał w mocy wyrok Sądu Rejonowego w G. skazujący K. B. za przestępstwo poświadczenia nieprawdy w dokumentach pracowniczych (art. 271 § 3 k.k.) oraz naruszenie praw pracownika (art. 218 § 1 k.k.). Sąd Najwyższy, rozpoznając sprawę w trybie art. 535 § 5 k.p.k., uznał kasację za oczywistą i zasadną. Stwierdził rażące naruszenie prawa procesowego przez Sąd Okręgowy, polegające na zaniechaniu wszechstronnej kontroli apelacji w oparciu o art. 433 § 1 k.p.k. i art. 440 k.p.k. Sąd Okręgowy nie dostrzegł, że wyrok Sądu I instancji zapadł z rażącą obrazą prawa karnego materialnego, tj. art. 271 § 3 k.k., na skutek wadliwej wykładni znamion tego przestępstwa. Sąd Najwyższy wyjaśnił, że przestępstwo z art. 271 § 3 k.k. dotyczy poświadczenia nieprawdy w dokumencie urzędowym lub innym dokumencie wystawionym przez funkcjonariusza publicznego lub inną upoważnioną osobę, w którym poświadcza się okoliczność mającą znaczenie prawne. W ocenie Sądu Najwyższego, umowy o pracę, karta referencyjna Powiatowego Urzędu Pracy nie są dokumentami w rozumieniu tego przepisu, ponieważ nie są wystawiane przez osoby uprawnione w ramach ich publicznoprawnych kompetencji, a ich zawarcie nie polega na 'wystawieniu' dokumentu, lecz na podpisaniu kontraktu. Sąd Najwyższy podkreślił, że samo sporządzenie nierzetelnego dokumentu cywilnoprawnego nie wypełnia znamion art. 271 k.k., ale może wyczerpywać dyspozycję art. 219 § 1 k.k. (naruszenie praw pracownika). Jedynie świadectwo pracy i zgłoszenie pracownika do ubezpieczeń społecznych (ZUS ZUA) zostały uznane za dokumenty, do których wystawienia płatnik składek jest zobowiązany i uprawniony, a które korzystają z ochrony art. 271 k.k. W związku z powyższym, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok w części dotyczącej skazania za czyn z art. 271 § 3 k.k. i przekazał sprawę Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym, wskazując, że wyeliminowanie części dokumentów z opisu czynu może wpłynąć na wymiar kary, a nawet na kwalifikację prawną czynu (z § 3 na § 1 art. 271 k.k.).
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja znamion przestępstwa poświadczenia nieprawdy (art. 271 k.k.) w kontekście dokumentów pracowniczych i cywilnoprawnych; obowiązki sądu odwoławczego w zakresie kontroli orzeczeń.
Dotyczy specyficznej interpretacji art. 271 k.k. w odniesieniu do dokumentów prywatnych i publicznoprawnych. Wartość praktyczna dla spraw dotyczących praw pracowniczych (art. 218, 219 k.k.) pozostaje aktualna.
Zagadnienia prawne (2)
Czy umowa o pracę, świadectwo pracy, karta referencyjna Powiatowego Urzędu Pracy oraz druk zgłoszenia pracownika do ubezpieczenia społecznego, sporządzone przez pracodawcę, mogą stanowić dokumenty w rozumieniu art. 271 § 3 k.k. w kontekście poświadczenia nieprawdy co do daty zatrudnienia, wymiaru czasu pracy i wysokości wynagrodzenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, umowa o pracę i karta referencyjna PUP nie są dokumentami w rozumieniu art. 271 § 3 k.k., ponieważ nie są wystawiane przez osoby uprawnione w ramach ich publicznoprawnych kompetencji, a ich zawarcie nie polega na 'wystawieniu' dokumentu. Świadectwo pracy i zgłoszenie do ubezpieczeń społecznych mogą być dokumentami w rozumieniu tego przepisu.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy oparł się na utrwalonym orzecznictwie, zgodnie z którym uprawnienie do wystawienia dokumentu w rozumieniu art. 271 k.k. musi mieć charakter publicznoprawny i nie obejmuje ogólnej kompetencji do uczestniczenia w obrocie prawnym. Umowy cywilnoprawne, takie jak umowa o pracę, nie są dokumentami urzędowymi, a ich podpisanie nie jest równoznaczne z 'wystawieniem' dokumentu. Karta referencyjna PUP również nie jest dokumentem urzędowym.
Czy sąd odwoławczy, rozpoznając apelację, jest zobowiązany do wszechstronnej kontroli orzeczenia sądu pierwszej instancji, nawet jeśli zarzuty apelacji nie obejmują wszystkich wadliwych rozstrzygnięć, w sytuacji gdy utrzymanie w mocy orzeczenia byłoby rażąco niesprawiedliwe?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd odwoławczy jest zobowiązany do uchylenia lub zmiany orzeczenia, jeżeli jego utrzymanie w mocy byłoby rażąco niesprawiedliwe, niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów (art. 440 k.p.k.).
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że Sąd Okręgowy naruszył art. 433 § 1 k.p.k. i art. 440 k.p.k., ponieważ nie dostrzegł rażącego naruszenia prawa materialnego przez Sąd I instancji i nie wyszedł poza granice apelacji, aby uchylić wadliwy wyrok.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| K. A. B. | osoba_fizyczna | skazany |
| K. S. | osoba_fizyczna | pracownik |
Przepisy (7)
Główne
k.k. art. 271 § 3
Kodeks karny
Przepis ten penalizuje poświadczenie nieprawdy w dokumencie urzędowym lub innym dokumencie wystawionym przez funkcjonariusza publicznego lub inną upoważnioną osobę, w którym poświadcza się okoliczność mającą znaczenie prawne. Umowy o pracę i karty referencyjne PUP nie spełniają tych wymogów.
k.p.k. art. 433 § 1
Kodeks postępowania karnego
Obowiązek rozpoznania sprawy w granicach zaskarżenia i podniesionych zarzutów.
k.p.k. art. 440
Kodeks postępowania karnego
Możliwość zmiany lub uchylenia orzeczenia na korzyść oskarżonego niezależnie od granic zaskarżenia i zarzutów, gdy jego utrzymanie w mocy byłoby rażąco niesprawiedliwe.
Pomocnicze
k.k. art. 218 § 1
Kodeks karny
Dotyczy naruszenia praw pracownika.
k.k. art. 219 § 1
Kodeks karny
Dotyczy naruszenia przepisów prawa o ubezpieczeniach społecznych.
k.k. art. 115 § 14
Kodeks karny
Definicja dokumentu.
u.s.u.s. art. 36 § 7
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Dotyczy prawdziwości danych zawartych w zgłoszeniu do ubezpieczeń społecznych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd Okręgowy nie dokonał wszechstronnej kontroli apelacji. • Sądy niższych instancji błędnie zinterpretowały znamiona przestępstwa z art. 271 § 3 k.k. • Umowy o pracę i karta referencyjna PUP nie są dokumentami w rozumieniu art. 271 § 3 k.k.
Godne uwagi sformułowania
kasacja jest oczywiście zasadna • rażące naruszenie prawa procesowego • utrzymanie w mocy byłoby rażąco niesprawiedliwe • poza sporem jest, że... • poza sporem jest, że umowa o pracę, świadectwo pracy, karta referencyjna Powiatowego Urzędu Pracy, druk zgłoszenia pracownika do ubezpieczenia społecznego, stanowią dokumenty w rozumieniu art. 115 § 14 k.k. • poświadczenie nieprawdy co do okoliczności mających znaczenie prawne • podmiotowe ograniczenie adresatów tej normy prawnej do funkcjonariuszy publicznych i innych osób uprawnionych do wystawienia dokumentu • uprawnienie do wystawiania dokumentu musi mieć bowiem charakter publicznoprawny • nie obejmuje ono ogólnej kompetencji do uczestniczenia w obrocie oraz zawierania umów o charakterze cywilnoprawnym • nie jest dokumentem w rozumieniu art. 271 kk dokument, który nie jest: „wystawiony”, a jedynie – tak jak umowa cywilnoprawna - zawierany.
Skład orzekający
Tomasz Artymiuk
przewodniczący
Barbara Skoczkowska
członek
Małgorzata Gierszon
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja znamion przestępstwa poświadczenia nieprawdy (art. 271 k.k.) w kontekście dokumentów pracowniczych i cywilnoprawnych; obowiązki sądu odwoławczego w zakresie kontroli orzeczeń."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej interpretacji art. 271 k.k. w odniesieniu do dokumentów prywatnych i publicznoprawnych. Wartość praktyczna dla spraw dotyczących praw pracowniczych (art. 218, 219 k.k.) pozostaje aktualna.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia interpretacji przepisów karnych dotyczących dokumentów pracowniczych i odpowiedzialności pracodawców, co jest istotne dla wielu przedsiębiorców i prawników. Sąd Najwyższy wyjaśnia subtelne różnice między przestępstwami.
“Kiedy pracodawca poświadcza nieprawdę w umowie o pracę? Sąd Najwyższy wyjaśnia, co jest przestępstwem, a co nie.”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.