II KK 549/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy uchylił wyrok nakazowy Sądu Rejonowego w Pruszkowie dotyczący uchylania się od obowiązku alimentacyjnego, stwierdzając rażące naruszenie prawa procesowego polegające na ponownym skazaniu za ten sam czyn.
Sąd Najwyższy rozpoznał kasację Prokuratora Generalnego od wyroku nakazowego Sądu Rejonowego w Pruszkowie, który skazał M.N. za uchylanie się od obowiązku alimentacyjnego. Kasacja zarzuciła rażące naruszenie prawa procesowego, w tym art. 504 § 1 pkt 4 k.p.k., polegające na ponownym skazaniu za czyn, który częściowo pokrywał się z wcześniejszym wyrokiem nakazowym tego samego sądu. Sąd Najwyższy uznał kasację za zasadną, stwierdzając, że doszło do dwukrotnego skazania za ten sam fragment czynu, co stanowi istotne naruszenie prawa.
Sąd Najwyższy w Izbie Karnej rozpoznał kasację Prokuratora Generalnego wniesioną na korzyść skazanego M.N. od wyroku nakazowego Sądu Rejonowego w Pruszkowie z dnia 6 kwietnia 2022 r. (sygn. akt II K 421/22). Sąd Rejonowy uznał M.N. za winnego uchylania się od obowiązku alimentacyjnego na rzecz syna G.N. w okresie od 9 czerwca 2021 r. do 12 stycznia 2022 r., co skutkowało zaległościami przekraczającymi równowartość trzech świadczeń okresowych. Na mocy art. 209 § 1 k.k. wymierzono mu karę roku i 3 miesięcy ograniczenia wolności z obowiązkiem wykonywania nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne. Wyrok nakazowy uprawomocnił się 12 maja 2022 r. Kasacja zarzuciła rażące naruszenie przepisów prawa karnego procesowego, a konkretnie art. 504 § 1 pkt 4 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k., wskazując, że M.N. został już uprzednio skazany wyrokiem nakazowym tego samego sądu z dnia 8 marca 2022 r. (sygn. akt II K 54/22) za czyn popełniony w okresie od 9 czerwca 2021 r. do 25 października 2021 r., czyli za ten sam fragment czynu. Sąd Najwyższy przychylił się do argumentacji kasacji, stwierdzając, że doszło do rażącego naruszenia prawa procesowego, które miało istotny wpływ na treść orzeczenia, a mianowicie do dwukrotnego skazania za ten sam fragment czynu. Sąd Najwyższy przypomniał, że w przypadku przestępstw wielokrotnych, takich jak niealimentacja, przeszkoda procesowa w postaci powagi rzeczy osądzonej może zachodzić tylko wtedy, gdy okresy uchylania się od obowiązku są identyczne lub gdy okres w sprawie późniejszej został w całości objęty skazaniem w sprawie poprzedniej. W tej sytuacji, sąd rejonowy mógł procedować jedynie w odniesieniu do okresu nieobjętego poprzednim skazaniem. W konsekwencji, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok nakazowy i przekazał sprawę Sądowi Rejonowemu w Pruszkowie do ponownego rozpoznania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, wydanie wyroku skazującego za czyn, który w części pokrywa się z okresem objętym wcześniejszym prawomocnym skazaniem za ten sam czyn, stanowi rażące naruszenie prawa procesowego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że doszło do dwukrotnego skazania za ten sam fragment czynu zabronionego polegającego na niealimentacji na rzecz tego samego pokrzywdzonego. Powaga rzeczy osądzonej w przypadku przestępstw wielokrotnych, takich jak niealimentacja, zachodzi tylko wtedy, gdy okresy uchylania się od obowiązku są identyczne lub gdy okres w sprawie późniejszej został w całości objęty skazaniem w sprawie poprzedniej. W tej sprawie sąd rejonowy mógł procedować jedynie w odniesieniu do okresu nieobjętego poprzednim skazaniem.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylenie wyroku nakazowego i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania
Strona wygrywająca
Prokurator Generalny (na korzyść skazanego)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. N. | osoba_fizyczna | skazany |
| G. N. | osoba_fizyczna | pokrzywdzony/uprawniony syn |
Przepisy (7)
Główne
k.k. art. 209 § § 1
Kodeks karny
Dotyczy uchylania się od obowiązku alimentacyjnego, skutkującego zaległościami w wysokości co najmniej 3 świadczeń okresowych.
k.p.k. art. 504 § § 1 pkt 4
Kodeks postępowania karnego
Określa podstawy do uchylenia wyroku nakazowego, w tym rażące naruszenie przepisów prawa, które miało istotny wpływ na treść orzeczenia.
Pomocnicze
k.k. art. 34 § § 3
Kodeks karny
Dotyczy zobowiązania do bieżącego wykonywania obowiązku alimentacyjnego jako środka karnego.
k.k. art. 72 § § 1 pkt 3
Kodeks karny
Dotyczy zobowiązania oskarżonego do bieżącego wykonywania ciążącego na nim obowiązku.
k.p.k. art. 500 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy wydania wyroku nakazowego.
k.p.k. art. 17 § § 1 pkt 7
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy okoliczności wyłączających ściganie, w tym powagi rzeczy osądzonej.
k.p.k. art. 535 § § 5
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy rozpoznawania kasacji na posiedzeniu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd Rejonowy dopuścił się rażącego naruszenia art. 504 § 1 pkt 4 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. poprzez ponowne skazanie M.N. za czyn, który częściowo pokrywał się z okresem objętym wcześniejszym prawomocnym wyrokiem nakazowym. Doszło do dwukrotnego skazania za ten sam fragment czynu zabronionego polegającego na niealimentacji na rzecz tego samego pokrzywdzonego.
Godne uwagi sformułowania
kasacja okazała się zasadna w stopniu oczywistym dopuszczono się rażącego naruszenia art. 504 § 1 pkt 4 k.p.k., które w istotny sposób wpłynęło na treść orzeczenia doszło do dwukrotnego skazania M. N. za tożsamy fragment czynu zabronionego polegającego na niealimentacji na rzecz tego samego pokrzywdzonego w przeszkoda procesowa w postaci powagi rzeczy osądzonej, w przypadku przestępstw niealimentacji może zachodzić wyłącznie wówczas, gdy okresy uporczywego uchylania się od obowiązku świadczeń alimentacyjnych, ustalone w kolejno rozpoznawanych sprawach, są identyczne i pokrywają się ze sobą, lub gdy okres w sprawie następnej został w całości objęty skazaniem w sprawie rozpoznawanej poprzednio, prawomocnie już zakończonej
Skład orzekający
Jarosław Matras
przewodniczący-sprawozdawca
Tomasz Artymiuk
członek
Małgorzata Gierszon
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących powagi rzeczy osądzonej w kontekście przestępstw wielokrotnych, w szczególności niealimentacji, oraz konsekwencji naruszenia tych przepisów w postępowaniu karnym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji podwójnego skazania za ten sam czyn w sprawach o niealimentację, ale zasady dotyczące powagi rzeczy osądzonej mają szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak istotne jest precyzyjne określenie okresu popełnienia czynu i jak poważne konsekwencje procesowe może mieć naruszenie zasady powagi rzeczy osądzonej, nawet w sprawach o niealimentację.
“Sąd Najwyższy: Nie można skazać dwa razy za to samo! Kluczowa lekcja o powadze rzeczy osądzonej.”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySN II KK 549/23 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 17 stycznia 2024 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Jarosław Matras (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Tomasz Artymiuk SSN Małgorzata Gierszon Protokolant Klaudia Binienda w sprawie M. N. skazanego za czyn z art. 209 §1 k.k. i in. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu, w trybie art. 535 § 5 k.p.k., w dniu 17 stycznia 2024 r. kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego na korzyść od prawomocnego wyroku nakazowego Sądu Rejonowego w Pruszkowie z dnia 6 kwietnia 2022 r., sygn. akt II K 421/22, uchyla zaskarżony wyrok nakazowy i przekazuje sprawę Sądowi Rejonowemu w Pruszkowie do ponownego rozpoznania. UZASADNIENIE Wyrokiem nakazowym z dnia 6 kwietnia 2022 r., sygn. akt II K 421/22, Sąd Rejonowy w Pruszkowie uznał M. N. za winnego tego, że w okresie od 9 czerwca 2021 r. do 12 stycznia 2022 r. uchylał się od obowiązku alimentacyjnego w K. ul. […]. na rzecz uprawnionego syna G. N., orzeczonego co do wysokości wyrokiem Sądu Rejonowego w P. sygn. akt […], wskutek czego zaległości wynoszą równowartość co najmniej 3 świadczeń okresowych, tj. czynu z art. 209 § 1 k.k., za co na mocy art. 209 § 1 k.k. wymierzył mu karę roku i 3 miesięcy ograniczenia wolności z obowiązkiem wykonywania nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 20 godzin w stosunku miesięcznym. Nadto, na podstawie art. 34 § 3 k.k. w zw. z art. 72 § 1 pkt 3 k.k. zobowiązał oskarżonego do bieżącego wykonywania ciążącego na nim obowiązku łożenia na utrzymanie G. N. Wobec braku sprzeciwu stron, wyrok nakazowy uprawomocnił się w dniu 12 maja 2022 r. (k. 43 - akta o sygn. II K 421/22). Kasację na korzyść skazanego wniósł Prokurator Generalny, który zaskarżając wyrok w całości na korzyść skazanego, zarzucił temu orzeczeniu rażące i mające istotny wpływ na treść orzeczenia - zapadłego w trybie art. 500 § 1 k.p.k. - naruszenie przepisów prawa karnego procesowego, a mianowicie art. 504 § 1 pkt 4 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. polegające na wydaniu w dniu 6 kwietnia 2022 r., prawomocnego z dniem 12 maja 2022 r., wyroku skazującego M. N. za cały, zarzucony mu aktem oskarżenia czyn z art. 209 § 1 k.k., popełniony w okresie od 9 czerwca 2021 r. do 12 stycznia 2022 r., podczas gdy za występek realizujący znamiona art. 209 § 1 k.k. popełniony na szkodę tego samego pokrzywdzonego, zamykający się w granicach od 9 czerwca 2021 r. do 25 października 2021 r., oskarżony został już uprzednio skazany wyrokiem nakazowym Sądu Rejonowego w Pruszkowie z dnia 8 marca 2022 r., sygn. akt II K 54/22, prawomocnym w dniu 8 kwietnia 2022 r. Podnosząc ten zarzut skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w Pruszkowie do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Kasacja okazała się zasadna w stopniu oczywistym, co spowodowało jej uwzględnienie na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k. Rację ma skarżący, że Sąd Rejonowy w Pruszkowie dopuścił się rażącego naruszenia art. 504 § 1 pkt 4 k.p.k., które w istotny sposób wpłynęło na treść orzeczenia. Ustalenie prawidłowego okresu niealimentacji bez wątpienia miało istotny wpływ na treść wydanego orzeczenia. Wydany w tej sprawie wyrok jest oczywiście wadliwy, skoro w wyniku jego wydania doszło do dwukrotnego skazania M. N. za tożsamy fragment czynu zabronionego polegającego na niealimentacji na rzecz tego samego pokrzywdzonego, i to niezależnie od tego, że uchybienie to nie wynikało z winy sądu meriti. Bezsporne jest, że M. N. został skazany wyrokiem nakazowym tego samego Sądu Rejonowego w Pruszkowie z dnia 8 marca 2022 r., sygn. akt II K 54/22, który uznał go za winnego tego, że w okresie od 9 czerwca 2021 r. do 25 października 2021 r. w miejscowości K. ul. J., uchylał się od wykonywania obowiązku alimentacyjnego, określonego co do wysokości wyrokiem Sądu Rejonowego w P. o sygn. akt […], na rzecz uprawnionego syna G. N. lat 11, wskutek czego zaległości wynoszą równowartość co najmniej 3 świadczeń okresowych, tj. czynu z art. 209 § 1 k.k. Za tak opisane przestępstwo sąd na mocy art. 209 § 1 k.k. skazał go na karę 2 lat ograniczenia wolności polegającą na wykonywaniu nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 30 godzin miesięcznie oraz zobowiązał oskarżonego do wykonywania ciążącego na nim obowiązku łożenia na utrzymanie syna G.N.. Orzeczenie to uprawomocniło się w dniu 8 kwietnia 2022 r. (k. 38 - akta o sygn. II K 54/22). Zestawienie powyższego okresu niealimentacji (w sprawie II K 54/22) z opisem czynu w sprawie niniejszej wskazuje, że w istocie doszło do uznania winnym oskarżonego w części za ten sam czyn dwukrotnie. Trzeba przypomnieć, że w przeszkoda procesowa w postaci powagi rzeczy osądzonej, w przypadku przestępstw niealimentacji może zachodzić wyłącznie wówczas, gdy okresy uporczywego uchylania się od obowiązku świadczeń alimentacyjnych, ustalone w kolejno rozpoznawanych sprawach, są identyczne i pokrywają się ze sobą, lub gdy okres w sprawie następnej został w całości objęty skazaniem w sprawie rozpoznawanej poprzednio, prawomocnie już zakończonej (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 17 listopada 2004 r., V KK 272/04; z dnia 9 sierpnia 2017 r., II KK 222/17). W orzeczeniach tych Sąd Najwyższy trafnie uznał, że w wypadku przestępstw wielokrotnych, do których należy występek z art. 209 § 1 k.k., nie ma stanu rzeczy osądzonej, jeśli uprzednie prawomocne skazanie dotyczy tylko fragmentu zarzuconego później czynu. Uchylanie się od obowiązku alimentacyjnego w okresie nieobjętym prawomocnym skazaniem jest już nowym czynem przestępnym, pociągającym dalszą odpowiedzialność karną, przy czym granice czasowe kolejnego przestępstwa powinny być dokładnie określone, z uwzględnieniem treści poprzedniego wyroku skazującego (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 maja 2002 r., V KK 10/02). W przedmiotowej sprawie, okres przypisanego M. N. przestępstwa jest o niespełna trzy miesiące dłuższy niż okres objęty uprzednim prawomocnym skazaniem i tylko w odniesieniu do tego okresu sąd rejonowy władny był procedować. Sąd Rejonowy w Pruszkowie dopuścił się rażącego naruszenia art. 504 § 1 pkt 4 k.p.k., które w istotny sposób wpłynęło na treść orzeczenia. Z tych względów orzeczono jak w części dyspozytywnej wyroku. [J.J.] [ał]
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI