II KK 535/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Karnej rozpoznał kasację wniesioną przez obrońcę od wyroku Sądu Okręgowego w Lublinie, który utrzymał w mocy wyrok Sądu Rejonowego w Chełmie. Wyroki te dotyczyły umorzenia postępowania karnego wobec M. Ć. o czyny z art. 190 § 1 k.k. i art. 190a § 1 k.k. na podstawie art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k. w zw. z art. 31 § 1 k.k. oraz zastosowania środków zabezpieczających w postaci terapii ambulatoryjnej i zakazu zbliżania się do pokrzywdzonej. Sąd Najwyższy uznał kasację za oczywiście zasadną, stwierdzając wystąpienie bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 11 k.p.k. Podstawą tego rozstrzygnięcia był wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 sierpnia 2020 r. (K 46/15), który uznał za niezgodny z Konstytucją art. 374 § 1 zd. 1 w zw. z art. 380 i art. 354 pkt 2 k.p.k. w zakresie, w jakim nie przewiduje obowiązkowej obecności podejrzanego na rozprawie dotyczącej wniosku o umorzenie postępowania z powodu niepoczytalności i zastosowanie środków zabezpieczających. Sąd Najwyższy podkreślił, że środki zabezpieczające należą do reakcji karnoprawnej i wymagają szczególnych gwarancji, a osoba niepoczytalna może nie być w stanie właściwie ocenić znaczenia udziału w rozprawie. W niniejszej sprawie sąd rejonowy procedował pod nieobecność oskarżonego, którego stawiennictwo było obowiązkowe. Uchybienia tego nie dostrzegł sąd okręgowy. W związku z tym Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok oraz wyrok sądu pierwszej instancji i przekazał sprawę Sądowi Rejonowemu w Chełmie do ponownego rozpoznania. Przy ponownym rozpoznaniu sąd ma zapewnić obecność oskarżonego, wysłuchać go, przeprowadzić postępowanie dowodowe, rozważyć aktualność opinii biegłych oraz ustalić, czy podejrzany jest leczony psychiatrycznie.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów k.p.k. dotyczących obowiązkowego udziału podejrzanego w rozprawie w przedmiocie zastosowania środków zabezpieczających po wyroku Trybunału Konstytucyjnego K 46/15 oraz stosowanie art. 439 § 1 pkt 11 k.p.k.
Dotyczy specyficznej sytuacji zastosowania środków zabezpieczających w sprawach karnych, gdzie występuje niepoczytalność sprawcy.
Zagadnienia prawne (2)
Czy niezastosowanie środka zabezpieczającego wobec oskarżonego, który nie został wysłuchany, stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 11 k.p.k.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, niezastosowanie środka zabezpieczającego bez wysłuchania oskarżonego, w sytuacji gdy jego obecność na rozprawie była obowiązkowa zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego, stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego K 46/15, który uznał za niezgodne z Konstytucją przepisy k.p.k. w zakresie, w jakim nie przewidują obowiązkowej obecności podejrzanego na rozprawie dotyczącej wniosku o umorzenie postępowania z powodu niepoczytalności i zastosowanie środków zabezpieczających. Podkreślono, że środki te wymagają szczególnych gwarancji, a osoba niepoczytalna może nie być w stanie właściwie ocenić znaczenia udziału w rozprawie.
Jaki jest zakres obowiązkowego udziału podejrzanego w rozprawie dotyczącej wniosku o umorzenie postępowania z powodu niepoczytalności i zastosowanie środków zabezpieczających po wyroku Trybunału Konstytucyjnego K 46/15?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Po wyroku Trybunału Konstytucyjnego K 46/15, prezes sądu (lub upoważniony sędzia) jest zobowiązany wezwać podejrzanego na rozprawę w sprawie wniosku o umorzenie postępowania z powodu niepoczytalności i zastosowanie środków zabezpieczających, z uwzględnieniem gwarancji procesowych.
Uzasadnienie
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego K 46/15 skutkuje tym, że sąd jest zobowiązany do zapewnienia obowiązkowego udziału podejrzanego w rozprawie dotyczącej środków zabezpieczających, chyba że jego udział byłby niewskazany ze względów medycznych. Sąd Najwyższy interpretuje ten obowiązek w kontekście ochrony prawa do obrony i szczególnych gwarancji dla osób niepoczytalnych.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. Ć. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| M. J. | osoba_fizyczna | pokrzywdzona |
| Obrońca M. Ć. | inne | obrońca |
| Prokurator Regionalny w Poznaniu | organ_państwowy | inna |
Przepisy (20)
Główne
k.p.k. art. 17 § 1 pkt 2
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 354 § pkt 2
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 374 § 1 zd. pierwsze
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 380
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 439 § 1 pkt 11
Kodeks postępowania karnego
Pomocnicze
k.k. art. 190 § 1
Kodeks karny
k.k. art. 190a § 1
Kodeks karny
k.k. art. 31 § 1
Kodeks karny
k.k. art. 93a § 1 i 2
Kodeks karny
k.k. art. 93b § 1
Kodeks karny
k.k. art. 93c § 1
Kodeks karny
k.k. art. 99 § 1 i 2
Kodeks karny
k.k. art. 39 § 2b
Kodeks karny
k.k. art. 41a § 4
Kodeks karny
k.p.k. art. 433 § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 385
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 386
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 324 § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 535 § 5
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 443
Kodeks postępowania karnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie art. 374 § 1 zd. pierwsze w zw. z art. 380 i art. 354 pkt 2 k.p.k. poprzez uznanie, że nie ma konieczności wysłuchania oskarżonego przed zastosowaniem środka zabezpieczającego, co stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą określoną w art. 439 § 1 pkt 11 k.p.k.
Odrzucone argumenty
Kasacja obrońcy została wniesiona na korzyść oskarżonego. • Prokurator Regionalny wniósł o oddalenie kasacji jako oczywiście bezzasadnej.
Godne uwagi sformułowania
wystąpiła bezwzględna przyczyna odwoławcza wskazana w art. 439 § 1 pkt 11 k.p.k. • środki zabezpieczające należą do kategorii środków reakcji karnoprawnej, przez co muszą być obudowane szczególnie silnymi rozwiązaniami gwarancyjnymi • wyroki zakresowe o charakterze negatywnym skutkują wskazaniem przez Trybunał Konstytucyjny zakresu treści normatywnej przepisu, która została uznana za niezgodną z Konstytucją i w ten sposób pozbawiona mocy obowiązującej.
Skład orzekający
Adam Roch
przewodniczący-sprawozdawca
Paweł Kołodziejski
członek
Igor Zgoliński
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów k.p.k. dotyczących obowiązkowego udziału podejrzanego w rozprawie w przedmiocie zastosowania środków zabezpieczających po wyroku Trybunału Konstytucyjnego K 46/15 oraz stosowanie art. 439 § 1 pkt 11 k.p.k."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zastosowania środków zabezpieczających w sprawach karnych, gdzie występuje niepoczytalność sprawcy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Orzeczenie SN dotyczy ważnej kwestii proceduralnej związanej z prawem do obrony i gwarancjami procesowymi w przypadku stosowania środków zabezpieczających wobec osób niepoczytalnych, co jest istotne dla praktyków prawa karnego.
“Sąd Najwyższy: Brak wysłuchania oskarżonego przy środkach zabezpieczających to błąd, który uchyla wyrok!”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.