II KK 534/21

SN
Sygn. akt II KK 534/21
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 3 marca 2022 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Waldemar Płóciennik (przewodniczący)
‎
SSN Jarosław Matras
‎
SSN Małgorzata Gierszon (sprawozdawca)
Protokolant Emilia Bieńczak
w spr
awie
M. B.
skazanego za czyn z art. 255 § 1 k.k. w zb. z art. 257 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.,
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.
w dniu 3 marca 2022 r. kasacji Prokuratora Generalnego na korzyść
od wyroku Sądu Rejonowego w B.
z dnia 26 kwietnia 2021 r., sygn. akt II K (…),
uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w B.
UZASADNIENIE
Sąd Rejonowy w B.  wyrokiem z dnia 26 kwietnia 2021 r., sygn. akt II K (…) uznał
M. B.
za winnego tego, że w dniu 17 sierpnia 2020 r. w sieci internetowej, publicznie, nawoływał do popełnienia przestępstwa oraz znieważył grupę ludności w ten spos
ó
b, iż na portalu społecznościowym „
F.
” zamieścił publicznie wpis, w kt
ó
rego treści zachęcał innych użytkownik
ó
w portalu do uszkodzenia ciał
a os
ó
b nieheteronormatywnych oraz używał wobec grupy takich os
ó
b słów powszechnie uznanych za obelżywe, to jest czynu z art. 255 § 1 k.k. w zb. z art. 257 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. i za to na podstawie art. 257 k.k. w zw. z art. 11 § 3 k.k. wymierzył mu karę 6 miesięcy pozbawienia wolności. Na podstawie art. 69 §
1 i
§ 2 k.k., art. 70 § 2 k.k., art. 72 § 1 pkt 1 k.k. i art. 73 § 2 k.k. wykonanie orzeczonej kary Sąd warunkowo zawiesił na okres 2 lat pr
ó
by oddając oskarżonego w tym czasie pod doz
ó
r kuratora sądowego i zobowiązując go do informowania sądu o przebiegu okresu pr
ó
by na piśmie co 6 miesięcy. Na podstawie art. 71 § 1 k.k. Sąd wymierzył oskarżonemu grzywnę w wymiarze 80 stawek dziennych po 10 zł każda oraz rozstrzygnął w przedmiocie koszt
ó
w procesu. Wyrok nie został zaskarżony przez żadną ze stron i uprawomocnił się w dniu 9 czerwca 2021 r.
Wyrok ten został w całości zaskarżony kasacją przez Prokuratora Generalnego na korzyść skazanego. Skarżący sformułował zarzut rażącego i mającego istotny wpływ na treść wyroku naruszenia przepis
ó
w prawa procesowego, to jest art. 343 § 7 k.p.k. w zw. z art. 335 § 2 k.p.k., polegającego na uwzględnieniu dołączonego do aktu oskarżenia wadliwie sformułowanego wniosku prokuratora o skazanie M. B.  bez przeprowadzenia rozprawy za popełnienie przestępstwa z art. 255 § 1 k.k. i art. 257 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. i wydaniu wyroku zgodnego z tym wnioskiem, co skutkował
o ra
żącym naruszeniem przepisu prawa materialnego, to jest art. 257 k.k., poprzez jego zastosowanie w sytuacji, gdy zarzucany. oskarżonemu czyn zabroniony nie zawierał wszystkich ustawowych znamion określonego w tym przepisie występku. W związku z tym zarzutem skarżący wniósł o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w B..
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Kasacja jest oczywiście zasadna i jako taka podlega uwzględnieniu.
Z analizy akt sprawy wynika, że w dniu 22 grudnia 2020 r. wpłynął
do S
ądu Rejonowego w R.  akt oskarżenia, do kt
ó
rego dołączono wniosek o skazanie M. B. na posiedzeniu, bez przeprowadzenia rozprawy, za popełnienie występku z art. 255 § 1 k.k. i art. 257 k.k. w zb. z art. 11 § 2 k.k. i orzeczenie uzgodnionych z oskarżonym kar i innych środk
ó
w przewidzianych za zarzucany mu występek. Treść wniosku była zgodna z uzgodnieniami poczynionymi przez podejrzanego z prokuratorem, a zawartymi w protokole przesłuchania M. B.  z dnia 11 grudnia 2020 r.
Postanowieniem z dnia 15 lutego 2021 r. sprawa została przekazana do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w B.  i zarejestrowana pod sygn. akt II K (…). W dniu 26 kwietnia 2021 r. odbył
o si
ę posiedzenie w przedmiocie rozpoznania powyższego wniosku, na kt
ó
rym obecny był jedynie obrońca oskarżonego, popierający jego treść Nie stawili się natomiast prawidłowo zawiadomieni: M. B.  i oskarżyciel publiczny. W tym samym dniu Sąd wydał i ogłosił wyrok, zgodnie z treścią zawartą we wniosku o skazanie w trybie art. 335 § 2 k.p.k.
Tymczasem nie ulega wątpliwości, że ten wniosek prokuratora był wadliwy, gdyż zarzucane zachowanie oskarżonego zostało nieprawidłowo zakwalifikowane.  Uznano je bowiem za wyczerpujące znamiona dw
ó
ch przestępstw, w konsekwencji czego przyjęto kumulatywną kwalifikację prawną z art. 255 § 1 k.k. i art. 257 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w sytuacji, gdy czyn ten wyczerpał znamiona jedynie występku z art. 255 § 1 k.k., a więc publicznego nawoływania do popełnienia przestępstwa użycia przemocy fizycznej (spowodowania uszkodzenia ciała). Nie można  zasadnie twierdzić, że niedopuszczalna pisemna wypowiedź
M. B.
stanowiła r
ó
wnież publiczne znieważenie jednej z grup ludności, wymienionych w art. 257 k.k., gdyż znieważenie to nie było związane z przynależnością narodową, etniczną, rasową, wyznaniową, nie nastąpiło także z powodu bezwyznaniowości. Przyczyną znieważenia grupy os
ó
b była ich orientacja seksualna, niewymieniona przez ustawodawcę we wskazanym przepisie. Podkreślić
nale
ży, że art. 257 k.k. zawiera katalog zamknięty powod
ó
w działania sprawcy, w związku z czym nie jest dopuszczalna wykładnia rozszerzająca tej normy prawnej, poprzez rozszerzenie ochrony w niej zawartej na grupę ludności w niej niewymienioną.
Dobrem chronionym tym przepisem jest porządek publiczny, opierający się na wzajemnym szacunku i akceptacji wyłącznie w zakresie różnic narodowych, etnicznych, rasowych i wyznaniowych, w tym wobec os
ó
b nieidentyfikujących się z żadnym wyznaniem. W wyroku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 7 marca 2019 r., II AKa 231/18 (Lex nr 3021580), podkreś
lono, i
ż przestępstwo z art. 257 k.k. popełnia sprawca wyczerpujący określone w nich znamiona czasownikowe, motywowany chęcią dyskryminacji grupy os
ó
b lub poszczeg
ó
lnej osoby z powodu przynależności narodowej, etnicznej, rasowej, czy też wyznaniowej (zob. wyrok SA we Wrocławiu z dnia 13 czerwca 2017 r., II AKa 131/17, z glosą aprobującą P. Petasza, Lex 2329064). W treści wyroku Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 19 lipca 2018 r., II AKa (…), r
ó
wnież zwr
ó
cono uwagę na katalog zamknięty powod
ó
w, z jakich może dojść do popełnienia występku z art. 257 k.k. stwierdzając, że o zachowaniach na tle rasistowskim można m
ó
wić, gdy wykaże się, iż zachowania te miały bezpośredni związek z „
inno
ścią” os
ó
b pokrzywdzonych, wynikającą z ich przynależności narodowej, etnicznej, rasowej, politycznej, wyznaniowej lub z powodu ich bezwyznaniowości, bez konieczności wykazania, że oskarżeni mieli świadomość konkretnej, określonej narodowości pokrzywdzonych.
Tym samym w realiach niniejszej sprawy, zachowanie sprawcy z innych powod
ó
w, niż wskazane powyżej, nie pozwalało na przyjęcie kumulatywnej kwalifikacji z art. 257 k.k., co obligował
o S
ąd do braku akceptacji wniosku oskarżyciela publicznego.
Jak słusznie wskazuje Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 8 lutego 2017 r., III KK 364/16, Lex nr 2238690, Sąd, do kt
ó
rego oskarżyciel publiczny kieruje wniosek w trybie art. 335 § 1 k.p.k. (r
ó
wnież z art. 335 § 2 k.p.k.), z uwagi na treść art. 343 § 7 k.p.k., zobligowany jest do szczegółowej tak formalnej, jak i merytorycznej kontroli takiego pisma procesowego. W jej ramach niezbędne jest sprawdzenie, czy przedłożone przez prokuratora propozycje pozostają zgodne z uprzednimi ustaleniami stron, a także czy nie popadają – tak jak w niniejszej sprawie - w sprzeczność z przepisami prawa materialnego. Sąd rozpoznający wniosek z art. 335 k.p.k. nie jest zatem  zwolniony z obowiązku przeprowadzenia kompleksowej kontroli poprawności przedstawionych w nim uzgodnień i to zar
ó
wno pod względem zgodności ujawnionych dowod
ó
w z ustaleniami faktycznymi, jak i prawidłowości zaproponowanej kwalifikacji prawnej, a także wymiaru kary, środk
ó
w karnych i wszelkich innych uzgodnionych rozstrzygnięć. Obowiązek taki wynika z treści art. 343 § 7 k.p.k. W razie powstania jakichkolwiek wątpliwoś
ci s
ąd zobowiązany jest do skierowania sprawy na rozprawę i wyjaśniania ich w trybie procesowym na zasadach og
ó
lnych (wyrok SN z dnia 8 lipca 2020 r.,III KK 527/19, Lex nr 3154261).
Takiej weryfikacji wniosku prokuratora Sąd Rejonowy w B.  w niniejszej sprawie nie dokonał, bezkrytycznie akceptując zawartą w nim propozycję zakwalifikowania zarzucanego oskarżonemu występku kumulatywnie z art. 255 § 1 k.k. i art. 257 k.k. w sytuacji, gdy czyn ten nie wyczerpał znamion przestępstwa określonego w tym ostatnim przepisie.
Zwrócić należy również uwagę, że podstawę wymierzenia oskarżonemu kary stanowił art. 257 k.k., kt
ó
ry przewiduje zagrożenie wyłącznie karą pozbawienia wolności do lat 3, natomiast art. 255 § 1 k.k. (kt
ó
ry w sprawie powinien mieć zastosowanie) w swojej sankcji przewiduje kary łagodniejszego rodzaju, a mianowicie grzywnę, karę ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2. Powyższe może mieć istotne znaczenie przy orzekaniu kary dla młodocianego sprawcy, kt
ó
ry po raz pierwszy miał konflikt z prawem i przyznał się do popełnienia zarzucanego mu czynu.
Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.