Orzeczenie · 2022-03-03

II KK 534/21

Sąd
Sąd Najwyższy
Data
2022-03-03
SNKarneprzestępstwa przeciwko porządkowi publicznemuWysokanajwyższy
wolność słowamowa nienawiściprawo karnekodeks karnyznieważenienawoływanie do przestępstwaorzecznictwoSąd Najwyższykasacja

Sąd Rejonowy w B. wyrokiem z dnia 26 kwietnia 2021 r. uznał M. B. za winnego popełnienia czynu z art. 255 § 1 k.k. w zb. z art. 257 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k., polegającego na publicznym nawoływaniu do popełnienia przestępstwa oraz znieważeniu grupy ludności poprzez wpis na portalu społecznościowym. Wymierzono mu karę 6 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem na 2 lata próby, dozór kuratora, grzywnę w wysokości 80 stawek dziennych po 10 zł oraz orzeczono o kosztach. Wyrok uprawomocnił się 9 czerwca 2021 r. Prokurator Generalny wniósł kasację na korzyść skazanego, zarzucając rażące naruszenie przepisów prawa procesowego (art. 343 § 7 k.p.k. w zw. z art. 335 § 2 k.p.k.) i materialnego (art. 257 k.k.). Skarżący wskazał, że czyn oskarżonego nie wyczerpywał znamion przestępstwa z art. 257 k.k., gdyż znieważenie nie dotyczyło grupy ludności wymienionej w tym przepisie (orientacja seksualna, a nie narodowość, etniczność, rasa czy wyznanie). Sąd Najwyższy, rozpoznając sprawę na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k., uznał kasację za oczywiście zasadną. Stwierdził, że Sąd Rejonowy bezkrytycznie zaakceptował wadliwy wniosek prokuratora o skazanie bez rozprawy, nie dokonując kontroli formalnej i merytorycznej, w tym prawidłowości kwalifikacji prawnej. Sąd Najwyższy podkreślił, że art. 257 k.k. zawiera zamknięty katalog powodów znieważenia, a orientacja seksualna nie jest wśród nich wymieniona. W związku z tym, czyn oskarżonego wyczerpywał jedynie znamiona art. 255 § 1 k.k. Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w B., wskazując na konieczność prawidłowej kwalifikacji prawnej czynu i ewentualnego wymiaru kary.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Interpretacja art. 257 k.k. w kontekście znieważenia grupy ludności z powodu orientacji seksualnej oraz obowiązki sądu przy rozpoznawaniu wniosków o skazanie bez rozprawy.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z kwalifikacją czynów z art. 255 i 257 k.k. oraz procedurą skazania bez rozprawy.

Zagadnienia prawne (2)

Czy czyn polegający na publicznym nawoływaniu do popełnienia przestępstwa i znieważeniu grupy ludności z powodu ich orientacji seksualnej wyczerpuje znamiona przestępstwa z art. 257 k.k.?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, czyn ten wyczerpuje jedynie znamiona przestępstwa z art. 255 § 1 k.k., ponieważ art. 257 k.k. zawiera zamknięty katalog powodów znieważenia, wśród których nie ma orientacji seksualnej.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy podkreślił, że art. 257 k.k. chroni porządek publiczny oparty na wzajemnym szacunku w zakresie różnic narodowych, etnicznych, rasowych i wyznaniowych. Orientacja seksualna nie jest wymieniona w tym przepisie, co wyklucza jego zastosowanie w sytuacji znieważenia z tego powodu. Sąd powołał się na wcześniejsze orzecznictwo potwierdzające zamknięty katalog powodów w art. 257 k.k.

Czy sąd rozpoznający wniosek o skazanie bez rozprawy (art. 335 § 2 k.p.k.) jest zobowiązany do kontroli formalnej i merytorycznej takiego wniosku, w tym prawidłowości kwalifikacji prawnej?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, sąd jest zobowiązany do szczegółowej kontroli wniosku, w tym do sprawdzenia zgodności z przepisami prawa materialnego i prawidłowości zaproponowanej kwalifikacji prawnej.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy powołał się na art. 343 § 7 k.p.k., wskazując, że sąd nie jest zwolniony z obowiązku kompleksowej kontroli wniosku, a w razie wątpliwości powinien skierować sprawę na rozprawę. W niniejszej sprawie Sąd Rejonowy bezkrytycznie zaakceptował wadliwy wniosek prokuratora, nie dokonując wymaganej weryfikacji.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania
Strona wygrywająca
Prokurator Generalny (w zakresie zarzutów kasacji)

Strony

NazwaTypRola
M. B.osoba_fizycznaoskarżony
Prokurator Generalnyorgan_państwowyskarżący

Przepisy (13)

Główne

k.k. art. 255 § 1

Kodeks karny

Publiczne nawoływanie do popełnienia przestępstwa.

k.k. art. 257

Kodeks karny

Znieważenie grupy ludności z powodu przynależności narodowej, etnicznej, rasowej lub wyznaniowej. Sąd uznał, że katalog powodów jest zamknięty i nie obejmuje orientacji seksualnej.

k.p.k. art. 335 § 2

Kodeks postępowania karnego

Wniosek o skazanie bez rozprawy.

k.p.k. art. 343 § 7

Kodeks postępowania karnego

Obowiązek sądu do kontroli wniosku o skazanie bez rozprawy.

Pomocnicze

k.k. art. 11 § 2

Kodeks karny

Kumulatywna kwalifikacja czynu.

k.k. art. 11 § 3

Kodeks karny

Wymiar kary.

k.k. art. 69 § 1

Kodeks karny

Warunkowe zawieszenie wykonania kary.

k.k. art. 69 § 2

Kodeks karny

Warunkowe zawieszenie wykonania kary.

k.k. art. 70 § 2

Kodeks karny

Okres próby przy warunkowym zawieszeniu kary.

k.k. art. 72 § 1

Kodeks karny

Obowiązki nałożone na skazanego w okresie próby.

k.k. art. 73 § 2

Kodeks karny

Dozór kuratora sądowego.

k.k. art. 71 § 1

Kodeks karny

Wymiar grzywny.

k.p.k. art. 535 § 5

Kodeks postępowania karnego

Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Czyn oskarżonego nie wyczerpuje znamion art. 257 k.k. z uwagi na zamknięty katalog powodów znieważenia. • Sąd był zobowiązany do kontroli formalnej i merytorycznej wniosku o skazanie bez rozprawy, w tym prawidłowości kwalifikacji prawnej.

Godne uwagi sformułowania

art. 257 k.k. zawiera katalog zamknięty powodów działania sprawcy, w związku z czym nie jest dopuszczalna wykładnia rozszerzająca tej normy prawnej • Sąd, do którego oskarżyciel publiczny kieruje wniosek w trybie art. 335 § 1 k.p.k. (również z art. 335 § 2 k.p.k.), z uwagi na treść art. 343 § 7 k.p.k., zobligowany jest do szczegółowej tak formalnej, jak i merytorycznej kontroli takiego pisma procesowego.

Skład orzekający

Waldemar Płóciennik

przewodniczący

Jarosław Matras

członek

Małgorzata Gierszon

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 257 k.k. w kontekście znieważenia grupy ludności z powodu orientacji seksualnej oraz obowiązki sądu przy rozpoznawaniu wniosków o skazanie bez rozprawy."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z kwalifikacją czynów z art. 255 i 257 k.k. oraz procedurą skazania bez rozprawy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii wolności słowa i mowy nienawiści w internecie, a także precyzyjnej interpretacji przepisów karnych dotyczących znieważenia grup ludności. Pokazuje również znaczenie prawidłowego stosowania procedur sądowych.

Czy obraza uczuć osób LGBT+ to przestępstwo? Sąd Najwyższy wyjaśnia granice prawa.

Sektor

inne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst