II KK 524/25Wyłączenie sędziego SN krytyka ustrojowa
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWniosek obrońcy skazanego B.W. o wyłączenie sędziego SN R.W. od rozpoznania sprawy kasacyjnej opierał się na zarzucie wadliwej procedury powołania sędziego, która miała naruszać standardy niezależności i bezstronności sądu. Obrońca wskazywał na udział Krajowej Rady Sądownictwa w składzie ukształtowanym na mocy ustawy z 2017 r. jako przyczynę nienależytej obsady sądu. Sąd Najwyższy oddalił wniosek, podkreślając, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 kwietnia 2020 r. (sygn. akt U2/20) nie wiąże formalnie sędziów SN, a uchwała połączonych Izb SN z dnia 23 stycznia 2020 r. (sygn. akt BSA I–4110–1/20) nie stanowi bezwzględnej przyczyny odwoławczej. Sąd Najwyższy zajął stanowisko, że art. 41 § 1 k.p.k. dotyczy okoliczności faktycznych, które mogą wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie, a nie kwestii ustrojowych czy prawno-ustrojowych związanych z trybem powoływania sędziów. Wnioski o wyłączenie sędziego nie mogą być oparte na krytyce rozwiązań legislacyjnych dotyczących ustroju sądownictwa, lecz muszą odnosić się do konkretnych, faktycznych okoliczności wpływających na stosunek sędziego do stron lub sprawy. Sąd powołał się na orzecznictwo TK (sygn. P 22/19) oraz własne postanowienia, które potwierdzają, że kwestie ustrojowe nie mogą stanowić podstawy do wyłączenia sędziego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie wniosków o wyłączenie sędziego w sprawach karnych, interpretacja art. 41 § 1 k.p.k. w kontekście wadliwości nominacji sędziowskich i kwestii ustrojowych.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z procedurą powoływania sędziów w Polsce po zmianach legislacyjnych w zakresie KRS.
Zagadnienia prawne (2)
Czy krytyka ustrojowych rozwiązań prawnych dotyczących trybu powoływania sędziów, w tym udziału Krajowej Rady Sądownictwa w wadliwym składzie, może stanowić podstawę do wyłączenia sędziego z uwagi na uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, krytyka ustrojowych rozwiązań prawnych dotyczących trybu powoływania sędziów nie stanowi podstawy do wyłączenia sędziego z uwagi na uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że art. 41 § 1 k.p.k. dotyczy okoliczności faktycznych, które mogą wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w konkretnej sprawie, a nie kwestii ustrojowych czy prawno-ustrojowych związanych z trybem powoływania sędziów. Wnioski o wyłączenie sędziego nie mogą być oparte na krytyce rozwiązań legislacyjnych dotyczących ustroju sądownictwa, lecz muszą odnosić się do konkretnych, faktycznych okoliczności wpływających na stosunek sędziego do stron lub sprawy.
Czy uchwała połączonych Izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r. (sygn. akt BSA I–4110–1/20) stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. w kontekście wadliwej obsady sądu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, uchwała ta nie stanowi bezwzględnej przyczyny odwoławczej, a potencjalne naruszenie standardu rozpoznania sprawy przez niezawisły i bezstronny sąd w związku z powołaniem sędziego może być rozpatrywane jedynie w kategoriach względnych powodów odwoławczych (art. 438 pkt 2 k.p.k.).
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy przypomniał, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 kwietnia 2020 r. (sygn. akt U2/20) stwierdził, iż uchwała połączonych Izb SN z dnia 23 stycznia 2020 r. nie wiąże formalnie sędziów SN. Sąd Najwyższy nie podzielił poglądu, że okoliczności wskazane w tej uchwale mogą być traktowane jako bezwzględna przyczyna odwoławcza, a jedynie jako względna przyczyna odwoławcza.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| B.W. | osoba_fizyczna | skazany |
| R.W. | inne | sędzia SN |
| J.G. | inne | obrońca skazanego |
Przepisy (12)
Główne
k.p.k. art. 41 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Przepis ten dotyczy okoliczności faktycznych, które mogą wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie, a nie kwestii ustrojowych czy prawno-ustrojowych.
Pomocnicze
k.p.k. art. 42 § § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 518
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 458
Kodeks postępowania karnego
k.k. art. 177 § § 2
Kodeks karny
k.k. art. 177 § § 1
Kodeks karny
k.k. art. 11 § § 2
Kodeks karny
k.p.k. art. 439 § § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 438
Kodeks postępowania karnego
Ustawa o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw
Ustawa o Krajowej Radzie Sądownictwa art. 9a
Ustawa o Krajowej Radzie Sądownictwa
Argumenty
Skuteczne argumenty
Krytyka ustrojowych rozwiązań prawnych dotyczących trybu powoływania sędziów, w tym udział Krajowej Rady Sądownictwa w składzie ukształtowanym na mocy ustawy z 2017 r., prowadzi do nienależytej obsady sądu i narusza standardy niezależności i bezstronności. • Wada nominacyjna, wynikająca z udziału w procesie powołania na urząd sędziego wadliwie ukształtowanej Krajowej Rady Sądownictwa, odgrywa szczególne znaczenie w przypadku sędziów Sądu Najwyższego. • Sąd, w którego składzie uczestniczyłby sędzia powołany w wadliwej procedurze, nie spełniałby kryteriów określonych w art. 6 ust. 1 EKPC, a postępowanie byłoby obciążone wadą z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.
Odrzucone argumenty
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 kwietnia 2020 r. (sygn. akt U2/20) nie wiąże formalnie sędziów Sądu Najwyższego, a uchwała połączonych Izb SN z dnia 23 stycznia 2020 r. (sygn. akt BSA I–4110–1/20) nie stanowi bezwzględnej przyczyny odwoławczej. • Art. 41 § 1 k.p.k. dotyczy okoliczności faktycznych, które mogą wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie, a nie kwestii ustrojowych czy prawno-ustrojowych związanych z trybem powoływania sędziów. • Wnioski o wyłączenie sędziego nie mogą być oparte na krytyce rozwiązań legislacyjnych dotyczących ustroju sądownictwa, lecz muszą odnosić się do konkretnych, faktycznych okoliczności wpływających na stosunek sędziego do stron lub sprawy. • Kwestie ustrojowe (normatywne) związane z trybem powoływania sędziów nie mogą stanowić podstawy wniosku o wyłączenie sędziego.
Godne uwagi sformułowania
sam fakt brania udziału w orzekaniu osoby powołanej na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. [...] prowadzi do nienależytej obsady sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. • Wada nominacyjna, wynikająca z udziału w procesie powołania na urząd sędziego wadliwie ukształtowanej Krajowej Rady Sądownictwa, odgrywa szczególne znaczenie w przypadku sędziów Sądu Najwyższego • uchwała składu połączonych Izb [...] z dnia 23 stycznia 2020 r., sygn. akt BSA I–4110–1/20, nie wiąże formalnie sędziów Sądu Najwyższego, natomiast zawarte w niej myśli mogą być wykorzystywane w praktyce orzeczniczej w granicach normalnych sposobów wykładni prawa • okoliczności, o których traktuje uchwała sygn. akt BSA I–4110–1/20 mogą być oceniane jedynie w pryzmacie tzw. względnych powodów odwoławczych, tj. z punktu widzenia regulacji określonej w art. 438 pkt 2 k.p.k. • chodzi tutaj o takie układy faktyczne, w których określone zachowanie sędziego [...] rodzi obiektywnie uzasadnioną wątpliwość do jego bezstronności, bowiem rzutuje na określony stosunek sędziego do stron lub sprawy będącej przedmiotem rozstrzygnięcia • bezstronność [...] odnosi zawsze do stron, nie zaś do bliżej nieokreślonych okoliczności o abstrakcyjnym charakterze niewiążących się z daną sprawą • nie obejmuje tych sytuacji, w których wątpliwości podnoszone przez stronę nie mają charakteru ściśle wiążącego się z istotą sprawy, tj. […]
Skład orzekający
Antoni Bojańczyk
przewodniczący
R.W.
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie wniosków o wyłączenie sędziego w sprawach karnych, interpretacja art. 41 § 1 k.p.k. w kontekście wadliwości nominacji sędziowskich i kwestii ustrojowych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z procedurą powoływania sędziów w Polsce po zmianach legislacyjnych w zakresie KRS.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii ustrojowych związanych z niezależnością sądownictwa i bezstronnością sędziów, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie w środowisku prawniczym i poza nim.
“Czy wadliwe powołanie sędziego SN unieważnia jego orzeczenia? Sąd Najwyższy rozstrzyga.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.