V KB 11/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy nie uwzględnił wniosku o wyłączenie sędziów, uznając, że ich wcześniejsze stanowisko dotyczące statusu sędziów powołanych po zmianach w KRS nie stanowi podstawy do wyłączenia w tej konkretnej sprawie.
Sędzia Sądu Najwyższego złożył wniosek o wyłączenie innych sędziów z rozpoznania sprawy, argumentując, że podpisali się oni pod oświadczeniem kwestionującym niezależność sędziów powołanych w nowej procedurze KRS. Sąd Najwyższy uznał, że choć kwestia niezależności sędziów powołanych po zmianach w KRS jest istotna i wiąże się z art. 6 EKPC, to samo stanowisko sędziów objętych wnioskiem, wyrażone w kontekście ogólnym, nie rodzi uzasadnionej wątpliwości co do ich bezstronności w tej konkretnej sprawie.
Sędzia Sądu Najwyższego Marek Motuk złożył wniosek o wyłączenie sędziów Piotra Prusinowskiego, Dariusza Świeckiego, Romualdy Spyt i Romana Trzaskowskiego od udziału w sprawie V KB 11/24. Podstawą wniosku było oświadczenie podpisane przez tych sędziów w październiku 2022 r., w którym wyrazili pogląd, że sędziowie Sądu Najwyższego powołani na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w składzie i trybie przewidzianym ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. pozbawieni są przymiotu niezależności i niezawisłości. Wnioskodawca argumentował, że wymienieni sędziowie wykazali brak bezstronności, uznając a priori każdego sędziego powołanego w tej procedurze za pozbawionego cech niezawisłości i bezstronności. Sąd Najwyższy, rozpoznając wniosek, odwołał się do art. 41 § 1 k.p.k. i orzecznictwa ETPC oraz Sądu Najwyższego dotyczącego standardu niezależnego i bezstronnego sądu. Stwierdził, że choć kwestia statusu sędziów powołanych po zmianach w KRS jest istotna i może prowadzić do naruszenia art. 6 EKPC, to w tej konkretnej sytuacji nie zaistniało wysokie prawdopodobieństwo, że sędziowie objęci wnioskiem będą uznani za nieobiektywnych. Sąd podkreślił, że w analizowanym oświadczeniu nie wyrażono generalnego poglądu o pozbawieniu niezależności wszystkich sędziów powołanych w nowej procedurze. W konsekwencji Sąd Najwyższy postanowił nie uwzględnić wniosku o wyłączenie.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, samo istnienie takiego oświadczenia, bez wykazania jego wpływu na bezstronność w konkretnej sprawie, nie stanowi podstawy do wyłączenia sędziego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że choć kwestia niezależności sędziów powołanych po zmianach w KRS jest istotna i wiąże się z art. 6 EKPC, to nie można automatycznie przyjmować, że sędziowie, którzy podpisali się pod ogólnym oświadczeniem w tej sprawie, są bezstronni w każdej konkretnej sytuacji. Kluczowe jest wykazanie, że okoliczności mogą wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności w danej sprawie, a nie tylko ogólne stanowisko sędziego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
nie uwzględnić wniosku o wyłączenie
Strona wygrywająca
Sędziowie Sądu Najwyższego podlegający wyłączeniu
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| L. H. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| inni | inne | oskarżony |
| Sędziowie Sądu Najwyższego: Piotr Prusinowski, Dariusz Świecki, Romualda Spyt i Roman Trzaskowski | inne | sędzia podlegający wyłączeniu |
| Sędzia Sądu Najwyższego Marek Motuk | inne | wnioskodawca |
Przepisy (4)
Główne
k.p.k. art. 41 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie.
Pomocnicze
k.p.k. art. 42 § § 1 i 4
Kodeks postępowania karnego
Konstytucja RP art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do rzetelnego procesu sądowego, w tym prawo do niezależnego i bezstronnego sądu.
k.p.k. art. 439 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania karnego
Nienależyta obsada sądu jako bezwzględna podstawa uchylenia orzeczenia.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sędziowie objęci wnioskiem podpisali się pod oświadczeniem z października 2022 r. wyrażającym generalny pogląd o braku niezależności sędziów powołanych w nowej procedurze KRS. Pogląd ten, zdaniem wnioskodawcy, świadczy o braku bezstronności i niezawisłości wymienionych sędziów. Powołanie się na uchwałę połączonych Izb SN z 23 stycznia 2020 r. jako na wiążącą zasadę prawną.
Odrzucone argumenty
Oświadczenie sędziów nie zawierało generalnego poglądu o pozbawieniu niezależności wszystkich sędziów powołanych w nowej procedurze KRS. Nie zaistniało wysokie prawdopodobieństwo, że w odbiorze zewnętrznym sędziowie objęci wnioskiem będą uznani za nieobiektywnych. Opinie prezentowane przez sędziów są zgodne z obowiązującymi przepisami i orzecznictwem stojącym na straży prawa do właściwego i bezstronnego sądu.
Godne uwagi sformułowania
wszyscy sędziowie Sądu Najwyższego powołani na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w składzie i trybie przewidzianym ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. (...) pozbawieni są przymiotu niezależności i niezawisłości nie będą orzekać w składach z udziałem sędziów Sądu Najwyższego powołanych w wadliwej procedurze nie posiadają przymiotu bezstronności niezbędnego do obiektywnego rozpoznania sprawy sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie naruszenia standardu z art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i uznania, że skład orzekający z udziałem sędziego nie stanowi niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą
Skład orzekający
Andrzej Tomczyk
przewodniczący
Marek Motuk
wnioskodawca
Piotr Prusinowski
sędzia
Dariusz Świecki
sędzia
Romualda Spyt
sędzia
Roman Trzaskowski
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek wyłączenia sędziego w kontekście jego wcześniejszych poglądów prawnych, zwłaszcza w sprawach dotyczących statusu sędziów powołanych w nowej procedurze KRS."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wniosku o wyłączenie sędziego na podstawie ogólnego oświadczenia, a nie bezpośredniego wpływu na konkretną sprawę.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii niezależności sądownictwa i bezstronności sędziów, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie publiczne i prawnicze.
“Czy sędziowie SN mogą być wyłączeni z powodu swoich poglądów na KRS? Sąd Najwyższy odpowiada.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySN V KB 11/24 POSTANOWIENIE Dnia 28 października 2024 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Andrzej Tomczyk w sprawie L. H. i innych oskarżonych z art. 193 k.k. i in., po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu 28 października 2024 r. wniosku Sędziego Sądu Najwyższego Marka Motuka o wyłączenie Sędziów Sądu Najwyższego: Piotra Prusinowskiego, Dariusza Świeckiego, Romualdy Spyt i Romana Trzaskowskiego od rozpoznania sprawy V KB 11/24, na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 42 § 1 i 4 k.p.k. postanowił nie uwzględnić wniosku o wyłączenie Sędziów Sądu Najwyższego: Piotra Prusinowskiego, Dariusza Świeckiego, Romualdy Spyt i Romana Trzaskowskiego od udziału w sprawie V KB 11/24. W dniu 27 września 2024 r. do Sądu Najwyższego wpłynął wniosek Sędziego Sądu Najwyższego Marka Motuka o wyłączenie Sędziów Sądu Najwyższego: Piotra Prusinowskiego, Dariusza Świeckiego, Romualdy Spyt i Romana Trzaskowskiego od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygn. akt V KB 11/24. W piśmie tym Sędzia Sądu Najwyższego Marek Motuk wskazał na fakt, że wymienieni Sędziowie podpisali się pod oświadczeniem z października 2022 r. (w załączeniu), w którym wyrazili jednoznaczny i generalny pogląd, iż wszyscy sędziowie Sądu Najwyższego powołani na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w składzie i trybie przewidzianym ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz.3) pozbawieni są przymiotu niezależności i niezawisłości i z tego względu ich udział w składzie orzekającym w każdym wypadku skutkuje nienależytym składem sądu i nieważnością postępowania. Z tego też względu wyrazili stanowisko, iż nie będą orzekać w składach z udziałem sędziów Sądu Najwyższego powołanych w wadliwej procedurze. Powołali się przy tym na uchwałę połączonych Izb Sądu Najwyższego - Izba Cywilna, Karna, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z 23 stycznia 2020 r., BSA I - 4110 - 1/20 (OSNKW2000 nr 2, i OSNC 2020 nr 4, poz. 34) mającą w ich ocenie moc wiążącej zasady prawnej. W ocenie autora wniosku „(…) wymienieni sędziowie wyrażając przytoczony wyżej pogląd jednoznacznie wykazali, iż nie posiadają przymiotu bezstronności niezbędnego do obiektywnego rozpoznania sprawy o sygn. akt I ZB 2/24 - jak też jakiejkolwiek sprawy dotyczącej sędziego Sądu Najwyższego powołanego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w składzie i trybie przewidzianym ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw -, albowiem każdego sędziego powołanego w tej procedurze a priori uważają za pozbawionego cech niezawisłości i bezstronności, niezależnie od okoliczności towarzyszącym jego powołaniu i jego postępowania po powołaniu oraz realiów konkretnej sprawy.” Zdaniem Sędziego Sądu Najwyższego Marka Motuka, Sędziowie Sądu Najwyższego wskazani we wniosku, prezentując z góry określoną, niekorzystną dla niego oraz sprzeczną z przepisami prawa koncepcję wykazali, iż są niezdolni do obiektywnego i bezstronnego rozpoznania sprawy jego dotyczącej, co czyni niniejszy wniosek o ich wyłączenie oczywiście zasadnym. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. W myśl art. 41 k.p.k. sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Sąd Najwyższy w postanowieniu z 13 października 2021 r., sygn. akt II KO 30/21 podniósł, że wyłączenie sędziego zgodnie z art. 41 § 1 k.p.k. powinno nastąpić nie tylko w sytuacji, gdy istnieje okoliczność tego rodzaju, iż mogłaby wywołać wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie, ale również wówczas, gdy orzekanie przez sędziego w sprawie mogłoby realnie prowadzić do znacznie poważniejszego uchybienia, tj. naruszenia standardu z art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i uznania, że skład orzekający z udziałem sędziego nie stanowi niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą. Nie można jednak uznać, że taka sytuacja zaistniała w rozpoznawanej sprawie. Niewątpliwie okoliczności związane z uzyskaniem statusu sędziego Sądu Najwyższego, w następstwie brania udziału w postępowaniu przed Krajową Radą Sądownictwa po 17 stycznia 2018 r. prowadziłyby, gdyby sędzia ten zasiadał w składzie rozstrzygającym sprawę, do naruszenia standardu z art. 6 ust. 1 EKPC, standardu konstytucyjnego (art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej), w konsekwencji do uznania, że sąd z jego udziałem będzie sądem nienależycie obsadzonym w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Stanowisko to wyrażane przez wymienionych we wniosku Sędziów Sądu Najwyższego, jednoznacznie wynika z analizy dotychczasowego orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (por. orzeczenia ETPC w sprawach: Reczkowicz przeciwko Polsce, skarga 43447/19, Dolińska - Ficek i Ozimek przeciwko Polsce, skarga 49868/19 oraz Advance Pharma sp. z o.o. przeciwko Polsce, skarga 1469/20) i Sądu Najwyższego (por. uchwała połączonych trzech Izb Sądu Najwyższego z 23 stycznia 2020 r. BSA I-4110-1/2020, OSNK 2020, z. 2, poz. 7; uchwała Sądu Najwyższego z 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22; postanowienia Sądu Najwyższego z: 16 września 2021 r., I KZ 29/21; 13 października 2021 r., II KO 30/21; 28 września 2022 r., IV KK 333/22; 27 lutego 2023 r., II KB 10/22). W zaistniałej sytuacji przytoczone przez autora wniosku argumenty nie mogły skutkować wyłączeniem wskazanych w nim Sędziów. Nie ulega wszakże wątpliwości, że nie zachodziło wysokie prawdopodobieństwo, iż w odbiorze zewnętrznym będą oni uznani za sędziów niedających gwarancji bezstronnego rozpoznania sprawy, a wbrew twierdzeniom Sędziego Sądu Najwyższego Marka Motuka opinie prezentowane przez tych Sędziów są zgodne z obowiązującymi przepisami oraz poglądami wyrażanymi w orzecznictwie, stojącymi na straży prawa rozpoznawania sprawy przez właściwy i bezstronny sąd. Zupełnie na marginesie, nie można nie dostrzec, że w żadnym fragmencie załączonego do wniosku oświadczenia, którego sygnatariuszami są sędziowie objęci wnioskiem, nie wyrażono poglądu (ani jednoznacznego, ani generalnego), „ iż wszyscy sędziowie Sądu Najwyższego powołani na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w składzie i w trybie przewidzianym ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. (…) pozbawieni są przymiotu niezależności i niezawisłości.” Z przytoczonych powodów Sąd Najwyższy orzekł jak na wstępie. [J.J.] [ał]
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI