II KK 507/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy wyłączył sędziego od rozpoznania sprawy ze względu na uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności, wynikającą z procedury nominacyjnej.
W sprawie dotyczącej wniosku o wyłączenie sędziego SN, obrońca skazanych podniósł zarzut niewłaściwej obsady sądu apelacyjnego, powiązany z wadliwą procedurą nominacyjną sędziów, w tym sędziego SN. Sąd Najwyższy, analizując art. 41 § 1 k.p.k., uznał, że udział sędziego powołanego w podobnej procedurze może budzić uzasadnione wątpliwości co do jego bezstronności w odbiorze zewnętrznym.
Sąd Najwyższy rozpoznał wniosek obrońcy skazanych P. Ś. i H. G. o wyłączenie sędziego SN Antoniego Bojańczyka od rozpoznania sprawy II KK 507/23. Wniosek opierał się na zarzucie niewłaściwej obsady sądu apelacyjnego, który z kolei wynikał z wadliwej procedury nominacyjnej sędziów, w tym samego sędziego SN. Sąd Najwyższy, odwołując się do art. 41 § 1 k.p.k. oraz orzecznictwa krajowego i europejskiego, podkreślił, że wyłączenie sędziego następuje, gdy istnieją okoliczności mogące wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności, zarówno w aspekcie subiektywnym, jak i obiektywnym (w odbiorze zewnętrznym). W tej konkretnej sprawie, fakt powołania sędziego SN na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej na mocy ustawy z 2017 r. uzasadniał wątpliwości co do bezstronności w odbiorze zewnętrznym, co doprowadziło do postanowienia o wyłączeniu sędziego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Tak, istnieją okoliczności uzasadniające wątpliwość co do bezstronności sędziego w odbiorze zewnętrznym.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że powołanie sędziego SN na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej na mocy ustawy z 2017 r. może budzić uzasadnione wątpliwości co do jego bezstronności w odbiorze zewnętrznym, zwłaszcza w kontekście zarzutu niewłaściwej obsady sądu niższej instancji opartego na tej samej procedurze nominacyjnej.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
wyłączenie sędziego
Strona wygrywająca
skazani P. Ś. i H. G. (w zakresie wniosku)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| P. Ś. | osoba_fizyczna | skazany |
| H. G. | osoba_fizyczna | skazany |
| SSN Antoni Bojańczyk | osoba_fizyczna | sędzia wnioskowany do wyłączenia |
Przepisy (2)
Główne
k.p.k. art. 41 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie.
Pomocnicze
k.p.k. art. 439 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Wskazany jako podstawa zarzutu niewłaściwej obsady sądu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Powołanie sędziego SN nastąpiło w procedurze nominacyjnej, która jest kwestionowana w ramach zarzutu kasacyjnego dotyczącego niewłaściwej obsady sądu niższej instancji. Udział sędziego powołanego w takiej procedurze może budzić uzasadnione wątpliwości co do jego bezstronności w odbiorze zewnętrznym.
Godne uwagi sformułowania
uzasadniona wątpliwość co do jego bezstronności bezstronność w odbiorze zewnętrznym iudex suspectus usuwanie choćby pozorów braku bezstronności
Skład orzekający
Małgorzata Gierszon
przewodniczący
Antoni Bojańczyk
sędzia wyłączony
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnianie wniosków o wyłączenie sędziego w sprawach, gdzie procedura nominacyjna jest kwestionowana, a także w kontekście oceny bezstronności sędziego w odbiorze zewnętrznym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z procedurą nominacyjną sędziów w Polsce po 2017 roku.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy fundamentalnej kwestii bezstronności sędziego i potencjalnych wad procedury nominacyjnej, co jest gorącym tematem w polskim wymiarze sprawiedliwości.
“Czy sędzia SN może być stronniczy z powodu sposobu, w jaki został powołany?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySN II KK 507/23 POSTANOWIENIE Dnia 18 grudnia 2024 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Małgorzata Gierszon po rozpoznaniu na posiedzeniu w dniu 18 grudnia 2024 r., w sprawie P. Ś. i H. G. skazanych za czyn z art. 53 ust. 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii i in., wniosków obrońcy skazanego P. Ś. oraz H. G. o wyłączenie SSN Antoniego Bojańczyka od rozpoznania sprawy II KK 507/23 p o s t a n o w i ł: na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. wyłączyć SSN Antoniego Bojańczyka od rozpoznania sprawy II KK 507/23. UZASADNIENIE Zarządzeniem Prezesa Izby Karnej z dnia 4 grudnia 2024 r. SSN Antoni Bojańczyk został wyznaczony do rozpoznania sprawy II KK 507/23. W dniu 9 grudnia 2024 r. do Sądu Najwyższego wpłynął wniosek obrońcy skazanego P. Ś. , zaś w dniu 16 grudnia 2024 r. skazanego H. G. - o wyłączenie SSN Antoniego Bojańczyka od rozpoznania sprawy z uwagi na podniesione w obu kasacjach wywiedzionych na rzecz skazanych, zarzutu zaistnienia bezwzględnej podstawy odwoławczej wskazanej w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. związanej z niewłaściwą obsadą sądu na etapie postępowania apelacyjnego, co przekonuje, że w sprawie zachodzi uzasadniona wątpliwość, czy wskazany sędzia zachowa bezstronność. Uzasadniając swoje wnioski obrońca i skazany podlił, że zarzut niewłaściwej obsady sądu II instancji związany jest z powołaniem sędziów zasiadających w składzie tego sądu w wadliwej procedurze nominacyjnej, w której został powołany na urząd sędziego Sądu Najwyższego również SSN Antoni Bojańczyk. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 41 § 1 k.p.k. sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Podstawą wyłączenia sędziego jako iudex suspectus może być każda okoliczność, jeśli tylko uzasadnia wątpliwość co do bezstronności sędziego, którą należy rozumieć zarówno jako subiektywne odczucie sędziego , jak i jego bezstronność w odbiorze zewnętrznym opartą na zobiektywizowanych przesłankach i analizowaną przez odwołanie się do oceny sytuacji dokonanej przez przeciętnego, rozsądnie rozumującego obserwatora procesu (por. np. wyroki Trybunału Konstytucyjnego: z dnia 27 stycznia 1999 r., K 1/98, OTK-A 1999, z. 1, poz. 3, oraz z dnia 20 lipca 2004 r., SK 19/02, OTK-A 2004, z. 7, poz. 67, uchwała Sądu Najwyższego z dnia 26 kwietnia 2007 r., I KZP 9/07, OSNKW 2007, z. 5, poz. 39, wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 8 stycznia 2009 r., III KK 257/08, LEX nr 532400, oraz z dnia 18 marca 2009 r., IV KK 380/08, LEX nr 491543). Również Europejski Trybunał Praw Człowieka zwraca uwagę na bezstronność sędziego w aspekcie subiektywnym. Kryterium subiektywne opiera się na ocenie osobistego przekonania sędziego orzekającego w danej sprawie, przy czym osobista bezstronność członka składu sędziowskiego jest dorozumiana, chyba że pojawią się dowody przeciwne (por. wyroki ETPCz: z dnia 10 października 2000 r., nr 42095/98, Daktaras v. Litwa, LEX nr 76722, oraz z 10 kwietnia 2003 r., nr 39731/98, Sigurdsson v. Islandia, LEX nr 78238 ). Podkreślić należy, że instytucja wyłączenia sędziego w równej mierze służy zapewnieniu realnej bezstronności sądu, jak i umacnianiu autorytetu wymiaru sprawiedliwości przez usuwanie choćby pozorów braku bezstronności. Zatem o potrzebie zastosowania instytucji wyłączenia nie może decydować jedynie zasadność in casu zarzutu leżącego u podstaw wniosku o wyłączenie, ale również ocena, czy dla postronnego obserwatora zachodzą, w realiach sprawy, wystarczające okoliczności które w odbiorze społecznym mogą budzić wątpliwości co do bezstronności sędziego (por. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 marca 2022 r., IV KO 20/22 ). Faktem jest, że w niniejszej sprawie, w kasacjach, które zostały wniesione od prawomocnego wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 29 marca 2023 r, sygn. akt II AKa 165/20, podniesiono m.in. zarzut zaistnienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej, określonej w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., poprzez wydanie orzeczenia przez Sąd odwoławczy, w którego składzie orzekającym zasiadały osoby powołane na stanowisko sędziów Sądu Apelacyjnego w Warszawie na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, której skład został ukształtowany na mocy ustawy z dnia 8 grudnia 2017r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw. W tej sytuacji, skoro SSN Antoni Bojańczyk został powołany na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego na wniosek tak samo ukształtowanej Krajowej Rady Sądownictwa, jest oczywiste, że jego udział w rozpoznaniu przedmiotowej sprawy mógłby w odbiorze zewnętrznym zostać odebrany jako niezapewniający bezstronnego rozpoznania tej sprawy. Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji. [J.J.] [a.ł.]
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI