II KK 489/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał kasację Rzecznika Praw Obywatelskich od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie, który utrzymał w mocy wyrok Sądu Rejonowego skazujący A. C. za wykroczenie z art. 52 § 2 pkt 1 k.w. (usiłowanie przeszkodzenia w przebiegu niezakazanego zgromadzenia publicznego). A. C. został ukarany grzywną za blokowanie trasy przemarszu zgromadzenia upamiętniającego ofiary katastrofy smoleńskiej. Rzecznik Praw Obywatelskich zarzucił rażące naruszenie prawa procesowego, wskazując, że zachowanie A. C. mieściło się w ramach konstytucyjnych wolności wyrażania poglądów i zgromadzeń. Sąd Najwyższy przychylił się do argumentacji kasacji, uznając, że sądy niższych instancji nieprawidłowo oceniły zachowanie obwinionego. Podkreślono, że sądy mają obowiązek stosować przepisy prawa w sposób zgodny z Konstytucją i bezpośrednio stosować jej przepisy. Sąd Najwyższy wskazał, że wolność zgromadzeń obejmuje prawo do kontrdemonstracji i wyrażania odmiennych poglądów, a zachowanie A. C., polegające na pokojowym siedzeniu na chodniku i części jezdni, nie stanowiło przeszkody w przebiegu zgromadzenia, lecz było wyrazem sprzeciwu obywatelskiego. W związku z tym, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone wyroki i uniewinnił A. C. od popełnienia zarzucanego mu wykroczenia, obciążając koszty postępowania Skarb Państwa.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja konstytucyjnych wolności zgromadzeń i wyrażania poglądów w kontekście wykroczeń polegających na zakłócaniu zgromadzeń; obowiązek sądów powszechnych stosowania Konstytucji.
Dotyczy specyficznej sytuacji pokojowego protestu i blokowania części jezdni; wymaga analizy konkretnych okoliczności każdego przypadku.
Zagadnienia prawne (2)
Czy zachowanie polegające na pokojowym blokowaniu części jezdni podczas zgromadzenia stanowi wykroczenie z art. 52 § 2 pkt 1 k.w. (przeszkadzanie w przebiegu zgromadzenia)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, pokojowe blokowanie części jezdni przez niewielką grupę osób, stanowiące wyraz sprzeciwu obywatelskiego, mieści się w ramach konstytucyjnych wolności zgromadzeń i wyrażania poglądów, a tym samym nie realizuje znamion wykroczenia.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że sądy mają obowiązek stosowania prawa zgodnie z Konstytucją, która gwarantuje wolność zgromadzeń i wyrażania poglądów. Wolność ta obejmuje prawo do kontrdemonstracji i wyrażania odmiennych poglądów, nawet w sposób konfrontacyjny, o ile odbywa się to pokojowo. Zachowanie obwinionego, polegające na siedzeniu na chodniku i części jezdni, nie stanowiło znaczącej przeszkody dla zgromadzenia, a było wyrazem jego stanowiska w debacie publicznej.
Czy sąd powszechny ma obowiązek uwzględniać przepisy Konstytucji przy wykładni ustaw i rozstrzyganiu spraw?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sądy powszechne mają obowiązek dokonywać wykładni przepisów ustawy w taki sposób, aby w jak najszerszym zakresie urzeczywistniać prawa i wolności chronione w Konstytucji, a przepisy Konstytucji stosuje się bezpośrednio.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy skrytykował stanowisko Sądu Okręgowego, które bagatelizowało argumentację obrony dotyczącą niezgodności przepisów z Konstytucją. Podkreślono, że sądy mają obowiązek stosowania przepisów Konstytucji bezpośrednio i uwzględniania jej postanowień przy rozstrzyganiu spraw, co nie powinno budzić zdziwienia ani być traktowane jako coś niecodziennego.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. C. | osoba_fizyczna | ukaranego |
Przepisy (14)
Główne
k.w. art. 52 § § 2 pkt 1
Kodeks wykroczeń
Zachowanie polegające na pokojowym blokowaniu części jezdni, stanowiące wyraz sprzeciwu obywatelskiego, nie realizuje znamion wykroczenia polegającego na przeszkadzaniu w przebiegu zgromadzenia.
Konstytucja RP art. 57
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Gwarantuje wolność zgromadzeń, która obejmuje prawo do kontrdemonstracji i wyrażania odmiennych poglądów.
Konstytucja RP art. 54 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Gwarantuje wolność wyrażania poglądów, która obejmuje różne formy ekspresji, w tym zachowania.
Pomocnicze
u.p.o.z. art. 3 § ust. 1
Ustawa Prawo o zgromadzeniach
u.p.o.z. art. 7 § ust. 1
Ustawa Prawo o zgromadzeniach
Konstytucja RP art. 32 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 178 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 8 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Przepisy Konstytucji stosuje się bezpośrednio.
k.p.k. art. 433 § § 2
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy obowiązku rozpoznania zarzutów apelacji.
k.p.w. art. 109 § § 2
Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia
k.p.w. art. 107 § § 3
Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia
k.p.k. art. 537 § § 2
Kodeks postępowania karnego
Podstawa uchylenia wyroku i uniewinnienia.
k.p.w. art. 112
Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia
k.p.w. art. 119 § § 2 pkt 1
Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia
Podstawa rozstrzygnięcia o kosztach postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zachowanie A. C. mieściło się w ramach konstytucyjnie chronionej wolności wyrażania poglądów (art. 54 ust. 1 Konstytucji RP) oraz wolności zgromadzeń (art. 57 Konstytucji RP). • Sądy powszechne mają obowiązek stosowania przepisów Konstytucji bezpośrednio i dokonywania wykładni ustaw w sposób zgodny z Konstytucją. • Pokojowe blokowanie części jezdni przez niewielką grupę osób, stanowiące wyraz sprzeciwu obywatelskiego, nie stanowiło przeszkody w przebiegu zgromadzenia i nie realizuje znamion wykroczenia z art. 52 § 2 pkt 1 k.w. • Sąd odwoławczy dokonał wadliwej kontroli instancyjnej zarzutów apelacji, powielając błędy Sądu I instancji.
Odrzucone argumenty
Zachowanie A. C. stanowiło wykroczenie z art. 52 § 2 pkt 1 k.w. poprzez usiłowanie przeszkodzenia w przebiegu niezakazanego zgromadzenia publicznego. • Zachowanie A. C. było sprzeczne z obowiązującymi przepisami i miało na celu dezorganizację legalnego zgromadzenia. • Zachowanie A. C. ograniczało prawa obywatelskie innych osób do wyrażania ich poglądów.
Godne uwagi sformułowania
domaganie się, by sąd powszechny nie stosował ustawy, gdyż zdaniem obrony jest niezgodna z konstytucją, jest żądaniem, trzeba przyznać, dość niecodziennym i wywołującym mimowolny efekt komiczny • sądy powszechne mają obowiązek dokonywać wykładni przepisów ustawy w taki sposób, aby w jak najszerszym zakresie urzeczywistniać prawa i wolności chronione w Konstytucji • zgodnie z art. 8 ust. 2 Konstytucji, jej przepisy stosuje się bezpośrednio • zachowanie A. C. mieściło się w ramach prawnie chronionej na mocy Konstytucji RP wolności wyrażania poglądów (art. 54 ust. 1) oraz wolności zgromadzeń (art. 57) • wolność zgromadzeń obejmuje także prawo do kontrdemonstracji • władze publiczne powinny w każdych okolicznościach wykazywać odpowiedni poziom tolerancji dla pokojowych zgromadzeń, niezależnie od tego, że ich odbywanie wiązać się może z pewnymi zaburzeniami porządku publicznego • uczestnicy kontrmanifestacji mają prawo wyrażać swoją niezgodę z demonstrantami • kwestie będące w zainteresowaniu społecznym, stanowiące wyraz indywidualnych przekonań politycznych mogą być wyrażane nawet poprzez działania kontrowersyjne i o prowokującym charakterze • uczestnicy zgromadzenia mogą ponosić odpowiedzialność, jeżeli podejmują się aktów agresji lub przemocy
Skład orzekający
Wiesław Kozielewicz
przewodniczący
Jarosław Matras
członek
Małgorzata Wąsek-Wiaderek
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja konstytucyjnych wolności zgromadzeń i wyrażania poglądów w kontekście wykroczeń polegających na zakłócaniu zgromadzeń; obowiązek sądów powszechnych stosowania Konstytucji."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji pokojowego protestu i blokowania części jezdni; wymaga analizy konkretnych okoliczności każdego przypadku.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych praw obywatelskich – wolności zgromadzeń i słowa – oraz ich konfliktu z porządkiem prawnym, co jest zawsze tematem budzącym zainteresowanie i dyskusję.
“Czy pokojowy protest na ulicy to wykroczenie? Sąd Najwyższy staje w obronie wolności zgromadzeń.”
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.