II KK 483/22

Sąd Najwyższy2023-09-07
SNKarnepostępowanie karneWysokanajwyższy
Sąd Najwyższywyłączenie sędziegoKrajowa Rada Sądownictwaniezawisłość sędziowskabezstronnośćkasacjaprawo karnepostępowanie karne

Sąd Najwyższy wyłączył sędziego od rozpoznania sprawy ze względu na jego powiązania z Krajową Radą Sądownictwa, która powołała go do służby, co mogłoby naruszyć jego niezawisłość i bezstronność.

Obrońca skazanego D. H. wniósł o wyłączenie sędziego SN Antoniego Bojańczyka od rozpoznania kasacji od wyroku Sądu Okręgowego. Argumentowano, że sędzia, podobnie jak poprzednio wyznaczeni, został powołany przez nową KRS w sposób sprzeczny z zasadą trójpodziału władzy, co narusza jego niezawisłość. Ponadto, rozpoznając sprawę, sędzia musiałby ocenić okoliczności dotyczące jego własnego powołania na urząd. Sąd Najwyższy uznał wniosek za zasadny, wyłączając sędziego od udziału w sprawie.

Wniosek obrońcy skazanego D. H. o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego Antoniego Bojańczyka od rozpoznania kasacji został uznany za zasadny. Obrońca argumentował, że sędzia, podobnie jak inni sędziowie wyznaczeni do tej sprawy, został powołany do służby sędziowskiej przez Krajową Radę Sądownictwa w sposób budzący wątpliwości co do zgodności z zasadą trójpodziału władzy i standardem niezawisłości sędziowskiej. Podkreślono, że sędzia, rozpoznając kasację od wyroku Sądu Okręgowego, musiałby ocenić zarzut nienależytej obsady sądu odwoławczego, w którego skład wchodziła sędzia powołana na wniosek nowej KRS, co bezpośrednio dotyczyło również okoliczności jego własnego powołania. Sąd Najwyższy stwierdził, że takie procedowanie mogłoby być odebrane jako brak bezstronności, naruszałoby zakaz nemo iudex in causa sua oraz mogłoby prowadzić do naruszenia standardu niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą, co rodziłoby ryzyko odpowiedzialności odszkodowawczej Państwa. W związku z tym, Sąd Najwyższy postanowił wyłączyć sędziego Antoniego Bojańczyka od udziału w rozpoznaniu sprawy.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, sędzia taki powinien zostać wyłączony.

Uzasadnienie

Sędzia powołany w trybie kwestionowanej procedury przed nową KRS, rozpoznając zarzut nienależytej obsady sądu odwoławczego z powodu powołania sędziego w podobnym trybie, musiałby rozstrzygać o okolicznościach dotyczących go bezpośrednio. Mogłoby to naruszyć jego niezawisłość, bezstronność oraz standardy konstytucyjne i konwencyjne.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

wyłączenie sędziego

Strona wygrywająca

D. H. (skazany)

Strony

NazwaTypRola
K. W.osoba_fizycznaskazany
D. H.osoba_fizycznaskazany
obrońca skazanego D. H.innewnioskodawca

Przepisy (4)

Główne

k.p.k. art. 41 § § 1

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 42 § § 1 i § 4

Kodeks postępowania karnego

Pomocnicze

u.p.n. art. 56 § ust. 3

Ustawa o przeciwdziałaniu narkomanii

k.p.k. art. 439 § § 1 pkt 2

Kodeks postępowania karnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Sędzia powołany przez nową KRS w sposób budzący wątpliwości co do zgodności z zasadą trójpodziału władzy i standardem niezawisłości. Rozpoznanie sprawy przez sędziego dotyczy bezpośrednio okoliczności jego własnego powołania na urząd. Naruszenie zasady nemo iudex in causa sua. Potencjalne naruszenie art. 6 ust. 1 EKPC i standardu niezależnego i bezstronnego sądu.

Godne uwagi sformułowania

powołany do służby sędziowskiej przez nową Krajową Radę Sądownictwa w sposób sprzeczny z zasadą trójpodziału władz, prowadzący do naruszenia standardu niezawisłości wypowiedzieć się odnośnie okoliczności związanych z zarzuconym wystąpieniem bezwzględnej przyczyny odwoławczej z uwagi na nienależytą obsadę Sądu odwoławczego samemu będąc powołanym na urząd sędziego w trybie kwestionowanej procedury przed tym organem w odbiorze społecznym mogłoby być odebrane jak postąpienie nieutrwalające obrazu sądu jako działającego w warunkach bezstronności naruszenie zakazu nemo iudex in causa sua uznania, że taki skład orzekający w ogóle nie stanowi niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą, co mogłoby skutkować m.in. odpowiedzialnością odszkodowawczą Państwa

Skład orzekający

Marek Pietruszyński

przewodniczący

Antoni Bojańczyk

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie wyłączenia sędziego w sytuacji konfliktu interesów związanego z jego własnym powołaniem przez organy kwestionowane pod kątem konstytucyjności."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji powołania sędziego przez nową KRS i rozpoznawania zarzutów dotyczących obsady sądu w podobnym trybie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 8/10

Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii niezawisłości sędziowskiej i wpływu zmian w procedurze powoływania sędziów na postrzeganie bezstronności sądownictwa, co jest tematem szeroko dyskutowanym w przestrzeni publicznej.

Sędzia SN wyłączony od sprawy. Czy jego własne powołanie przez KRS podważa jego bezstronność?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
II KK 483/22
POSTANOWIENIE
Dnia 7 września 2023 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Marek Pietruszyński
w sprawie K. W.  i D. H.  skazanych za czyny z art. 56 ust. 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii,
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 7 września 2023 r. wniosku obrońcy skazanego D. H.  o wyłączenie sędziego,
na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 42 § 1 i § 4 k.p.k.
p o s t a n o w i ł:
wyłączyć sędziego Antoniego Bojańczyka od udziału w rozpoznaniu sprawy II KK 483/22.
UZASADNIENIE
Obrońca skazanego H.  wniósł kasację od wyroku Sądu Okręgowego Warszawa – Praga  w Warszawie z dnia 10 marca 2022 r., sygn. IV Ka 248/21. Kasację przydzielono do rozpoznania SSN Antoniemu Bojańczykowi, po wyłączeniu poprzednio wyznaczonych  sędziów do  rozpoznania tej kasacji. W dniu 22 sierpnia 2023 r.  do Sądu Najwyższego wpłynął wniosek obrońcy skazanego D. H. o wyłączenie od rozpoznania sprawy związanej z wniesioną kasacją SSN Antoniego Bojańczyka. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że SSN Antoni Bojańczyk podobnie jak poprzedni sędziowie wyznaczeni do rozpoznania tej kasacji został powołany do służby sędziowskiej przez nową Krajową Radę Sądownictwa w sposób sprzeczny z zasadą trójpodziału władz, prowadzący  do naruszenia standardu niezawisłości. Poza tym sędzia ten rozpoznając kasację, w szczególności w zakresie z pkt. III  musiałby   wypowiedzieć się odnośnie okoliczności związanych z zarzuconym wystąpieniem bezwzględnej przyczyny odwoławczej z uwagi na nienależytą obsadę Sądu odwoławczego, w którego składzie zasiadła sędzia powołana na urząd sędziego na wniosek nowej Krajowej Rady Sądownictwa, a więc co do okoliczności bezpośrednio dotyczących sposobu jego powołania  na urząd sędziego.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Wniosek obrońcy skazanego jest zasadny. Biorący udział w rozpoznaniu tej sprawy SSN Antoni Bojańczyk musiałby rozstrzygać co do podnoszonego zarzutu wystąpienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. z uwagi na zarzuconą nienależytą obsadę Sądu odwoławczego, od wyroku którego wniesiono kasację, ponieważ  w jej składzie zasiadała sędzia powołana na urząd sędziego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, którą ukształtowano na mocy ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw, samemu będąc powołanym na urząd sędziego w trybie kwestionowanej procedury przed tym organem. Tym samym SSN Antoni Bojańczyk wypowiadałby się odnośnie okoliczności, które dotyczą go bezpośrednio. Takie procedowanie   w odbiorze społecznym mogłoby być odebrane jak postąpienie nieutrwalające obrazu sądu jako działającego w warunkach bezstronności. Rozpoznanie tej sprawy przez wskazanego sędziego stanowiłoby także naruszenie zakazu
nemo iudex in causa sua
, a ponadto mogłoby realnie prowadzić do naruszenia standardu z art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności i uznania, że taki skład orzekający w ogóle nie stanowi niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą, co mogłoby skutkować m.in. odpowiedzialnością odszkodowawczą Państwa.
Uwzględniając te argumenty należało wyłączyć SSN Antoniego Bojańczyka od udziału w rozpoznaniu tej sprawy.
Z tych względów postanowiono jak na wstępie.
[SOP]
[ms]

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI