II KK 454/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuProkurator Prokuratury Okręgowej wystąpił do Sądu Najwyższego z wnioskiem o wyłączenie sędziego SN A.B. (sprawozdawcy) od udziału w sprawie kasacyjnej II KK 454/25. Głównym argumentem prokuratora była wadliwość powołania sędziego, wynikająca z procedury przed Krajową Radą Sądownictwa, która zdaniem prokuratora nie spełnia standardów konstytucyjnych i konwencyjnych. Prokurator wskazywał, że udział takiego sędziego powoduje, iż skład orzekający nie spełnia wymogów sądu ustanowionego ustawą, bezstronnego i niezawisłego, co stanowi rażące naruszenie prawa. Wniosek zawierał również żądanie wyznaczenia składu orzekającego spełniającego te wymogi. Sąd Najwyższy, rozpoznając wniosek, stwierdził, że nie jest on prawnie dopuszczalnym wnioskiem o wyłączenie w rozumieniu Kodeksu postępowania karnego. Sąd podkreślił, że o charakterze czynności prawnej decyduje jej rzeczywista treść, a nie formalne nazwanie. Wniosek prokuratora miał charakter ustrojowy, nie opierał się na konkretnych okolicznościach faktycznych mogących budzić wątpliwości co do bezstronności sędziego, a jedynie na kwestiach związanych z procedurą nominacyjną i ustrojem sądownictwa. Sąd odwołał się do orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, które wyklucza badanie wadliwości powołania sędziego w trybie wniosku o wyłączenie. Ponadto, Sąd zauważył, że prokurator wcześniej składał podobne wnioski, ale pod inną nazwą i opierając się wyłącznie na przepisach Prawa o prokuraturze, co wskazuje na instrumentalne traktowanie przepisów k.p.k. w obecnym wniosku. Sąd Najwyższy uznał, że wniosek jest niedopuszczalny i pozostawił go bez rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie dopuszczalności lub niedopuszczalności wniosków o wyłączenie sędziego opartych na zarzutach ustrojowych, w szczególności w kontekście zmian w sądownictwie.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej i ustrojowej w Polsce, związanej z procedurą powoływania sędziów.
Zagadnienia prawne (2)
Czy wniosek prokuratora o wyłączenie sędziego, oparty na zarzutach ustrojowych dotyczących wadliwości powołania sędziego i składu Krajowej Rady Sądownictwa, jest dopuszczalny w trybie przepisów Kodeksu postępowania karnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wniosek taki jest niedopuszczalny, ponieważ nie opiera się na konkretnych okolicznościach faktycznych mogących budzić wątpliwości co do bezstronności sędziego, a ma charakter ustrojowy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że wniosek prokuratora miał charakter ustrojowy i nie zawierał konkretnych zarzutów dotyczących bezstronności sędziego. Powołanie się na przepisy k.p.k. o wyłączeniu sędziego zostało uznane za instrumentalne, a sama kwestia wadliwości powołania sędziego nie podlega badaniu w tym trybie, zgodnie z orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego.
Czy sędzia powołany do Sądu Najwyższego w procedurze z udziałem Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej ustawą z 2017 r. może być wyłączony od udziału w sprawie z powodu wadliwości tej procedury?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wadliwość procedury powołania sędziego nie stanowi podstawy do jego wyłączenia w trybie art. 41 § 1 k.p.k.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że zarzuty dotyczące ustroju sądownictwa i procedury nominacyjnej nie mogą stanowić podstawy do wyłączenia sędziego na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego wyklucza badanie wadliwości powołania sędziego w tym trybie.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| K.K. | osoba_fizyczna | skazany |
| Prokurator Prokuratury Okręgowej | organ_państwowy | wnioskodawca |
Przepisy (8)
Główne
k.p.k. art. 42 § 1
Kodeks postępowania karnego
Przepis ten, w zw. z art. 41 § 1 k.p.k., stanowi podstawę do wyłączenia sędziego, jednakże wniosek prokuratora nie spełniał wymogów formalnych i merytorycznych.
k.p.k. art. 41 § 1
Kodeks postępowania karnego
Okoliczności budzące wątpliwość co do bezstronności sędziego lub jego niezawisłości. Sąd uznał, że zarzuty ustrojowe nie mieszczą się w tej kategorii.
Pomocnicze
k.p.k. art. 41 § 2
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy sytuacji, gdy wniosek o wyłączenie sędziego jest pozostawiany bez rozpoznania.
k.p.k. art. 439 § 1
Kodeks postępowania karnego
Wymienia przesłanki rażącego naruszenia prawa, które skutkują nieważnością postępowania. Prokurator powoływał się na pkt 2 (nienależyta obsada sądu), ale sąd uznał, że nie zaszła taka sytuacja.
Prawo o prokuraturze art. 2 § 1
Ustawa Prawo o prokuraturze
Podstawa prawna działania prokuratora w celu ochrony praworządności.
Prawo o prokuraturze art. 3 § 1
Ustawa Prawo o prokuraturze
Zakres działania prokuratury.
Prawo o prokuraturze art. 5
Ustawa Prawo o prokuraturze
Podstawa prawna działania prokuratora w celu ochrony interesu społecznego.
k.k. art. 291 § 1
Kodeks karny
Przepis określający przestępstwo paserstwa, z którego został skazany K.K. (kontekst sprawy kasacyjnej).
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wniosek prokuratora ma charakter ustrojowy i nie opiera się na konkretnych okolicznościach faktycznych. • Zarzuty dotyczące wadliwości powołania sędziego nie mogą być podstawą do jego wyłączenia w trybie art. 41 § 1 k.p.k. • Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego wyklucza badanie wadliwości powołania sędziego w trybie wniosku o wyłączenie. • Instrumentalne powołanie się na przepisy k.p.k. o wyłączeniu sędziego.
Odrzucone argumenty
Sędzia A.B. został wadliwie powołany na stanowisko sędziego SN. • Udział sędziego A.B. w składzie orzekającym powoduje, że skład ten nie spełnia wymogów sądu ustanowionego ustawą, bezstronnego i niezawisłego. • Nienależyta obsada sądu z uwagi na wadliwe powołanie sędziego.
Godne uwagi sformułowania
o charakterze ustrojowym • nie podlegają zarejestrowaniu w kontrolce rozstrzygnięć incydentalnych • rzeczywista treść przedsiębranej przez podmiot czynności • nie może być wywodzona z samych kwestii ustrojowych • rozwiązania legislacyjne dotyczące ustroju sądownictwa • czysto formalnym inkorporowaniu przez prokuratora • próbę obejścia instytucji obowiązującego prawa oraz zakamuflowanie rzeczywistej treści przedsiębranej czynności • nie sposób bowiem nie dostrzec – zaiste osobliwej – niekonsekwencji w rozumowaniu prawnym
Skład orzekający
Antoni Bojańczyk
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie dopuszczalności lub niedopuszczalności wniosków o wyłączenie sędziego opartych na zarzutach ustrojowych, w szczególności w kontekście zmian w sądownictwie."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej i ustrojowej w Polsce, związanej z procedurą powoływania sędziów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Orzeczenie dotyczy fundamentalnych kwestii praworządności, niezależności sądownictwa i roli prokuratury w kontekście sporów ustrojowych, co jest tematem o dużym znaczeniu publicznym i prawniczym.
“Sąd Najwyższy: Wniosek prokuratora o wyłączenie sędziego z powodu 'wadliwego powołania' pozostawiony bez rozpoznania. Kluczowa decyzja ws. praworządności.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.