II KK 454/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał kasację wniesioną przez obrońcę skazanego K. M., który został uznany winnym popełnienia przestępstwa niealimentacji (art. 209 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k.). Skazany uchylał się od obowiązku alimentacyjnego wobec córki w dwóch okresach: od czerwca 2017 r. do marca 2018 r. oraz od marca 2019 r. do kwietnia 2019 r. Sąd pierwszej instancji wymierzył mu karę 7 miesięcy pozbawienia wolności. Sąd okręgowy utrzymał ten wyrok w mocy. Obrońca w kasacji podniósł m.in. zarzut braku wniosku o ściganie oraz błędne zastosowanie art. 64 § 1 k.k. (recydywa). Sąd Najwyższy, analizując kwestię wniosku o ściganie, stwierdził, że wniosek został złożony przez matkę dziecka, a jego cofnięcie nie było skuteczne z powodu braku zgody sądu. Jednakże, Sąd Najwyższy uznał za zasadny zarzut dotyczący błędnego zastosowania art. 64 § 1 k.k. Stwierdzono, że okres odbywania kary pozbawienia wolności, który miał stanowić podstawę do przyjęcia recydywy, nastąpił po zakończeniu części okresu objętego zarzutem niealimentacji, co czyniło zastosowanie tej kwalifikacji prawnej nielogicznym. Sąd Najwyższy podkreślił, że przestępstwo z art. 209 § 1 k.k. jest przestępstwem trwałym, ale w sytuacji, gdy okres odbywania kary pozbawienia wolności następuje po części okresu niealimentacji, należy rozważyć konstrukcję czynu ciągłego lub ciągu przestępstw, a nie recydywę. W związku z tym, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania sądowi okręgowemu, wskazując na konieczność ponownego rozważenia zarzutów apelacyjnych z uwzględnieniem przedstawionych wywodów prawnych.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących recydywy w kontekście przestępstwa niealimentacji oraz kwestia skuteczności cofnięcia wniosku o ściganie.
Dotyczy specyficznej sytuacji, w której okres odbywania kary pozbawienia wolności nastąpił po części okresu niealimentacji.
Zagadnienia prawne (3)
Czy zastosowanie art. 64 § 1 k.k. (recydywa) jest dopuszczalne w przypadku przestępstwa niealimentacji, gdy okres odbywania kary pozbawienia wolności nastąpił po zakończeniu części okresu objętego zarzutem niealimentacji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zastosowanie art. 64 § 1 k.k. w takiej sytuacji jest błędne i nielogiczne.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że przestępstwo z art. 209 § 1 k.k. jest przestępstwem trwałym, ale jeśli okres odbywania kary pozbawienia wolności warunkujący recydywę nastąpił po zakończeniu części okresu niealimentacji, nie można przypisać działania w warunkach recydywy. Należy rozważyć konstrukcję czynu ciągłego lub ciągu przestępstw.
Czy w sprawie o niealimentację, ściganej na wniosek, doszło do skutecznego złożenia wniosku o ściganie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, wniosek o ściganie został złożony przez matkę pokrzywdzonej i nie został skutecznie cofnięty.
Uzasadnienie
Matka pokrzywdzonej złożyła wniosek o ściganie. Choć później złożyła oświadczenie o cofnięciu wniosku, nie uzyskało ono zgody sądu, co czyniło cofnięcie nieskutecznym. Brak było podstaw do stwierdzenia bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k.
Czy wypłata świadczeń z funduszu alimentacyjnego powoduje ściganie przestępstwa niealimentacji z urzędu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie zawsze, zależy to od wysokości przyznanych świadczeń i okresu ich wypłaty w kontekście wymogów z art. 209 § 3 k.k.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy błędnie uznał, że ściganie odbywało się z urzędu z powodu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Sąd Najwyższy stwierdził, że w okresie objętym zarzutem nie wypłacano świadczeń z funduszu alimentacyjnego w wysokości odpowiadającej co najmniej 3 świadczeniom okresowym, co jest warunkiem ścigania z urzędu zgodnie z art. 209 § 3 k.k.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| K. M. | osoba_fizyczna | skazany |
| J. S. | osoba_fizyczna | matka pokrzywdzonej |
| J. S. | osoba_fizyczna | córka skazanego (pokrzywdzona) |
Przepisy (17)
Główne
k.k. art. 209 § 1
Kodeks karny
Przestępstwo niealimentacji, polegające na uchylaniu się od obowiązku alimentacyjnego.
k.k. art. 64 § 1
Kodeks karny
Kwalifikacja czynu jako popełnionego w warunkach recydywy, po odbyciu co najmniej 6 miesięcy kary pozbawienia wolności za podobne przestępstwo umyślne.
Pomocnicze
k.k. art. 209 § 3
Kodeks karny
Określa warunki ścigania z urzędu w przypadku przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego.
k.p.k. art. 439 § 1
Kodeks postępowania karnego
Wymienia bezwzględne przyczyny odwoławcze, w tym brak wniosku o ściganie.
k.p.k. art. 17 § 1
Kodeks postępowania karnego
Określa przesłanki umorzenia postępowania, w tym brak wniosku o ściganie.
k.p.k. art. 12 § 1
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy ścigania przestępstw na wniosek.
k.p.k. art. 12 § 3
Kodeks postępowania karnego
Reguluje kwestię cofnięcia wniosku o ściganie i wymogu zgody sądu.
k.p.k. art. 433 § 2
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy obowiązku sądu odwoławczego do rozważenia zarzutów apelacji.
k.p.k. art. 7
Kodeks postępowania karnego
Zasada swobodnej oceny dowodów.
k.p.k. art. 410
Kodeks postępowania karnego
Granice rozpoznania sprawy przez sąd odwoławczy.
k.p.k. art. 424 § 1
Kodeks postępowania karnego
Wymogi formalne uzasadnienia wyroku.
k.p.k. art. 440
Kodeks postępowania karnego
Możliwość orzekania przez sąd odwoławczy niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów.
k.p.k. art. 455
Kodeks postępowania karnego
Możliwość orzekania przez Sąd Najwyższy w zakresie szerszym niż granice zaskarżenia i podniesione zarzuty w przypadku oczywistej błędności kwalifikacji prawnej.
k.p.k. art. 519
Kodeks postępowania karnego
Zakres zaskarżenia kasacją.
k.p.k. art. 523 § 1
Kodeks postępowania karnego
Podstawy kasacji.
k.p.k. art. 536
Kodeks postępowania karnego
Zakres rozpoznania sprawy przez Sąd Najwyższy.
k.p.k. art. 527 § 4
Kodeks postępowania karnego
Zwrot opłaty od kasacji w przypadku uwzględnienia środka zaskarżenia.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Błędne zastosowanie art. 64 § 1 k.k. (recydywa) w sprawie o niealimentację, gdyż okres odbywania kary pozbawienia wolności nastąpił po zakończeniu części okresu niealimentacji. • Kwestia skuteczności cofnięcia wniosku o ściganie w sprawie o niealimentację.
Odrzucone argumenty
Argumenty dotyczące braku wniosku o ściganie jako bezwzględnej przyczyny odwoławczej (ostatecznie uznano, że wniosek został złożony i nie został skutecznie cofnięty).
Godne uwagi sformułowania
„przestępstwo z art. 209 § 1 k.k. jest wprawdzie przestępstwem trwałym, ale nie sposób uznać, w sytuacji gdy nie została przyjęta konstrukcja z art. 12 k.k., że odbywanie przez okres 6 miesięcy kary pozbawienia wolności nie stanowiło przeszkody do przyjęcia, iż nieuiszczanie rat alimentacyjnych przed odbyciem tej kary, jak i po jej odbyciu, oczywiście przy wykazaniu wszystkich podmiotowych elementów tego przestępstwa, może stanowić jeden czyn zabroniony, a więc i jedno przestępstwo niealimentacji” • „przestępstwo z art. 209 § 1 k.k. jest wprawdzie przestępstwem trwałym, gdyż polega na wywołaniu i utrzymywaniu określonego skutku przestępczego, wszelako jeżeli między okresami uporczywej niealimentacji wystąpi przerwa lub przerwy wywołane na przykład tym, że zobowiązany nie był w stanie wykonać tego obowiązku albo osoba uprawniona do alimentacji w tym czasie nie znajdowała się w sytuacji zagrożenia, to w takim wypadku należy rozważyć konstrukcję czynu ciągłego lub ciągu przestępstw”
Skład orzekający
Tomasz Artymiuk
przewodniczący-sprawozdawca
Rafał Malarski
członek
Andrzej Tomczyk
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących recydywy w kontekście przestępstwa niealimentacji oraz kwestia skuteczności cofnięcia wniosku o ściganie."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, w której okres odbywania kary pozbawienia wolności nastąpił po części okresu niealimentacji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu niealimentacji, a rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego w kwestii recydywy jest istotne dla praktyki prawniczej.
“Sąd Najwyższy: Recydywa w niealimentacji? Tylko jeśli kara była wcześniej!”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.