II KK 450/24

Sąd Najwyższy2024-11-06
SNKarnepostępowanie karneWysokanajwyższy
Sąd Najwyższywyłączenie sędziegoniezależność sądownictwapraworządnośćKRSETPCKonstytucja RPkasacja

Sąd Najwyższy wyłączył sędziego od orzekania w sprawie kasacyjnej ze względu na wadliwą procedurę jego nominacji, powołując się na standardy ETPC i Konstytucji RP.

Obrońca skazanego wniósł o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego od rozpoznania sprawy kasacyjnej, wskazując na wadliwą procedurę jego nominacji przez Krajową Radę Sądownictwa ukształtowaną w świetle ustawy z 2017 r. Sąd Najwyższy uznał wniosek za zasadny, stwierdzając, że udział sędziego powołanego w wadliwej procedurze naruszałby prawo strony do bezstronnego i niezależnego sądu, zgodnie ze standardami Konstytucji RP, EKPC i Karty Praw Podstawowych.

Wniosek obrońcy o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego Igora Zgolińskiego od udziału w sprawie kasacyjnej został uznany za zasadny. Obrońca argumentował, że sędzia został powołany na urząd w procedurze uznanej za wadliwą, co narusza standardy niezawisłości i bezstronności sądu, w tym art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, art. 47 Karty Praw Podstawowych oraz art. 6 EKPC. Sąd Najwyższy, powołując się na swoje wcześniejsze uchwały oraz orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (w tym sprawy Reczkowicz, Dolińska-Ficek i Ozimka, Advance Pharma), potwierdził, że udział sędziego powołanego w wadliwej procedurze stanowi istotne i prawdopodobne naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy przez sąd ustanowiony ustawą. W celu zagwarantowania prawa do bezstronnego sądu, wyeliminowania ryzyka wznowienia postępowania i ochrony Skarbu Państwa, Sąd Najwyższy orzekł o wyłączeniu sędziego od orzekania w tej konkretnej sprawie.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, sędzia powołany w wadliwej procedurze powinien zostać wyłączony od orzekania.

Uzasadnienie

Udział sędziego powołanego w procedurze uznanej za wadliwą, w tym w oparciu o rekomendację Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej ustawą z 2017 r., narusza standardy bezstronności i niezawisłości sądu wynikające z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, art. 6 EKPC oraz art. 47 Karty Praw Podstawowych, co potwierdza orzecznictwo ETPC i TSUE.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

wyłączenie sędziego

Strona wygrywająca

A.A. (skazany)

Strony

NazwaTypRola
A.A.osoba_fizycznaskazany
obrońca A.A.innewnioskodawca

Przepisy (5)

Główne

k.p.k. art. 41 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Podstawa do wyłączenia sędziego z powodu wątpliwości co do jego bezstronności.

k.p.k. art. 42 § § 1 i 4

Kodeks postępowania karnego

Określa przesłanki i skutki wyłączenia sędziego.

Pomocnicze

Konstytucja RP art. 45 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Gwarantuje prawo do sprawiedliwego i bezstronnego rozpatrzenia sprawy przez niezawisły sąd.

u.SN art. 29 § § 4 – 25

Ustawa o Sądzie Najwyższym

Przepisy dotyczące dopuszczalności badania bezstronności sędziowskiej.

Ustawa z dnia 8 grudnia 2017 r.

Ustawa określająca procedurę kształtowania Krajowej Rady Sądownictwa, której wadliwość była podstawą wniosku.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wadliwość procedury nominacyjnej sędziego SN Igora Zgolińskiego. Naruszenie standardów bezstronności i niezależności sądu wynikających z Konstytucji RP, EKPC i Karty Praw Podstawowych. Potencjalne naruszenie prawa strony do sądu ustanowionego ustawą.

Godne uwagi sformułowania

nie spełnia wymaganej instytucjonalnej bezstronności naruszenie standardu niezawisłości sąd ustanowiony ustawą istotnym i bardzo prawdopodobnym naruszeniem prawa strony do rozpoznania sprawy przez bezstronny i niezależny sąd ochrony Skarbu Państwa przed odpowiedzialnością odszkodowawczą

Skład orzekający

Michał Laskowski

przewodniczący

Igor Zgoliński

sędzia wyłączony

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie wyłączenia sędziego w przypadku wadliwej procedury nominacyjnej, powołując się na standardy konstytucyjne i międzynarodowe."

Ograniczenia: Dotyczy konkretnej sytuacji wadliwej procedury nominacyjnej, ale stanowi ważny głos w dyskusji o praworządności.

Wartość merytoryczna

Ocena: 8/10

Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii praworządności i niezależności sądownictwa w Polsce, odwołując się do orzecznictwa ETPC i Konstytucji RP, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie.

Sąd Najwyższy wyłącza sędziego z powodu wadliwej nominacji. Czy to koniec problemów z praworządnością?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
II KK 450/24
POSTANOWIENIE
Dnia 6 listopada 2024 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Michał Laskowski
w sprawie
A.A.
skazanego za popełnienie czynu z art. 273 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 6 listopada 2024 r.,
na posiedzeniu bez udziału stron,
wniosku obrońcy
o wyłączenie sędziego od udziału w sprawie kasacyjnej
oznaczonej sygn. akt II KK 450/24
p o s t a n o w i ł:
na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 42 § 1 i 4 k.p.k. wyłączyć sędziego SN Igora Zgolińskiego od orzekania w sprawie o sygn. akt II KK 450/24 .
UZASADNIENIE
Do referatu sędziego SN Igora Zgolińskiego wpłynęła sprawa II KK 450/24. W kasacji od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z 5 marca 2024 r. obrońca wskazał, że pozostawienie sprawy w referacie tego sędziego będzie wiązało się z wystąpieniem bezwzględnej przyczyny odwoławczej, o której mowa w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., albowiem został on nominowany do urzędu na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym w ustawie z 8 grudnia 2017 r. i nie spełnia wymaganej instytucjonalnej bezstronności a jego udział w rozpoznaniu kasacji będzie prowadził do naruszenia standardu niezawisłości  rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, art. 47 Karty Praw Podstawowych, art. 6 EKPCz oraz art. 19 ust. 1 TUE.
Wniosek okazał się zasadny.
Jest bezsporne, że pan Igor Zgoliński został powołany na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego Izby Karnej na podstawie postanowienia Prezydenta RP z 4 maja 2020 r. poprzedzonego rekomendacją Krajowej Rady Sądownictwa w postaci uchwały z 21 listopada 2019 r. (nr […]), w składzie określonym ustawą z 8 grudnia 2017 r. Wadliwość tej procedury omówiona została w uchwale składu połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/20 i w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22, wynika też z normatywnej treści art. 41 § 1 k.p.k., art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, art. 6 ust. EKPC i art. 47 Karty Praw Podstawowych. Rolą powołanych przepisów jest zagwarantowanie stronie prawa do bezstronnego, niezależnego i niezawisłego sądu, a takim może być wyłącznie sąd ustanowiony ustawą. W omawianej sprawie złożenie przedmiotowego wniosku o wyłączenie wskazuje w sposób oczywisty, że strona dostrzegła wady w procedurze powołania na stanowisko sędziego SN Igora Zgolińskiego, które będą prowadzić do naruszenia standardu z art. 6 ust. 1 EKPC, gdyby orzekał co do wniesione przez obrońcę kasacji. Badanie zasadności wniosku należało poprzedzić dywagacją, że każdy polski sąd jest związany dokonaną przez ETPC wykładnią standardu z art. 6 ust. 1 EKPC (zob. post. SN: z 16 września 2021 r., I KZ 29/21; z 22 marca 2022 r., I KZP 13/21; z 15 września 2022 r., I KO 75/21), a to skutkuje przyjęciem, że rozstrzyganie w sprawie przez osobę powołaną do Sądu Najwyższego na stanowisko sędziego w wadliwej  procedurze, wiąże się z istotnym i bardzo prawdopodobnym naruszeniem prawa strony do rozpoznania sprawy przez bezstronny i niezależny sąd ustanowiony ustawą w rozumieniu art. 6 ust. 1 EKPC, ale także standardu konstytucyjnego (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP). Takie stanowisko miało miejsce w wyrokach EKPC przeciwko Polsce: z 22 lipca 2021 r., nr 43447/19 w sprawie Reczkowicz, z 8 listopada 2021 r., nr 49868/19 i nr 57511/19 w sprawie Dolińskiej-Ficek oraz Ozimka oraz z 3 lutego 2022 r., nr 1469/20 w sprawie Advance Pharma sp. z o.o. a punkt widzenia Sądu Najwyższego wyrażony w postanowieniu z 16 września 2022 r., III KK 339/22 głoszący, że wejście w życie przepisów art. 29 § 4 – 25 ustawy o Sądzie Najwyższym nie może prowadzić do obniżenia standardu dopuszczalności badania bezstronności (…) sędziowskiej oraz określenia skutków ich braku, wypracowanego w orzecznictwie TSUE i ETPCz” – ostatecznie dopełniło zasadności twierdzenia, że realizacja standardów wynikających z przepisów art. 41 § 1 k.p.k., art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, art. 6 ust. EKPC i art. 47 Karty Praw Podstawowych wymagało wyłączenia od rozpoznania sprawy II KK 450/24 pana Igora Zgolińskiego.
Z tych powodów, kierując się zagwarantowaniem stronie prawa do bezstronnego i niezależnego sądu zapewnionego ustawą (art. 6 ust. 1 EKPC), a także biorąc pod uwagę konieczność wyeliminowania niepożądanych skutków prawnych w postaci żądania wznowienia postępowania na podstawie art. 540 § 3 k.p.k. oraz w celu ochrony Skarbu Państwa przed odpowiedzialnością odszkodowawczą, orzeczono jak w części dyspozytywnej postanowienia.
Dlatego orzeczono jak wyżej.
WB
[ał].
‎

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI