II KK 445/23

Sąd Najwyższy2024-01-26
SNKarnepostępowanie karneŚrednianajwyższy
koszty obrony z urzędupomoc prawnaSąd Najwyższykasacjarozporządzenie Ministra Sprawiedliwościczynności przygotowawcze

Sąd Najwyższy odmówił zasądzenia kosztów pomocy prawnej obrońcy z urzędu za czynności przygotowawcze, uznając je za niewystarczające do udzielenia pomocy prawnej.

Sąd Najwyższy rozpatrywał wniosek obrońcy skazanego z urzędu o zasądzenie kosztów pomocy prawnej. Obrońca domagała się wynagrodzenia za zapoznanie się z aktami sprawy i kontakt ze skazanym. Sąd uznał, że czynności te, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości, nie stanowią pomocy prawnej w rozumieniu przepisów i nie są podstawą do zasądzenia kosztów.

Sąd Najwyższy rozpoznał wniosek obrońcy skazanego z urzędu o zasądzenie kosztów pomocy prawnej. Obrońca, adwokat A. B., domagała się wynagrodzenia za zapoznanie się z aktami sprawy oraz kontakt ze skazanym w postępowaniu kasacyjnym. Sąd Najwyższy, powołując się na rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, stwierdził, że czynności przygotowawcze, takie jak zapoznanie się z aktami czy kontakt ze skazanym, nie są wystarczające do uznania, że pomoc prawna została udzielona. Rozporządzenie przewiduje wynagrodzenie za czynności takie jak wystąpienie na rozprawie, sporządzenie kasacji czy opinii o braku podstaw do jej wniesienia. Sąd podkreślił, że wniosek nie zawierał wskazania wysokości kosztów ani podstawy prawnej, a także zaznaczył, że obrońca mogła dowiedzieć się o rozpoznaniu kasacji na posiedzeniu bez udziału stron, co czyniło nakład pracy zbędnym. W związku z tym wniosek został oddalony.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, czynności przygotowawcze same w sobie nie stanowią pomocy prawnej w rozumieniu przepisów, jeśli nie prowadzą do podjęcia czynności wymienionych w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy odwołał się do rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r., wskazując, że wynagrodzenie przysługuje za czynności takie jak wystąpienie na rozprawie, sporządzenie kasacji czy opinii o braku podstaw do jej wniesienia. Czynności przygotowawcze nie są wymienione jako podstawa do zasądzenia opłaty, a jedynie mogą stanowić podstawę do zwrotu udokumentowanych wydatków.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

nie uwzględnić wniosku

Strona wygrywająca

Skarb Państwa

Strony

NazwaTypRola
I. A.osoba_fizycznaskazany
Prokurator Generalnyorgan_państwowywnioskodawca kasacji
adw. A. B.osoba_fizycznaobrońca z urzędu

Przepisy (6)

Główne

Dz.U. z 2023, poz. 2631 art. 2

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu

Określa, że ponoszone przez Skarb Państwa koszty nieopłaconej pomocy prawnej obejmują opłatę ustaloną zgodnie z przepisami rozporządzenia oraz niezbędne i udokumentowane wydatki adwokata.

Pomocnicze

k.p.k. art. 626 § § 2

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 637a

Kodeks postępowania karnego

Dz.U. z 2023, poz. 2631 art. 17 § ust. 2 pkt 6

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu

Wskazuje na obronę wykonywaną przed Sądem Najwyższym jako czynność podlegającą wynagrodzeniu.

Dz.U. z 2023, poz. 2631 art. 5

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu

Dotyczy czynności zbliżonych do tych wymienionych w rozporządzeniu.

k.p.k. art. 535 § § 5

Kodeks postępowania karnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Czynności przygotowawcze obrońcy z urzędu (zapoznanie się z aktami, kontakt ze skazanym) nie są czynnościami pomocy prawnej w rozumieniu rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości. Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości nie przewiduje opłaty za czynności przygotowawcze. Brak udokumentowania poniesionych wydatków.

Godne uwagi sformułowania

Czynności przygotowawcze [...] nie są wystarczające do uznania, że pomoc prawna z urzędu rzeczywiście została skazanemu udzielona Rozporządzenie nie przewiduje natomiast opłaty dla adwokata (obrońcy) wyznaczonego z urzędu za czynności przygotowawcze

Skład orzekający

Zbigniew Puszkarski

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Uzasadnienie odmowy zasądzenia kosztów pomocy prawnej za czynności przygotowawcze obrońcy z urzędu."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu faktycznego i przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości.

Wartość merytoryczna

Ocena: 4/10

Sprawa dotyczy kwestii proceduralnych związanych z kosztami pomocy prawnej z urzędu, co jest istotne dla prawników praktyków, ale może być mniej interesujące dla szerszej publiczności.

Kiedy obrońca z urzędu dostanie zapłatę? Sąd Najwyższy wyjaśnia granice pomocy prawnej.

Sektor

praca

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
II KK 445/23
POSTANOWIENIE
Dnia 26 stycznia 2024 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Zbigniew Puszkarski
w sprawie
I. A.
skazanego za czyn z art. 282 k.k. w zw. z art. 12 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. w zw. z art. 4 § 1 k.k. i in.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu
w dniu 26 stycznia 2024 r.,
wniosku wyznaczonej z urzędu obrońcy skazanego
o zasądzenie kosztów pomocy prawnej
na podstawie art. 626 § 2 k.p.k. w zw. z art. z art. 637a k.p.k.
p o s t a n o w i ł:
nie uwzględnić wniosku.
UZASADNIENIE
Prokurator Generalny wniósł kasację na niekorzyść skazanego I. A. od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 14 czerwca 2022 r., sygn. akt XVIII K 144/20.
Zarządzeniem z dnia 16 października 2023 r. Przewodniczący Wydziału II Izby Karnej Sądu Najwyższego wyznaczył skazanemu obrońcę z urzędu w osobie adw. A. B. - w celu reprezentowania skazanego w postępowaniu kasacyjnym przed Sądem Najwyższym.
Sąd Najwyższy na posiedzeniu bez udziału stron wyrokiem z dnia 28 listopada 2023 r., sygn. akt II KK 445/23, uchylił wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie w zaskarżonej części, tj. dwa zawarte w nim rozstrzygnięcia, i w tym zakresie sprawę przekazał wymienionemu Sądowi do ponownego rozpoznania.
Pismem z dnia 20 grudnia 2023 r. adw. A. B. złożyła wniosek o zasądzenie na jej rzecz nieopłaconych kosztów obrony z urzędu skazanego w postępowaniu kasacyjnym. Jednocześnie podała, iż podjęte przez nią czynności to „zapoznanie się z aktami sprawy w dniu 9 listopada 2023 r. oraz kontakt ze skazanym”. W piśmie brak jednak wskazania, w jakiej wysokości i na jakiej podstawie prawnej koszty miałyby zostać zasądzone.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.
Aktem normatywnym, określającym zasady przyznawania wynagrodzenia za czynności podejmowane przez adwokata (obrońcę) wyznaczonego z urzędu jest rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (t.j. Dz.U. z 2023, poz. 2631). W § 2 tego rozporządzenia określono, że ponoszone przez Skarb Państwa koszty nieopłaconej pomocy prawnej obejmują opłatę ustaloną zgodnie z przepisami rozporządzenia oraz niezbędne i udokumentowane wydatki adwokata. W przypadku postępowania kasacyjnego w sprawach karnych ze strony adwokata w grę wchodzą: obrona wykonywana przed Sądem Najwyższym, tj. wystąpienie na rozprawie kasacyjnej (§ 17 ust. 2 pkt 6), sporządzenie i wniesienie kasacji (§ 17 ust. 3), sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia kasacji (§ 17 ust. 4 pkt 2), także odpowiedź na kasację, zatem pomoc prawna realnie udzielona skazanemu, na co wskazuje zresztą tytuł (nazwa) wspomnianego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości. Rozporządzenie nie przewiduje natomiast opłaty dla adwokata (obrońcy) wyznaczonego z urzędu za czynności przygotowawcze, a za takie uznać należy zapoznanie się z aktami sprawy, jak też za skontaktowanie się ze skazanym. W drugim wypadku w grę wchodziłoby zasądzenie na rzecz obrońcy ewentualnie poniesionych i udokumentowanych wydatków, np. wynikających z kosztów przejazdu, jednak obrońca
I. A.
nie twierdziła, że poniosła wydatki. Konkludując, samo zapoznanie się obrońcy z aktami sprawy bez podjęcia jakiejkolwiek czynności wymienionej w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu, względnie czynności do niej zbliżonej (§
5 rozporządzenia),
nie jest wystarczające do uznania, że pomoc prawna z urzędu rzeczywiście została skazanemu udzielona, zatem do zasądzenia na rzecz adwokat stosownej opłaty (zob. także postanowienia: Sądu Najwyższego z dnia 16 grudnia 2020 r., II KK 327/20; Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 października 2011 r., I OZ 790/11; z dnia 2 kwietnia 2019 r., I GZ 88/19). Nie jest przy tym bez znaczenia okoliczność, że w niniejszej sprawie w dniu 24 października 2023 r. wydano zarządzenie o rozpoznaniu kasacji Prokuratora Generalnego na posiedzeniu bez udziału stron (w trybie art. 535 § 5 k.p.k.), zatem zapoznając się z aktami sprawy w dniu 9 listopada 2023 r., obrońca mogła się dowiedzieć, że zbędny jest z jej strony nakład pracy konieczny w razie  przewidywanego udziału w rozprawie kasacyjna.
Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak na wstępie.
[J.J.]
[ał]

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI