II KK 440/23
Podsumowanie
Sąd Najwyższy wyłączył sędziego Stanisława Stankiewicza od rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziego Adama Rocha, uznając zasadność zarzutów dotyczących niezawisłości i bezstronności.
Obrońca skazanej złożył wniosek o wyłączenie sędziego SN Stanisława Stankiewicza od rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziego Adama Rocha, powołując się na brak instytucjonalnych gwarancji niezawisłości i bezstronności w związku z trybem powołania sędziego Stankiewicza. Sąd Najwyższy uznał dopuszczalność takiego wniosku i wyłączył wskazanego sędziego, odwołując się do utrwalonego orzecznictwa dotyczącego instytucji wyłączenia sędziego oraz prawa do rzetelnego procesu.
Wniosek obrońcy skazanej dotyczył wyłączenia sędziego Sądu Najwyższego Stanisława Stankiewicza od rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziego Adama Rocha od udziału w sprawie kasacyjnej. Jako podstawę wniosku wskazano brak instytucjonalnych gwarancji niezawisłości i bezstronności sędziego Stankiewicza, wynikający z okoliczności jego powołania na urząd sędziego SN w następstwie uchwały Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie ustawy z 2017 r. Sąd Najwyższy, rozpoznając wniosek, podkreślił, że instytucje wyłączenia sędziego (art. 40 i 41 k.p.k.) mają zastosowanie również do postępowań incydentalnych, w tym do wniosku o wyłączenie sędziego od rozpoznania innego wniosku o wyłączenie. Sąd odwołał się do utrwalonego orzecznictwa, w tym uchwał połączonych Izb SN z 2020 r. i 2022 r., dotyczących wadliwości powołania sędziów w związku z udziałem wadliwie ukształtowanej KRS. Podkreślono, że sędzia ulega wyłączeniu nie tylko gdy istnieją wątpliwości co do jego bezstronności, ale także gdy jego orzekanie mogłoby naruszyć standard rzetelnego procesu sądowego (art. 6 EKPC). W konsekwencji, Sąd Najwyższy postanowił wyłączyć sędziego Stanisława Stankiewicza od rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziego Adama Rocha.
Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.
SprawdźZagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, dopuszczalne jest złożenie wniosku o wyłączenie sędziego od rozpoznania wniosku o wyłączenie innego sędziego, gdyż instytucje wyłączenia sędziego mają zastosowanie do postępowań incydentalnych w ramach sprawy głównej.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołał się na utrwalone orzecznictwo, zgodnie z którym pojęcie 'sprawy' w art. 40 i 41 § 1 k.p.k. obejmuje zarówno postępowanie w przedmiocie głównym, jak i postępowania incydentalne, w tym wnioski o wyłączenie sędziego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
wyłączenie sędziego
Strona wygrywająca
obrońca skazanej
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. B. | osoba_fizyczna | skazana |
| Stanisław Stankiewicz | osoba_fizyczna | sędzia Sądu Najwyższego |
| Adam Roch | osoba_fizyczna | sędzia Sądu Najwyższego |
Przepisy (3)
Główne
k.p.k. art. 41 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy podstaw wyłączenia sędziego z powodu uzasadnionej wątpliwości co do jego bezstronności.
k.p.k. art. 42 § § 1 i 4
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy wniosku o wyłączenie sędziego.
Pomocnicze
Ustawa o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw
Ustawa z dnia 8 grudnia 2017 r., która ukształtowała skład KRS w sposób budzący wątpliwości.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Dopuszczalność wniosku o wyłączenie sędziego od rozpoznania wniosku o wyłączenie innego sędziego. Naruszenie prawa do rzetelnego procesu sądowego (art. 6 EKPC) w związku z wadliwą procedurą powołania sędziego SN. Zasada nemo iudex in causa sua.
Godne uwagi sformułowania
pojęcie «sprawy», o jakim mowa w art. 40 i art. 41 § 1 k.p.k. odnosi się zarówno do sprawy głównej, rozumianej jako orzekanie w głównym przedmiocie procesu, jak również postępowań incydentalnych nemo iudex idoneus in propria causa sędzia ulega wyłączeniu, nie tylko wówczas, gdy istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie (art. 41 § 1 k.k.), ale również w sytuacji, gdy orzekanie przez sędziego w danej sprawie mogłoby prowadzić do naruszenia standardu z art. 6 ust. 1 EKPC i uznania, że taki skład orzekający w ogóle nie stanowi niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą
Skład orzekający
Kazimierz Klugiewicz
przewodniczący
Stanisław Stankiewicz
członek
Adam Roch
członek
Informacje dodatkowe
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii niezawisłości sędziowskiej i prawa do rzetelnego procesu, co jest gorącym tematem w polskim orzecznictwie i mediach.
“Sąd Najwyższy wyłącza sędziego SN! Czy to koniec sporu o niezawisłość?”
Sektor
inne
Masz pytanie dotyczące tej sprawy?
Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
SN II KK 440/23 POSTANOWIENIE Dnia 17 września 2025 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Kazimierz Klugiewicz w sprawie M. B. , po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu, w dniu 17 września 2025 r., wniosku obrońcy skazanej o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego Stanisława Stankiewicza na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 42 § 1 i 4 k.p.k., p o s t a n o w i ł: wyłączyć sędziego Sądu Najwyższego Stanisława Stankiewicza od rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego Adama Rocha od udziału w sprawie kasacyjnej o sygn. akt II KK 440/23. UZASADNIENIE Obrońca skazanej M. B. pismem z dnia 12 czerwca 2025 r. złożył wniosek o wyłączenie SSN Stanisława Stankiewicza od rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego Adama Rocha od udziału w sprawie kasacyjnej o sygn. akt II KK 440/23, z uwagi na brak instytucjonalnych gwarancji niezawisłości i bezstronności. Jako podstawę tej inicjatywy wskazano na okoliczności powołania ww. sędziego na urząd sędziego Sądu Najwyższego – postanowienie Prezydenta RP z 14 czerwca 2024 r., wydane w następstwie uchwały KRS nr 313/2024 z dnia 10 maja 2024 r., podjętej przez Krajową Radę Sądownictwa w składzie ukształtowanym w trybie ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r., poz. 3). Przywołąno również obszernie orzeczncitwo Sądu Najwyższego oraz zaakcentowano zasadę nemo iudex in causa sua . Sąd Najwyższy rozważył, co następuje. Na wstępie należy zaznaczyć, że w orzecznictwie utrwalone jest stanowisko, zgodnie z którym „pojęcie «sprawy», o jakim mowa w art. 40 i art. 41 § 1 k.p.k. odnosi się zarówno do sprawy głównej, rozumianej jako orzekanie w głównym przedmiocie procesu, jak również postępowań incydentalnych, w tym takich, które mają miejsce w ramach sprawy głównej (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 października 2024 r., II KK 291/24, LEX nr 3773357). Z tego względu instytucje, unormowane we wspomnianych przepisach mają zastosowanie do postępowania w przedmiocie zastosowania ich samych. Innymi słowy dopuszczalne jest wniesienie i rozpoznanie wniosku o wyłączenie sędziego od rozpoznania wniosku o wyłączenie innego sędziego. W kontekście układu procesowego, w którym złożono rozpoznawany wniosek należy zauważyć, że jeżeli dana okoliczność dotycząca sędziego ma być badana w kontekście zastosowania instytucji iudex suspectus , a dotyczy również sędziego, który owe badanie ma przeprowadzić, to oczywiste jest to, że wobec tego sędziego zachodzą podstawy do jego wyłączenia w trybie art. 41 k.p.k., zgodnie z powszechną w europejskiej tradycji prawnej paremią nemo iudex idoneus in propria causa . Jeśli chodzi o kwestię wadliwości powołania sędziego, związaną z udziałem w procesie nominacyjnym Krajowej Rady Sądownictwa, ukształtowanej w trybie ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2018, poz. 3), to zagadnienie to było przedmiotem obszernej analizy w uchwale składu połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., sygn. akt BSA I - 4110 - 1/20 ( OSNKW 2020/2/7, LEX nr 2784794 ) oraz w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22 ( OSNK 2022, z. 6, poz. 22, LEX nr 3348360 ), co czyni zbędnym czynienie szerszych rozważań w tym zakresie. W orzecznictwie Sądu Najwyższego powszechnie akcentuje się, że „sędzia ulega wyłączeniu, nie tylko wówczas, gdy istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie (art. 41 § 1 k.k.), ale również w sytuacji, gdy orzekanie przez sędziego w danej sprawie mogłoby prowadzić do naruszenia standardu z art. 6 ust. 1 EKPC i uznania, że taki skład orzekający w ogóle nie stanowi niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą” ( postanowienia SN: z dnia 6 lipca 2022 r., IV KO 66/22, LEX nr 3405631 z dnia 13 października 2021 r., II KO 30/21; z dnia 28 kwietnia 2022 r., IV KO 32/22; z dnia 17 marca 2022 r., II KO 12/22 ). Niewątpliwie problematyka związana z procedurą powołania sędziów ściśle powiązana jest z prawem do rzetelnego procesu sądowego, co tym bardziej uzasadnia wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego Stanisława Stankiewicza od rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego Adama Rocha od udziału w sprawie kasacyjnej o sygn. akt II KK 440/23. Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w postanowieniu. [J.J.] [a.ł]
Nie znalazłeś odpowiedzi?
Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.
Rozpocznij analizę