II KK 440/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWniosek obrońcy skazanej M. B. dotyczył wyłączenia sędziego Sądu Najwyższego, Pawła Kołodziejskiego, od rozpoznania wniosku o wyłączenie innego sędziego, Antoniego Bojańczyka, od udziału w sprawie II KK 440/23. Głównym argumentem obrońcy była nienależyta obsada Sądu Najwyższego, wynikająca z faktu powołania sędziego Kołodziejskiego na urząd na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, która została ukształtowana na mocy ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. Obrońca powołał się na przepisy k.p.k. dotyczące wyłączenia sędziego oraz na art. 6 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, wskazując na orzecznictwo Sądu Najwyższego, Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej i Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. Sąd Najwyższy, rozpoznając wniosek na posiedzeniu w dniu 14 maja 2025 r., uznał go za zasadny. Uzasadnienie oparto na uchwale trzech połączonych Izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r. (BSA I-4110-1/2020), która stanowi zasadę prawną i stwierdza, że nienależyta obsada sądu zachodzi również wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego SN na wniosek KRS ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z 2017 r. Sąd podkreślił, że stanowisko to nie zostało zmienione przez orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 kwietnia 2020 r. (sygn. akt U 2/20) i zostało potwierdzone w kolejnych orzeczeniach SN, w tym w uchwale składu siedmiu sędziów I KZP 2/22. Dodatkowo, Sąd odwołał się do wyroku ETPCz z dnia 22 lipca 2021 r. w sprawie Reczkowicz przeciwko Polsce, który potwierdził, że udział w procesie powoływania sędziów przez KRS ukształtowaną w wadliwym trybie powoduje, że sąd z udziałem tak powołanego sędziego nie stanowi niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą w rozumieniu art. 6 ust. 1 EKPC. W konsekwencji, Sąd Najwyższy postanowił wyłączyć SSN Pawła Kołodziejskiego od rozpoznania wniosku o wyłączenie SSN Antoniego Bojańczyka.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie wniosków o wyłączenie sędziego SN powołanego po zmianach w KRS, interpretacja art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. w kontekście wadliwych nominacji sędziowskich.
Dotyczy specyficznej sytuacji sędziów SN powołanych na wniosek KRS ukształtowanej po 2017 r. i opiera się na konkretnych uchwałach SN oraz orzecznictwie ETPCz.
Zagadnienia prawne (3)
Czy sędzia Sądu Najwyższego powołany na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej na mocy ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. może być uznany za osobę orzekającą w nienależycie obsadzonym sądzie w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sędzia powołany w takim trybie może być uznany za osobę orzekającą w nienależycie obsadzonym sądzie.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy oparł się na uchwale trzech Izb SN z 2020 r., która stanowi zasadę prawną i stwierdza, że nienależyta obsada sądu zachodzi w przypadku sędziów SN powołanych na wniosek KRS ukształtowanej po zmianach z 2017 r. Stanowisko to jest zgodne z orzecznictwem ETPCz, które wskazuje, że wadliwy tryb powoływania sędziów narusza standard niezależnego i bezstronnego sądu.
Czy uchwała trzech Izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r. (BSA I-4110-1/2020) ma moc zasady prawnej i wiąże składy Sądu Najwyższego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, uchwała ta ma moc zasady prawnej i jest wiążąca dla każdego składu Sądu Najwyższego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołuje się na art. 87 ust. 1 ustawy o SN, który stanowi, że uchwały trzech połączonych Izb SN mają moc zasady prawnej. Sąd podkreśla, że tej zasady nie zmieniło orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 kwietnia 2020 r. (sygn. akt U 2/20).
Czy orzeczenie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w sprawie Reczkowicz przeciwko Polsce (skarga nr 43447/19) wpływa na interpretację standardu 'niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą' w polskim porządku prawnym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, orzeczenie to potwierdza, że udział sędziego powołanego przez wadliwie ukształtowaną KRS narusza standard niezależnego i bezstronnego sądu.
Uzasadnienie
ETPCz w sprawie Reczkowicz przeciwko Polsce uznał, że wadliwy tryb powoływania sędziów przez KRS skutkuje tym, że sąd z udziałem tak powołanego sędziego nie stanowi niezależnego i bezstronnego sądu w rozumieniu art. 6 ust. 1 EKPC. Sąd Najwyższy podziela to stanowisko i stosuje je w niniejszej sprawie.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. B. | osoba_fizyczna | skazana |
Przepisy (4)
Główne
k.p.k. art. 41 § § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 42 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Pomocnicze
k.p.k. art. 439 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania karnego
Nienależyta obsada sądu zachodzi także wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r.
u.SN art. 87 § ust. 1
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Uchwały trzech połączonych Izb Sądu Najwyższego mają moc zasady prawnej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Powołanie sędziego na urząd na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej na mocy ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. stanowi samoistną przesłankę do uznania nienależytej obsady sądu. • Uchwała trzech Izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r. (BSA I-4110-1/2020) ma moc zasady prawnej i wiąże składy Sądu Najwyższego. • Orzecznictwo ETPCz (np. sprawa Reczkowicz przeciwko Polsce) potwierdza, że wadliwy tryb powoływania sędziów narusza standard niezależnego i bezstronnego sądu.
Godne uwagi sformułowania
niezależnego i bezstronnego sądu, ustanowionego ustawą • nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. • uchwała trzech połączonych Izb Sądu Najwyższego [...] stwierdzono, że: „nienależyta obsada sądu [...] zachodzi także wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r.
Skład orzekający
Małgorzata Gierszon
przewodniczący
Paweł Kołodziejski
członek
Antoni Bojańczyk
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie wniosków o wyłączenie sędziego SN powołanego po zmianach w KRS, interpretacja art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. w kontekście wadliwych nominacji sędziowskich."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji sędziów SN powołanych na wniosek KRS ukształtowanej po 2017 r. i opiera się na konkretnych uchwałach SN oraz orzecznictwie ETPCz.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii praworządności, niezależności sądownictwa i wpływu zmian legislacyjnych na proces powoływania sędziów, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie publiczne i prawnicze.
“Sąd Najwyższy wyłącza sędziego SN! Kluczowa decyzja w sprawie praworządności i wadliwych nominacji.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.