II KK 436/24

Sąd Najwyższy2024-10-29
SNKarneprzestępstwa przeciwko rodzinie i obowiązkom rodzicielskimŚrednianajwyższy
niealimentacjakasacjaobrona z urzędupoczytalnośćkodeks karnykodeks postępowania karnegoSąd Najwyższy

Sąd Najwyższy oddalił kasację obrońcy skazanego za niealimentację, uznając ją za oczywiście bezzasadną.

Obrońca skazanego S.G. złożył kasację od wyroku Sądu Okręgowego, zarzucając obrazę przepisów postępowania, w tym brak obrońcy w początkowej fazie postępowania mimo wątpliwości co do poczytalności skazanego. Sąd Najwyższy oddalił kasację jako oczywiście bezzasadną, wskazując, że obrońca został ustanowiony z urzędu, a opinia biegłych potwierdziła zdolność skazanego do obrony i poczytalność. Sąd Najwyższy zasądził też koszty zastępstwa procesowego z urzędu.

Sąd Najwyższy rozpoznał kasację wniesioną przez obrońcę skazanego S.G., który został uznany za winnego popełnienia czynu z art. 209 § 1a k.k. (niealimentacja). Sąd Rejonowy w Legionowie pierwotnie wymierzył karę 4 miesięcy ograniczenia wolności z obowiązkiem pracy społecznej i zobowiązał do łożenia alimentów. Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie, rozpoznając apelację, zmienił wyrok, ustalając czas popełnienia występku na kilka okresów i obniżając karę do 3 miesięcy ograniczenia wolności. Obrońca w kasacji zarzucił Sądowi Okręgowemu obrazę art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k. w zw. z art. 437 § 1 i 2 k.p.k. w zw. z art. 433 § 1 i 2 k.p.k., wskazując na brak uchylenia wyroku Sądu Rejonowego mimo rzekomej bezwzględnej przyczyny odwoławczej związanej z brakiem obrońcy w początkowej fazie postępowania. Sąd Najwyższy, podzielając stanowisko prokuratora, uznał kasację za oczywiście bezzasadną. Wskazał, że obrońca z urzędu został ustanowiony w trakcie postępowania, a opinia biegłych psychiatrów potwierdziła poczytalność skazanego i jego zdolność do samodzielnego prowadzenia obrony. Sąd Najwyższy zwolnił obrońcę z urzędu zgodnie z art. 79 § 4 k.p.k. Po rozpoznaniu sprawy na posiedzeniu, Sąd Najwyższy oddalił kasację, zasądził koszty zastępstwa procesowego z urzędu i obciążył skazanego kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, brak obrońcy w początkowej fazie postępowania nie stanowi bezwzględnej przyczyny odwoławczej, jeśli obrońca został ustanowiony w dalszym toku postępowania, a opinia biegłych potwierdziła poczytalność i zdolność oskarżonego do obrony.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy stwierdził, że obrońca z urzędu został ustanowiony w trakcie postępowania, a opinia biegłych psychiatrów nie wykazała wątpliwości co do poczytalności skazanego ani jego zdolności do prowadzenia obrony. W związku z tym nie zaszła bezwzględna przyczyna odwoławcza z art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalenie kasacji

Strona wygrywająca

Skarb Państwa

Strony

NazwaTypRola
S.G.osoba_fizycznaskazany
P.G.osoba_fizycznaobrońca z urzędu
M.E.osoba_fizycznaprokurator

Przepisy (11)

Główne

k.k. art. 209 § § 1a

Kodeks karny

k.p.k. art. 439 § § 1 pkt 10

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 535 § § 3

Kodeks postępowania karnego

Pomocnicze

k.k. art. 34 § § 3

Kodeks karny

k.k. art. 72 § § 1 pkt 3

Kodeks karny

k.p.k. art. 4

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 7

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 410

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 437 § § 1 i 2

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 433 § § 1 i 2

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 79 § § 3 i 4

Kodeks postępowania karnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Kasacja obrońcy jest oczywiście bezzasadna.

Odrzucone argumenty

Obraza art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k. w zw. z art. 437 § 1 i 2 k.p.k. w zw. z art. 433 § 1 i 2 k.p.k. polegająca na nieuchyleniu wyroku Sądu Rejonowego mimo braku obrońcy w początkowej fazie postępowania.

Godne uwagi sformułowania

kasacja oczywiście bezzasadna nie mogły one mieć istotnego wpływu na treść zaskarżonego kasacją orzeczenia poczytalność S.G. nie budzi wątpliwości może on prowadzić obronę w sposób samodzielny i rozsądny

Skład orzekający

Wiesław Kozielewicz

prezes

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek stosowania art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k. w kontekście braku obrońcy i wątpliwości co do poczytalności oskarżonego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej w postępowaniu karnym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu postępowania karnego - prawa do obrony i jego wpływu na ważność orzeczenia. Choć rozstrzygnięcie jest rutynowe, pokazuje praktyczne zastosowanie przepisów proceduralnych.

Czy brak obrońcy na początku procesu może unieważnić wyrok? Sąd Najwyższy wyjaśnia.

Sektor

praca

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
II KK 436/24
POSTANOWIENIE
Dnia 29 października 2024 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
Prezes SN Wiesław Kozielewicz
po rozpoznaniu na posiedzeniu w dniu 29 października 2024 r.,
sprawy
S.G.
skazanego z art. 209 § 1a k.k.
z powodu kasacji wniesionej przez obrońcę skazanego
od wyroku Sądu Okręgowego Warszawa – Praga w Warszawie
z dnia 22 marca 2024 r., sygn. akt VI Ka 990/22
zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego w Legionowie
z dnia 13 czerwca 2022 r., sygn. akt II K 206/20
I. oddala kasację jako oczywiście bezzasadną;
II. zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adwokata P.G. – Kancelaria Adwokacka w W., obrońcy z urzędu skazanego S.G., kwotę 885 zł i 60 gr (osiemset osiemdziesiąt pięć złotych i sześćdziesiąt groszy), w tym 23% VAT, tytułem wynagrodzenia za sporządzenie i wniesienie kasacji;
III. kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego obciąża skazanego.
UZASADNIENIE
Sąd Rejonowy w Legionowie  wyrokiem z dnia 13 czerwca 2022r. sygn. akt II K 206/20, uznał S.G. za winnego popełnienia czynu z art. 209 § 1a k.k.  i za  na mocy tego przepisu wymierzył  mu karę 4 miesięcy ograniczenia wolności z obowiązkiem wykonywania nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społecznej w wymiarze 20 godzin w miesiącu, oraz na podstawie art. 34 § 3 k.k. w zw. z art. 72 § 1 pkt 3 k.k. zobowiązał go  do bieżącego łożenia alimentów na rzecz dzieci: B., W. i K. G. w okresie wykonywania kary ograniczenia wolności.
W apelacji od tego wyroku S.G., zarzucił obrazę przepisów postępowania, która miała wpływ na treść orzeczenia, tj. art. 4 k.p.k., 7 k.p.k. oraz 410 k.p.k., a także obrazę prawa materialnego, art. 209 § la k.k., poprzez przypisanie mu czynu zabronionego przy braku zamiaru popełnienia czynu zabronionego i obiektywnej niemożności spełnienia zobowiązania i wniósł o zmianę wyroku poprzez uniewinnienie.
Po rozpoznaniu tej apelacji Sąd Okręgowy Warszawa - Praga w Warszawie wyrokiem z dnia 22 marca 2024r., sygn.  akt VI Ka 990/22, zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że ustalił czas popełnienia występku przypisanego S.G. na okres od dnia 4 stycznia 2014r. do dnia 17 kwietnia 2014r., od dnia 8 maja 2014r. do dnia 15 lipca 2014r. i od dnia 21 lipca 2016r. do dnia 4 września 2016r., oraz obniżył  orzeczoną karę do 3 miesięcy ograniczenia wolności zobowiązując S.G. do wykonywania nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 20 godzin miesięcznie, w pozostałym zakresie zaskarżony wyrok utrzymał w mocy.
Adwokat P.G. – ustanowiony z urzędu obrońca S.G., złożył kasację od powyższego wyroku Sądu Okręgowego Warszawa - Praga w Warszawie.
Zarzucił
obrazę art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k. w zw. z art. 437 § 1 i 2 k.p.k. w zw. z art. 433 § 1 i 2 k.p.k., polegającą na nie uchyleniu w całości wyroku Sądu Rejonowego w Legionowie z dnia 13 czerwca 2022 r. sygn. akt ll K 206/20, przez Sąd Okręgowy Warszawa-Praga do ponownego rozpoznania pomimo, że ten  wyrok obarczony był bezwzględną przyczyną odwoławczą polegającą na tym, iż S.G. w toku postępowania sądowego, zakończonego w/w wyrokiem Sądu Rejonowego w Legionowie, nie posiadał obrońcy przez część tego postępowania, mimo występowania znanych Sądowi Rejonowemu w Legionowie, od samego początku postępowania, wątpliwości co do jego poczytalności, tj. pomimo zaistnienia okoliczności wskazanych w art. 79 § 3 i 4 k.p.k. skutkujących obligatoryjnością obrony, a zatem wystąpienia sytuacji o jakiej mowa w art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k. i to pomimo wskazania tego uchybienia przez S.G.  w uzasadnieniu jego apelacji, co winno skutkować uchyleniem, przez Sąd Okręgowy Warszawa - Praga w Warszawie, w/w wyroku w całości do ponownego rozpoznania. Podnosząc ten zarzut
wniósł
o uchylenie wyroku Sąd Okręgowego Warszawa - Praga w Warszawie oraz wyroku sądu I instancji i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w Legionowie  do ponownego rozpoznania.
M.E. - prokurator Prokuratury Okręgowej Warszawa-Praga w Warszawie, w pisemnej odpowiedzi na kasację, wniósł o oddalenie kasacji obrońcy skazanego S.G. jako oczywiście bezzasadnej (por. pismo z dnia 2 września 2024 r., sygn. akt […]).
Sąd Najwyższy zważył co następuje
.
Trafnie podnosi M.E. - prokurator Prokuratury Okręgowej Warszawa-Praga w Warszawie w pisemnej odpowiedzi na kasację, że kasacja obrońcy skazanego S.G. jest oczywiście bezzasadna. W doktrynie wskazuje się, iż oczywiście bezzasadna kasacja, to taka kasacja, która bądź to już po jej  analizie i skonfrontowaniu z materiałami sprawy, bez potrzeby głębszego w nie wnikania, bądź po takim wniknięciu, jest w sposób niebudzący wątpliwości niezasadna, gdyż stanowi jedynie polemikę z argumentacją sądu, którego orzeczenie zaskarża lub przywołuje argumentację nie mającą żadnego pokrycia w przepisach prawa albo nieprzystającą do realiów danego procesu lub wskazuje na uchybienia, jakie w ogóle w realiach danej sprawy nie wystąpiły, albo na uchybienia, które wprawdzie rzeczywiście wystąpiły, ale nie mogły one mieć istotnego wpływu na treść zaskarżonego kasacją orzeczenia (por. np. L. Paprzycki, Oczywista bezzasadność i oczywista zasadność kasacji, w: P. Hofmański, K. Zgryzek (red.), Współczesne problemy procesu karnego i wymiaru sprawiedliwości. Księga ku czci Profesora Kazimierza Marszała, Katowice 2003, T. Grzegorczyk, Kasacja jako nadzwyczajny środek zaskarżenia w sprawach karnych i jej skuteczność w praktyce, Państwo i Prawo 2015, nr 6). Powyższe stanowisko dominuje również w orzecznictwie Sądu Najwyższego.
W realiach niniejszej sprawy brak jest podstaw do przyjęcia, iż zachodzi bezwzględny powód odwoławczy wskazany w art. art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k.
Sąd Rejonowy w Legionowie  ustanowił S.G. obrońcę z urzędu podczas rozprawy w dniu 14 lipca 2021 r., gdy dopuścił dowód z opinii biegłych psychiatrów na okoliczność ustalenia, czy cyt. ,,oskarżony cierpi na chorobę psychiczną, niedorozwój umysłowy lub innego rodzaju zaburzenia psychiczne oraz czy miał zachowana zdolność rozpoznania czynu i pokierowania swym postępowaniem, czy może samodzielnie prowadzić obronę w sposób samodzielny i rozsądny, czy może brać udział w postępowaniu, jeśli nie to jak długo”. Sąd Rejonowy w Legionowie odroczył następnie rozprawę do dnia 29 września 2021 r. Faktycznie  Sąd Rejonowy w dniu 15 marca 202Ir. przeprowadził rozprawę, podczas której przesłuchał oskarżycieli  posiłkowych, jednakże w dniu 26 kwietnia 2021r., postanowił rozprawę odroczoną prowadzić od początku. Postępowanie dowodowe w sprawie nie było zatem prowadzone, aż do czasu ustanowienia S.G. obrońcy z urzędu. Z uwagi zaś na treść opinii sądowo-psychiatrycznej, z której wynikało, że poczytalność S.G. nie budzi wątpliwości oraz, iż  może on prowadzić obronę w sposób samodzielny i rozsądny, Sąd Rejpnowy w Legionowie postanowieniem z dnia 22 listopada 2021 r., zwolnił obrońcę z urzędu z  jego obowiązków, co  uczynił  zgodnie z unormowaniem art. 79 §  4 k.p.k.
Kierując się przedstawionymi motywami Sąd Najwyższy, na podstawie art. 535 § 3 k.p.k., rozstrzygnął jak w postanowieniu.
‎
WB
[ał].

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI