II KK 423/23

Sąd Najwyższy2025-02-12
SNKarnepostępowanie karneWysokanajwyższy
sąd najwyższywyłączenie sędziegopraworządnośćkrajowa rada sądownictwakpkprawo do sądurzetelny proces

Sąd Najwyższy wyłączył sędziów Marka Motuka i Ryszarda Witkowskiego od rozpoznania sprawy ze względu na wątpliwości co do sposobu ich powołania na urząd.

Skazany Z. S. złożył wniosek o wyłączenie sędziów Marka Motuka i Ryszarda Witkowskiego z Sądu Najwyższego, argumentując to sposobem ich powołania oraz konfliktem z byłym Ministrem Sprawiedliwości. Sąd Najwyższy, powołując się na wcześniejsze orzecznictwo dotyczące wadliwości powoływania sędziów w kontekście prawa do rzetelnego procesu, przychylił się do wniosku i wyłączył wskazanych sędziów od rozpoznania sprawy.

W niniejszej sprawie skazany Z. S. złożył wniosek o wyłączenie sędziów Sądu Najwyższego Marka Motuka i Ryszarda Witkowskiego od udziału w rozpoznaniu sprawy kasacyjnej. Jako podstawę wniosku wskazał sposób powołania tych sędziów na urząd, związany z rekomendacją Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie ustawy z 2017 roku, a także swój konflikt z byłym Ministrem Sprawiedliwości, który miał mieć wpływ na te nominacje. Dodatkowo, zarzucił sędziemu Ryszardowi Witkowskiemu orzekanie w Izbie Dyscyplinarnej. Sąd Najwyższy, rozpatrując wniosek, odwołał się do utrwalonego orzecznictwa, zgodnie z którym orzeczenia wydane z udziałem sędziów powołanych w opisany sposób mogą być dotknięte bezwzględną przyczyną odwoławczą, naruszając tym samym prawo do niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą. Sąd uznał, że wątpliwości dotyczące procedury nominacyjnej sędziów są ściśle powiązane z prawem do rzetelnego procesu sądowego, co uzasadnia wyłączenie wskazanych sędziów od rozpoznania sprawy.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, sędziowie ci podlegają wyłączeniu.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy powołuje się na utrwalone orzecznictwo, zgodnie z którym sędziowie powołani w procedurze z udziałem Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej ustawą z 2017 r. mogą nie spełniać wymogu niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą, co stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą i uzasadnia wyłączenie.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

wyłączenie sędziów

Strona wygrywająca

Z. S.

Strony

NazwaTypRola
Z. S.osoba_fizycznawnioskodawca

Przepisy (4)

Główne

k.p.k. art. 41 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Podstawa do wyłączenia sędziego.

k.p.k. art. 42 § § 1 i 4

Kodeks postępowania karnego

Określa przesłanki wyłączenia sędziego.

Pomocnicze

Ustawa o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw

Ustawa dotycząca sposobu ukształtowania Krajowej Rady Sądownictwa, której udział w procesie nominacyjnym budzi wątpliwości.

k.p.k. art. 439 § § 1 pkt 2

Kodeks postępowania karnego

Określa bezwzględne przyczyny odwoławcze, w tym orzekanie przez sąd nieustanowiony ustawą.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Sposób powołania sędziów Sądu Najwyższego w procedurze z udziałem Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej ustawą z 2017 r. budzi wątpliwości co do ich niezależności i bezstronności. Orzekanie przez sędziego w Izbie Dyscyplinarnej może być podstawą do wyłączenia. Wcześniejsze postanowienie o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania nie stanowi przeszkody, jeśli zostało wydane z udziałem sędziego, co do którego zachodzą te same wątpliwości.

Godne uwagi sformułowania

orzeczenie wydane z udziałem sędziego Sądu Najwyższego powołanego na ten urząd w wyniku rekomendacji Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie ustawy z 8 grudnia 2017 r. dotknięte jest bezwzględną przyczyną odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., a w konsekwencji nie zostało wydane przez niezależny i bezstronny sąd ustanowiony ustawą sędzia ulega wyłączeniu, nie tylko wówczas, gdy istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie (art. 41 § 1 k.k.), ale również w sytuacji, gdy orzekanie przez sędziego w danej sprawie mogłoby prowadzić do naruszenia standardu z art. 6 ust. 1 EKPC i uznania, że taki skład orzekający w ogóle nie stanowi niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą

Skład orzekający

Kazimierz Klugiewicz

przewodniczący

Marek Motuk

członek

Ryszard Witkowski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie wyłączenia sędziów Sądu Najwyższego ze względu na sposób powołania oraz interpretację prawa do rzetelnego procesu sądowego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej w Polsce związanej z reformą wymiaru sprawiedliwości.

Wartość merytoryczna

Ocena: 8/10

Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii praworządności i niezależności sądownictwa w Polsce, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie zarówno wśród prawników, jak i opinii publicznej.

Sąd Najwyższy wyłącza sędziów! Kluczowa decyzja w sprawie praworządności.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
II KK 423/23
POSTANOWIENIE
Dnia 12 lutego 2025 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Kazimierz Klugiewicz
w sprawie
Z. S.
,
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu,
w dniu 12 lutego 2025 r.
wniosku skazanego
o wyłączenie sędziów Sądu Najwyższego Marka Motuka i Ryszarda Witkowskiego
od udziału w rozpoznaniu sprawy II KK 423/23,
na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 42 § 1 i 4 k.p.k.,
p o s t a n o w i ł:
wyłączyć sędziów Sądu Najwyższego Marka Motuka i Ryszarda Witkowskiego od rozpoznania sprawy II KK 423/23.
UZASADNIENIE
Na rozprawie kasacyjnej w dniu 12 grudnia 2024 r. skazany Z. S. złożył wniosek o wyłączenie sędziów Sądu Najwyższego Marka Motuka i Ryszarda Witkowskiego z uwagi na sposób ich powołania na urząd sędziego Sądu Najwyższego oraz zawdzięczaniu tych byłemu Ministrowi Sprawiedliwości
‎
– Z. Z., z którym jest skonfliktowany. Wskazał również na fakt orzekania przez sędziego Ryszarda Witkowskiego w Izbie Dyscyplinarnej, co w przekonaniu wnioskodawcy stanowiło zgodę na „demolowanie systemu prawnego i destrukcję Sądu Najwyższego”.
Sąd Najwyższy rozważył, co następuje.
Na wstępie należy zauważyć, że rozpoznaniu wniosku nie stało na przeszkodzie to, że wcześniejszy wniosek o wyłączenie tych samych sędziów został pozostawiony bez rozpoznania na mocy postanowienia SN z dnia 26 lipca 2024 r., KRI 472. Rzecz bowiem w tym, że w jego wydaniu brała udział sędzia Małgorzata Bednarek, co do której zachodzą takie same okoliczności dotyczące powołania na urząd sędziego Sądu Najwyższego, jak te wskazane we wniosku o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego Marka Motuka i Ryszarda Witkowskiego. W takim układzie procesowym ww. postanowienie nie stanowi przeszkody w rozpoznaniu ponowionego wniosku o wyłączenie tych sędziów, albowiem „orzeczenie wydane z udziałem sędziego Sądu Najwyższego powołanego na ten urząd w wyniku rekomendacji Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie ustawy z 8 grudnia 2017 r. dotknięte jest bezwzględną przyczyną odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., a w konsekwencji nie zostało wydane przez niezależny i bezstronny sąd ustanowiony ustawą” (
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 1 lutego 2024 r., II KK 540/23, zob. też postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 lipca 2024 r., III KK 147/24
).
Jeśli chodzi o zasadniczą kwestię wadliwości powołania sędziów, związaną z udziałem w procesie nominacyjnym Krajowej Rady Sądownictwa, ukształtowanej w trybie ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2018, poz. 3), to zagadnienie to było przedmiotem obszernej analizy w uchwale składu połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., sygn. akt BSA I - 4110 - 1/20 oraz w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22 (
OSNK 2022, z. 6, poz. 22, LEX nr 3348360
), co czyni zbędnym czynienie szerszych rozważań w tym zakresie.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego powszechnie akcentuje się, że „sędzia ulega wyłączeniu, nie tylko wówczas, gdy istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie (art. 41 § 1 k.k.), ale również w sytuacji, gdy orzekanie przez sędziego w danej sprawie mogłoby prowadzić do naruszenia standardu z art. 6 ust. 1 EKPC i uznania, że taki skład orzekający w ogóle nie stanowi niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą” (
postanowienia SN: z dnia 6 lipca 2022 r., IV KO 66/22, LEX nr 3405631 z dnia 13 października 2021 r., II KO 30/21; z dnia 28 kwietnia 2022 r., IV KO 32/22; z dnia 17 marca 2022 r., II KO 12/22
). Niewątpliwie problematyka związana z procedurą powołania sędziów ściśle powiązana jest z prawem do rzetelnego procesu sądowego, co tym bardziej uzasadnia wyłączenie sędziów Sądu Najwyższego Marka Motuka i Ryszarda Witkowskiego od udziału w sprawie kasacyjnej II KK 423/23.
Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w postanowieniu.
[J.J.]
[ł.n]
[r.g.]
‎

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI