II KK 423/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy wyłączył sędziów Marka Motuka i Ryszarda Witkowskiego od rozpoznania sprawy ze względu na wątpliwości co do sposobu ich powołania na urząd.
Skazany Z. S. złożył wniosek o wyłączenie sędziów Marka Motuka i Ryszarda Witkowskiego z Sądu Najwyższego, argumentując to sposobem ich powołania oraz konfliktem z byłym Ministrem Sprawiedliwości. Sąd Najwyższy, powołując się na wcześniejsze orzecznictwo dotyczące wadliwości powoływania sędziów w kontekście prawa do rzetelnego procesu, przychylił się do wniosku i wyłączył wskazanych sędziów od rozpoznania sprawy.
W niniejszej sprawie skazany Z. S. złożył wniosek o wyłączenie sędziów Sądu Najwyższego Marka Motuka i Ryszarda Witkowskiego od udziału w rozpoznaniu sprawy kasacyjnej. Jako podstawę wniosku wskazał sposób powołania tych sędziów na urząd, związany z rekomendacją Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie ustawy z 2017 roku, a także swój konflikt z byłym Ministrem Sprawiedliwości, który miał mieć wpływ na te nominacje. Dodatkowo, zarzucił sędziemu Ryszardowi Witkowskiemu orzekanie w Izbie Dyscyplinarnej. Sąd Najwyższy, rozpatrując wniosek, odwołał się do utrwalonego orzecznictwa, zgodnie z którym orzeczenia wydane z udziałem sędziów powołanych w opisany sposób mogą być dotknięte bezwzględną przyczyną odwoławczą, naruszając tym samym prawo do niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą. Sąd uznał, że wątpliwości dotyczące procedury nominacyjnej sędziów są ściśle powiązane z prawem do rzetelnego procesu sądowego, co uzasadnia wyłączenie wskazanych sędziów od rozpoznania sprawy.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, sędziowie ci podlegają wyłączeniu.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołuje się na utrwalone orzecznictwo, zgodnie z którym sędziowie powołani w procedurze z udziałem Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej ustawą z 2017 r. mogą nie spełniać wymogu niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą, co stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą i uzasadnia wyłączenie.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
wyłączenie sędziów
Strona wygrywająca
Z. S.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Z. S. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
Przepisy (4)
Główne
k.p.k. art. 41 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Podstawa do wyłączenia sędziego.
k.p.k. art. 42 § § 1 i 4
Kodeks postępowania karnego
Określa przesłanki wyłączenia sędziego.
Pomocnicze
Ustawa o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw
Ustawa dotycząca sposobu ukształtowania Krajowej Rady Sądownictwa, której udział w procesie nominacyjnym budzi wątpliwości.
k.p.k. art. 439 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania karnego
Określa bezwzględne przyczyny odwoławcze, w tym orzekanie przez sąd nieustanowiony ustawą.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sposób powołania sędziów Sądu Najwyższego w procedurze z udziałem Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej ustawą z 2017 r. budzi wątpliwości co do ich niezależności i bezstronności. Orzekanie przez sędziego w Izbie Dyscyplinarnej może być podstawą do wyłączenia. Wcześniejsze postanowienie o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania nie stanowi przeszkody, jeśli zostało wydane z udziałem sędziego, co do którego zachodzą te same wątpliwości.
Godne uwagi sformułowania
orzeczenie wydane z udziałem sędziego Sądu Najwyższego powołanego na ten urząd w wyniku rekomendacji Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie ustawy z 8 grudnia 2017 r. dotknięte jest bezwzględną przyczyną odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., a w konsekwencji nie zostało wydane przez niezależny i bezstronny sąd ustanowiony ustawą sędzia ulega wyłączeniu, nie tylko wówczas, gdy istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie (art. 41 § 1 k.k.), ale również w sytuacji, gdy orzekanie przez sędziego w danej sprawie mogłoby prowadzić do naruszenia standardu z art. 6 ust. 1 EKPC i uznania, że taki skład orzekający w ogóle nie stanowi niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą
Skład orzekający
Kazimierz Klugiewicz
przewodniczący
Marek Motuk
członek
Ryszard Witkowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie wyłączenia sędziów Sądu Najwyższego ze względu na sposób powołania oraz interpretację prawa do rzetelnego procesu sądowego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej w Polsce związanej z reformą wymiaru sprawiedliwości.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii praworządności i niezależności sądownictwa w Polsce, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie zarówno wśród prawników, jak i opinii publicznej.
“Sąd Najwyższy wyłącza sędziów! Kluczowa decyzja w sprawie praworządności.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySN II KK 423/23 POSTANOWIENIE Dnia 12 lutego 2025 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Kazimierz Klugiewicz w sprawie Z. S. , po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu, w dniu 12 lutego 2025 r. wniosku skazanego o wyłączenie sędziów Sądu Najwyższego Marka Motuka i Ryszarda Witkowskiego od udziału w rozpoznaniu sprawy II KK 423/23, na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 42 § 1 i 4 k.p.k., p o s t a n o w i ł: wyłączyć sędziów Sądu Najwyższego Marka Motuka i Ryszarda Witkowskiego od rozpoznania sprawy II KK 423/23. UZASADNIENIE Na rozprawie kasacyjnej w dniu 12 grudnia 2024 r. skazany Z. S. złożył wniosek o wyłączenie sędziów Sądu Najwyższego Marka Motuka i Ryszarda Witkowskiego z uwagi na sposób ich powołania na urząd sędziego Sądu Najwyższego oraz zawdzięczaniu tych byłemu Ministrowi Sprawiedliwości – Z. Z., z którym jest skonfliktowany. Wskazał również na fakt orzekania przez sędziego Ryszarda Witkowskiego w Izbie Dyscyplinarnej, co w przekonaniu wnioskodawcy stanowiło zgodę na „demolowanie systemu prawnego i destrukcję Sądu Najwyższego”. Sąd Najwyższy rozważył, co następuje. Na wstępie należy zauważyć, że rozpoznaniu wniosku nie stało na przeszkodzie to, że wcześniejszy wniosek o wyłączenie tych samych sędziów został pozostawiony bez rozpoznania na mocy postanowienia SN z dnia 26 lipca 2024 r., KRI 472. Rzecz bowiem w tym, że w jego wydaniu brała udział sędzia Małgorzata Bednarek, co do której zachodzą takie same okoliczności dotyczące powołania na urząd sędziego Sądu Najwyższego, jak te wskazane we wniosku o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego Marka Motuka i Ryszarda Witkowskiego. W takim układzie procesowym ww. postanowienie nie stanowi przeszkody w rozpoznaniu ponowionego wniosku o wyłączenie tych sędziów, albowiem „orzeczenie wydane z udziałem sędziego Sądu Najwyższego powołanego na ten urząd w wyniku rekomendacji Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie ustawy z 8 grudnia 2017 r. dotknięte jest bezwzględną przyczyną odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., a w konsekwencji nie zostało wydane przez niezależny i bezstronny sąd ustanowiony ustawą” ( postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 1 lutego 2024 r., II KK 540/23, zob. też postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 lipca 2024 r., III KK 147/24 ). Jeśli chodzi o zasadniczą kwestię wadliwości powołania sędziów, związaną z udziałem w procesie nominacyjnym Krajowej Rady Sądownictwa, ukształtowanej w trybie ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2018, poz. 3), to zagadnienie to było przedmiotem obszernej analizy w uchwale składu połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., sygn. akt BSA I - 4110 - 1/20 oraz w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22 ( OSNK 2022, z. 6, poz. 22, LEX nr 3348360 ), co czyni zbędnym czynienie szerszych rozważań w tym zakresie. W orzecznictwie Sądu Najwyższego powszechnie akcentuje się, że „sędzia ulega wyłączeniu, nie tylko wówczas, gdy istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie (art. 41 § 1 k.k.), ale również w sytuacji, gdy orzekanie przez sędziego w danej sprawie mogłoby prowadzić do naruszenia standardu z art. 6 ust. 1 EKPC i uznania, że taki skład orzekający w ogóle nie stanowi niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą” ( postanowienia SN: z dnia 6 lipca 2022 r., IV KO 66/22, LEX nr 3405631 z dnia 13 października 2021 r., II KO 30/21; z dnia 28 kwietnia 2022 r., IV KO 32/22; z dnia 17 marca 2022 r., II KO 12/22 ). Niewątpliwie problematyka związana z procedurą powołania sędziów ściśle powiązana jest z prawem do rzetelnego procesu sądowego, co tym bardziej uzasadnia wyłączenie sędziów Sądu Najwyższego Marka Motuka i Ryszarda Witkowskiego od udziału w sprawie kasacyjnej II KK 423/23. Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w postanowieniu. [J.J.] [ł.n] [r.g.]
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI