II KK 420/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Karnej rozpoznał kasację wniesioną przez obrońcę podejrzanego T. M. od postanowienia Sądu Okręgowego w Warszawie, które utrzymało w mocy postanowienie Sądu Rejonowego dla Warszawy-Śródmieścia o umorzeniu postępowania i zastosowaniu środka zabezpieczającego w postaci pobytu w zakładzie psychiatrycznym. Sąd Najwyższy, działając z urzędu poza granicami zaskarżenia, stwierdził wystąpienie bezwzględnej przyczyny odwoławczej określonej w art. 439 § 1 pkt 11 k.p.k. Dotyczyła ona rozpoznania sprawy na posiedzeniu w dniu 11 lutego 2022 r. pod nieobecność podejrzanego, mimo że jego obecność była obligatoryjna zgodnie z art. 354 pkt 2 k.p.k. Opinie biegłych nie wskazywały na przeciwwskazania do udziału podejrzanego w czynnościach procesowych. Uchybienie to, polegające na naruszeniu prawa procesowego, przeniknęło do postanowienia sądu odwoławczego. W konsekwencji Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie oraz postanowienie sądu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu. Sąd pierwszej instancji będzie musiał ponownie przeprowadzić postępowanie, uwzględniając możliwość udziału podejrzanego oraz uzyskać uzupełniającą opinię biegłych, a także rozważyć okoliczności podnoszone przez obrońcę.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaWskazanie na obligatoryjność udziału podejrzanego w posiedzeniach dotyczących umorzenia postępowania i zastosowania środków zabezpieczających oraz konsekwencje naruszenia tego obowiązku (bezwzględna przyczyna odwoławcza).
Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej związanej z postępowaniem w przedmiocie środków zabezpieczających.
Zagadnienia prawne (2)
Czy rozpoznanie sprawy na posiedzeniu w przedmiocie umorzenia postępowania i zastosowania środka zabezpieczającego w postaci pobytu w zakładzie psychiatrycznym pod nieobecność podejrzanego, którego obecność jest obligatoryjna, stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, niestawiennictwo podejrzanego na posiedzenie, w którym jego udział jest obowiązkowy, jest kwalifikowane jako bezwzględna przyczyna odwoławcza określona w art. 439 § 1 pkt 11 k.p.k.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że art. 354 pkt 2 k.p.k. stanowi, iż rozpoznanie sprawy na posiedzeniu odbywa się z udziałem prokuratora, obrońcy i podejrzanego. Podejrzany nie bierze udziału wyłącznie w wyjątkowych sytuacjach, a w tej sprawie opinie biegłych nie wskazywały na takie przeciwwskazania. Niestawiennictwo podejrzanego w takiej sytuacji jest równoznaczne z wystąpieniem bezwzględnej przyczyny odwoławczej.
Czy sąd odwoławczy prawidłowo rozpoznał środek odwoławczy, jeśli nie dostrzegł bezwzględnej przyczyny odwoławczej, która powinna skutkować orzeczeniem z urzędu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd odwoławczy powinien był dostrzec tę wadę i orzec na podstawie art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.
Uzasadnienie
Skoro sąd pierwszej instancji dopuścił się uchybienia stanowiącego bezwzględną przyczynę odwoławczą, sąd odwoławczy miał obowiązek uwzględnić ją z urzędu. Brak takiego działania skutkował przeniesieniem wady do postanowienia sądu odwoławczego.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| T. M. | osoba_fizyczna | podejrzany |
| K. B. | inne | obrońca z urzędu |
| Krzysztof Urgacz | inne | Prokurator Prokuratury Regionalnej del. do Prokuratury Krajowej |
Przepisy (18)
Główne
k.p.k. art. 439 § 1
Kodeks postępowania karnego
pkt 11 - wystąpienie bezwzględnej przyczyny odwoławczej (rozpoznanie sprawy pod nieobecność podejrzanego, gdy jego udział był obligatoryjny)
Pomocnicze
k.p.k. art. 354 § 2
Kodeks postępowania karnego
Określa obligatoryjny udział podejrzanego w posiedzeniu w przedmiocie umorzenia postępowania i zastosowania środka zabezpieczającego.
k.p.k. art. 536
Kodeks postępowania karnego
Sąd Najwyższy działa z urzędu poza granicami zaskarżenia i podniesionymi zarzutami w przypadku wystąpienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej.
k.k. art. 224a
Kodeks karny
Dotyczy zawiadomienia o podłożeniu ładunku wybuchowego.
k.k. art. 190 § 1
Kodeks karny
Dotyczy groźby karalnej.
k.k. art. 31 § 1
Kodeks karny
Dotyczy popełnienia przestępstwa w stanie niepoczytalności.
k.k. art. 93a § 1
Kodeks karny
Dotyczy orzekania środków zabezpieczających.
k.k. art. 93b § 1
Kodeks karny
Dotyczy orzekania środków zabezpieczających.
k.k. art. 93c § 1
Kodeks karny
Dotyczy orzekania środków zabezpieczających.
k.k. art. 93d § 1
Kodeks karny
Dotyczy orzekania środków zabezpieczających.
k.p.k. art. 433 § 2
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy obowiązku sądu odwoławczego rozważenia zarzutów apelacji.
k.p.k. art. 7
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy zasady swobodnej oceny dowodów.
k.p.k. art. 458
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy stosowania przepisów o postępowaniu apelacyjnym do kasacji.
k.p.k. art. 17 § 1
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy przesłanek umorzenia postępowania.
k.p.k. art. 436
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy ograniczeń Sądu Najwyższego w rozpoznawaniu zarzutów.
k.p.k. art. 527 § 4
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy zwrotu opłaty od kasacji.
Dz. U. 2019.18
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu
Podstawa do zasądzenia kosztów obrony z urzędu.
t.j. Dz. U. 2022.2123
Ustawa z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego
Dotyczy ochrony zdrowia psychicznego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie prawa procesowego poprzez rozpoznanie sprawy pod nieobecność podejrzanego, którego obecność była obligatoryjna. • Niewłaściwe zastosowanie art. 439 § 1 pkt 11 k.p.k. przez sąd odwoławczy.
Odrzucone argumenty
Argumenty obrońcy dotyczące znacznego stopnia społecznej szkodliwości czynów i zasadności zastosowania środka zabezpieczającego (nie były rozpatrywane przez SN z uwagi na działanie z urzędu).
Godne uwagi sformułowania
ujawniły się okoliczności wskazujące na wystąpienie w tej sprawie bezwzględnej przyczyny odwoławczej określonej w art. 439 § 1 pkt 11 k.p.k. • procedował na posiedzeniu w oparciu o przepis art. 354 pkt 2 k.p.k. • rozpoznano pod nieobecność oskarżonego (tu podejrzanego), którego obecność była obowiązkowa • trafnie w orzecznictwie jest kwalifikowana jako równoznaczna z wystąpieniem bezwzględnej przyczyny odwoławczej określonej w art. 439 § 1 pkt 11 k.p.k.
Skład orzekający
Tomasz Artymiuk
przewodniczący, sprawozdawca
Marek Pietruszyński
członek
Włodzimierz Wróbel
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Wskazanie na obligatoryjność udziału podejrzanego w posiedzeniach dotyczących umorzenia postępowania i zastosowania środków zabezpieczających oraz konsekwencje naruszenia tego obowiązku (bezwzględna przyczyna odwoławcza)."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej związanej z postępowaniem w przedmiocie środków zabezpieczających.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak kluczowe jest przestrzeganie podstawowych zasad procesowych, nawet w sprawach dotyczących środków zabezpieczających. Uchylenie decyzji z powodu formalnego błędu jest zawsze interesujące dla prawników.
“Sąd Najwyższy uchyla internację z powodu formalnego błędu proceduralnego: czy nieobecność podejrzanego może zniweczyć decyzję sądu?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.